Οι αντιπροσωπείες του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών συμφώνησαν στη δημιουργία μηχανισμών για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στον Λίβανο και τη διασφάλιση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση των μεσολαβητριών χωρών, Πακιστάν και Κατάρ. Η εξέλιξη αυτή προέκυψε μετά την πρώτη συνεδρία των διαπραγματεύσεων που αποσκοπούν στην οριστική διευθέτηση της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν στο πολυτελές θέρετρο του Μπίργκενστοκ, στις ελβετικές Άλπεις, με το Ισλαμαμπάντ και τη Ντόχα να κάνουν λόγο για «ενθαρρυντική πρόοδο» μεταξύ των δύο πλευρών.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι αντιπροσωπείες κατέληξαν σε έναν οδικό χάρτη που προβλέπει την επίτευξη οριστικής συμφωνίας εντός 60 ημερών, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για νέες τεχνικές διαβουλεύσεις κατά τις επόμενες ημέρες.
«Η αδιάκοπη διαμεσολάβηση του Πακιστάν και του Κατάρ συνέβαλε ουσιαστικά στην προώθηση των προσπαθειών για τον τερματισμό του πολέμου στον Λίβανο», δήλωσε μέσω του X ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, μέλος της ιρανικής αντιπροσωπείας.
Ο ίδιος αναφέρθηκε επίσης σε βασικά σημεία του μνημονίου κατανόησης που υπεγράφη στις 17 Ιουνίου από τους προέδρους Ντόναλντ Τραμπ και Μασούντ Πεζεσκιάν. Όπως σημείωσε, προβλέπεται η άρση περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων, η σταδιακή κατάργηση του οικονομικού αποκλεισμού, η αποδέσμευση μέρους των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν, καθώς και η έναρξη εκτεταμένου προγράμματος ανοικοδόμησης και ανάπτυξης της χώρας.
Από αμερικανικής πλευράς δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο.
Παράλληλα, οι δύο αντιπροσωπείες συμφώνησαν στη σύσταση ενός άμεσου μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων με στόχο την αποκατάσταση της εκεχειρίας στον Λίβανο και την αποτροπή νέων συγκρούσεων μεταξύ του ισραηλινού στρατού και της Χεζμπολάχ.
Γραμμή επικοινωνίας για τα Στενά του Ορμούζ
Οι συγκρούσεις μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ συνεχίστηκαν τις προηγούμενες ημέρες, παρά τη ρητή πρόβλεψη του μνημονίου για κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα. Ως αντίδραση, η Τεχεράνη ανακοίνωσε το Σάββατο το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης υδρογονανθράκων.
Για την αποφυγή περαιτέρω έντασης, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη συμφώνησαν στη δημιουργία ειδικής γραμμής επικοινωνίας, η οποία θα επιτρέπει την άμεση διαχείριση περιστατικών και θα μειώνει τον κίνδυνο παρεξηγήσεων που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Η προοπτική αποκλιμάκωσης επηρέασε θετικά τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Στις πρωινές συναλλαγές, το αμερικανικό αργό WTI υποχωρούσε κατά 0,20%, στα 75,70 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent της Βόρειας Θάλασσας κατέγραφε πτώση 1,41%, στα 79,43 δολάρια.
Ο Αμπάς Αραγτσί χαρακτήρισε τον νέο μηχανισμό για τον Λίβανο ως «την πρώτη πραγματική δοκιμασία» των προθέσεων των δύο πλευρών.
Σε μια πρώτη ένδειξη αποκλιμάκωσης, οι ισραηλινές αρχές ανακοίνωσαν την άρση των περιορισμών στις δημόσιες συναθροίσεις στις βόρειες περιοχές της χώρας, κοντά στα σύνορα με τον Λίβανο.
Ωστόσο, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου επανέλαβε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στον νότιο Λίβανο «για όσο διάστημα απαιτηθεί». Από την πλευρά του, ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κάσεμ, απέρριψε κάθε ενδεχόμενο διατήρησης ισραηλινής «ζώνης ασφαλείας» στην περιοχή.
Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου, οι ισραηλινές επιχειρήσεις από τις αρχές Μαρτίου έχουν προκαλέσει τον θάνατο τουλάχιστον 4.106 ανθρώπων. Ο ισραηλινός στρατός, από την πλευρά του, αναφέρει 36 απώλειες στις τάξεις του.
Προσωρινή αποχώρηση της ιρανικής αντιπροσωπείας
Όπως μετέδωσε το πρακτορείο IRNA, η ιρανική αντιπροσωπεία αποχώρησε προσωρινά από τις διαπραγματεύσεις στην Ελβετία, έπειτα από περίπου 80 λεπτά συνομιλιών, αντιδρώντας σε δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Η αντίδραση προκλήθηκε από ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου στο Truth Social, στην οποία καλούσε την Τεχεράνη να περιορίσει τη δράση της Χεζμπολάχ και προειδοποιούσε ότι, σε διαφορετική περίπτωση, οι ΗΠΑ θα απαντήσουν «ακόμη πιο σκληρά».
«Οι δηλώσεις αυτές πρέπει να σταθμίζονται προσεκτικά. Οι ένοπλες δυνάμεις μας είναι έτοιμες να απαντήσουν αναλόγως», ανέφερε σε δική του ανάρτηση ο επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας και πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ.
Παρά την ένταση, οι διαπραγματεύσεις συνεχίστηκαν με τη συνδρομή των μεσολαβητών. Βάσει του «Μνημονίου Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ» της 17ης Ιουνίου, οι δύο πλευρές έχουν δεσμευθεί να αποφεύγουν απειλές ή ενέργειες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν το κλίμα των συνομιλιών.
Στόχος των επαφών είναι η επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας εντός 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό της ευρύτερης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Παραμένουν, ωστόσο, σημαντικές διαφωνίες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, το ζήτημα δεν συζητήθηκε κατά την πρώτη συνεδρία των διαπραγματεύσεων.
Αντίθετα, ανώτερος Αμερικανός διπλωμάτης υποστήριξε ότι πραγματοποιήθηκαν εκτενείς συνομιλίες για όλες τις πτυχές του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, επιβεβαιώνοντας ότι το θέμα παραμένει στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων.
