Τέσσερις είναι οι υποψήφιοι για τη θέση του επικεφαλής των Ηνωμένων Εθνών από την 1η Ιανουαρίου 2027, μετά το τέλος της θητείας του νυν Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού Αντόνιο Γκουτιέρες.
Η Χιλιανή Μισέλ Μπατσελέτ, ο Αργεντινός Ραφαέλ Γκρόσι, η Κοσταρικανή Ρεμπέκα Γκρίνσπαν και ο Σενεγαλέζος Μακί Σαλ θα υποβληθούν, για τρεις ώρες ο καθένας, την Τρίτη και την Τετάρτη, σε ερωτήσεις από τα 193 κράτη μέλη και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών.
Αυτή είναι μόνο η δεύτερη φορά που ο ΟΗΕ διοργανώνει αυτή τη «μεγάλη ακρόαση», που δημιουργήθηκε το 2016 για μεγαλύτερη διαφάνεια.
Πολλά κράτη υποστηρίζουν την ανάληψη της ηγεσίας του ΟΗΕ από γυναίκα για πρώτη φορά, και η Λατινική Αμερική διεκδικεί τη θέση δυνάμει μιας παράδοσης γεωγραφικής εναλλαγής, η οποία δεν γίνεται πάντα σεβαστή.
Αλλά είναι τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας – στην πραγματικότητα, τα πέντε μόνιμα μέλη με δικαίωμα βέτο (Ηνωμένες Πολιτείες, Κίνα, Ρωσία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία) – που πραγματικά κρατούν το μέλλον των υποψηφίων στα χέρια τους.
Ο επόμενος γενικός γραμματέας θα πρέπει να είναι συνεπής με τις «αμερικανικές αξίες και συμφέροντα», προειδοποίησε ο πρέσβης των ΗΠΑ Μάικ Βαλτς.
Οι τέσσερις επίσημοι υποψήφιοι μέχρι στιγμής για να αναλάβουν την ηγεσία του ΟΗΕ την 1η Ιανουαρίου 2027 τονίζουν όλοι την ανάγκη ανοικοδόμησης της εμπιστοσύνης σε έναν οργανισμό που όχι μόνο έχει πληγεί από την εμπιστοσύνη, αλλά βρίσκεται επίσης στα πρόθυρα οικονομικής κρίσης.
Ποιοι είναι οι τέσσερις υποψήφιοι
Μισέλ Μπατσελέτ
Σε ηλικία 74 ετών, αυτή η σοσιαλίστρια, βασανισμένη στο παρελθόν για την αντίθεσή της στο καθεστώς του Αουγκούστο Πινοσέτ, ήταν η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Χιλής (2006-2010, στη συνέχεια 2014-2018), και εξελίχθηκε σε κορυφαία διεθνή πολιτική προσωπικότητα.
Η θητεία της ως επικεφαλής της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (2016-2022), μια ευαίσθητη θέση, έχει προκαλέσει κάποια δυσαρέσκεια.
Η Κίνα έχει επικρίνει έντονα τη δημοσίευσή της σε μια καταστροφική έκθεση για την τύχη της μειονότητας των Ουιγούρων.
Σε μια επιστολή στην οποία παρουσιάζει το «όραμά» της ως γενική γραμματέας, η Μισέλ Μπατσελέτ λέει ότι είναι «πεπεισμένη» ότι η εμπειρία της «την έχει προετοιμάσει να αντιμετωπίσει» αυτήν την εποχή στην οποία το διεθνές σύστημα «αντιμετωπίζει προκλήσεις πρωτοφανούς κλίμακας, επείγοντος και πολυπλοκότητας».
Η υποψηφιότητά της υποστηρίζεται από το Μεξικό και τη Βραζιλία. Η χώρα της, η Χιλή, απέσυρε την υποστήριξή της μετά την ανάληψη των καθηκόντων του νέου ακροδεξιού προέδρου, Χοσέ Αντόνιο Καστ.
Ραφαέλ Γκρόσι
Ο 65χρονος Αργεντινός, διπλωμάτης καριέρας, ήρθε στο προσκήνιο όταν ανέλαβε την ηγεσία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) το 2019.
Αυτή η θέση τον οδήγησε να ασχοληθεί με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και τους κινδύνους που σχετίζονται με τον ουκρανικό πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής στη Ζαπορόζιε, που κατέχεται από ρωσικές δυνάμεις. Δύο καυτά θέματα στα οποία εμπλέκονται πολλά μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Στην επιστολή υποψηφιότητάς του, υποστηρίζει την «επιστροφή (του ΟΗΕ) στις ιδρυτικές του αρχές: τη σωτηρία της ανθρωπότητας από τη μάστιγα του πολέμου».
Μια ομιλία που υποστηρίχθηκε από την κυβέρνηση Τραμπ, ενώ άλλα κράτη τονίζουν τη σημασία της συνύπαρξης των τριών πυλώνων του ΟΗΕ (ειρήνη, ανθρώπινα δικαιώματα, ανάπτυξη).
Ρεμπέκα Γκρίνσπαν
Η πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα, ελάχιστα γνωστή στο ευρύ κοινό, ηγείται της υπηρεσίας του ΟΗΕ για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD).
Με αυτή την ιδιότητα, διαπραγματεύτηκε την «Πρωτοβουλία της Μαύρης Θάλασσας» με τη Μόσχα και το Κίεβο το 2022 για να διευκολύνει την εξαγωγή ουκρανικών σιτηρών μετά τη ρωσική εισβολή.
Αντλώντας από την προσωπική της ιστορία, έχοντας Εβραίους γονείς που «μόλις επέζησαν» από το Ολοκαύτωμα πριν μεταναστεύσουν στην Κόστα Ρίκα, τονίζει την προσήλωσή της στον Χάρτη του ΟΗΕ, που θεμελιώθηκε στις στάχτες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου: «μια μόνιμη προειδοποίηση ενάντια στους κινδύνους της απανθρωποποίησης, της δυσπιστίας και του κατακερματισμού».
Μακί Σαλ
O Μακί Σαλ, 64 ετών, είναι ο μόνος υποψήφιος που δεν προέρχεται από τη Λατινική Αμερική.
Ο πρώην πρόεδρος της Σενεγάλης (2012-2024) επιμένει στο «όραμά» του στην εγγενή σύνδεση μεταξύ ειρήνης και ανάπτυξης, με την πρώτη να μην είναι «βιώσιμη» όταν η δεύτερη υπονομεύεται «από τη φτώχεια, τις ανισότητες, τον αποκλεισμό και την κλιματική ευπάθεια».
Η υποψηφιότητά του στον ΟΗΕ, την οποία υποστηρίζει το Μπουρούντι – το οποίο κατέχει την εκ περιτροπής προεδρία της Αφρικανικής Ένωσης – δεν υποστηρίζεται από το περιφερειακό μπλοκ, από το οποίο 20 από τις 55 χώρες μέλη αντιτάχθηκαν, ούτε από τη δική του χώρα.
Οι νυν αρχές της Σενεγάλης τον κατηγορούν, ειδικότερα, ότι κατέστειλε βάναυσα βίαιες πολιτικές διαδηλώσεις που προκάλεσαν δεκάδες θανάτους μεταξύ 2021 και 2024.
