Μακράν του «ενθουσιασμού» που ήθελε να δει διατυπώνοντας την απαίτησή του άλλες χώρες να στείλουν πολεμικά πλοία και άλλα στρατιωτικά μέσα για να ανοίξει το στενό του Χορμούζ, ο Ντόναλντ Τραμπ βρέθηκε αντιμέτωπος με ψυχρότητα από πλευράς συμμάχων των ΗΠΑ, ζεματισμένων από τις επιθέσεις του στο πεδίο του εμπορίου με την επιβολή δασμών, από τις διπλωματικές ταπεινώσεις, κι αντιμέτωπων εξάλλου με περιορισμούς ως προς το τι μπορούν ή προτίθενται να διαθέσουν. «Ενθαρρύνουμε σθεναρά άλλες χώρες να συνεργαστούν μαζί μας και να εμπλακούν γρήγορα και με πολύ ενθουσιασμό», είπε χθες ο αμερικανός πρόεδρος, που εξηγεί ότι θέλει να αποκατασταθεί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας σε αυτή τη θαλάσσια αρτηρία ζωτικής σημασίας για το εμπόριο πετρελαίου σε παγκόσμια κλίμακα, που έχει εγκαταλειφθεί σχεδόν εντελώς αφότου ξέσπασε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή την 28η Φεβρουαρίου.
Ο ρεπουμπλικάνος, που διέταξε να αρχίσει ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν χωρίς να σκοτιστεί να το συζητήσει με τους συμμάχους της Ουάσιγκτον, παρουσίασε την αξίωση αυτή για συνδρομή ως δοκιμασία πίστης. «Ο βαθμός ενθουσιασμού είναι σημαντικός για μένα», είπε. «Δεν έχουμε ανάγκη κανέναν», πέταξε ο Ντόναλντ Τραμπ προτού προσθέσει, υπόψη των χωρών μελών του NATO ιδιαίτερα: «θα όφειλαν να πηδήξουν πάνω και να μας βοηθήσουν, διότι τους βοηθάμε εδώ και χρόνια». Έφθασε να πει ότι ακόμη και αυτός που οι ΗΠΑ θεωρούν τον μεγαλύτερο αντίπαλό τους σε διεθνές επίπεδο, η Κίνα, θα «έπρεπε να (τον) ευχαριστήσει» που άρχισε τον πόλεμο αυτό.
«Απίστευτο»
Κανείς πάντως δεν «πήδησε πάνω», με εξαίρεση κάποιες χώρες --το ποιες ακριβώς είναι παραμένει μυστήριο προς το παρόν-- που κατά τον Ντόναλντ Τραμπ υποσχέθηκαν να υποστηρίξουν τις ΗΠΑ. Ερωτηθείς για την τηλεφωνική συνδιάλεξή του με τον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο ρεπουμπλικάνος είπε πως «στην κλίμακα από το μηδέν ως το δέκα, θα έλεγα πως άξιζε 8». Δεν ήταν «τέλεια», αλλά «για τη Γαλλία μιλάμε». Η Βρετανία και η Γερμανία απέρριψαν ξερά χθες οποιαδήποτε αποστολή του NATO με σκοπό να αποκατασταθεί η κυκλοφορία των πλοίων στο στενό. Η Ιαπωνία και η Αυστραλία, ιστορικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ, απέκλεισαν την αποστολή στρατιωτικών μέσων. «Είναι αληθινά απίστευτο αίτημα», σχολίασε ο Φίλιπ Γκόρντον, που συμβούλευε άλλοτε τη δημοκρατική πρώην αντιπρόεδρο Κάμαλα Χάρις για ζητήματα εθνικής ασφαλείας και εργάζεται πλέον ως ειδικός στο κέντρο μελετών Brookings Institution. Έκρινε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ κατά κάποιο τρόπο θερίζει αυτό που έσπειρε, με τους τελωνειακούς δασμούς του, τις επικρίσεις του στο NATO, το ότι ορέγεται τη Γροιλανδία, την υποβάθμιση των απωλειών που υπέστησαν οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και ούτως καθεξής. «Φανταστείτε πως είσαστε ευρωπαίος ηγέτης που πρέπει να δικαιολογήσετε το ότι θέτετε σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές όχι μόνο για αυτή την επιχείρηση, αλλά για έναν πρόεδρο ο οποίος δεν σταματά να σας προσβάλλει και να σας υποβαθμίζει εδώ και δεκαπέντε μήνες. Πάει πολύ», έκρινε.
«Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν πόλεμο χωρίς να συμβουλευτούν τους συμμάχους τους και τώρα ελπίζουν ότι θα έρθουν εκείνοι να διορθώσουν τη ζημιά, κάτι που δεν θα εκλάβουν καλά», πλειοδότησε ο Έρουαν Λαγκαντέκ, καθηγητής στο George Washington University. Πέρα από την πολιτική διάσταση, τόνισε πως το αίτημα του Λευκού Οίκου συναντά επίσης πρακτικά όρια.
Έλλειψη δυνατοτήτων
Το NATO «δεν έχει τόσες ναυτικές δυνατότητες», σύμφωνα με τον ίδιο, κι η κατάσταση δεν είναι «δίχως ειρωνεία» καθώς οι δυνατότητες αυτές πρόσφατα συμφωνήθηκε να αναπτυχθούν σε ένδειξη βούλησης «κατευνασμού» του προέδρου Τραμπ και των δηλώσεών του πως η Ουάσιγκτον έπρεπε να «αποκτήσει» τη Γροιλανδία. Ο πρώην πρεσβευτής της Γαλλίας στις ΗΠΑ Ζεράρ Αρό, που σχολιάζει συχνά τις διεθνείς υποθέσεις μέσω X, αντέδρασε έντονα στην αξίωση του Λευκού Οίκου: «Σε αυτό το επίπεδο, η λέξη ‘θράσος’ είναι αληθινά πολύ λίγη... απερισκεψία, τουπέ, ξετσιπωσιά, αλαζονεία», έγραψε. Ορισμένοι σύμμαχοι των ΗΠΑ «μπορεί να αλλάξουν τόνο» ή να προτείνουν κάτι «ήσσον», όπως για παράδειγμα «περισσότερη επιμελητειακή υποστήριξη» αλλά χωρίς να αλλάξουν θεμελιωδώς θέση, εκτίμησε μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο η Λιάνα Φιξ του Council on Foreign Relations.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ασκήσει μεγάλη πίεση στα κράτη μέλη του NATO για να αυξήσουν τις στρατιωτικές δαπάνες τους -κάτι που έγινε. Όμως πολλοί από «τους στρατιωτικούς εξοπλισμούς και τους πυραύλους που έχουν παραγγείλει (Ευρωπαίοι) στις ΗΠΑ για τη δική τους άμυνα ή για την Ουκρανία τώρα χρησιμοποιούνται στο Ιράν», πρόσθεσε. Εξάλλου οι ευρωπαϊκές επιφυλάξεις δεν είναι κάποιας μορφής ρεβάνς για φραστικές επιθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ στο παρελθόν, βασίζονται σε πολύ πρακτικούς λόγους, κατά την ίδια.
