Έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συγκαλείται σήμερα στις Βρυξέλλες, στις 20:00 (ώρα Ελλάδος), με αντικείμενο τις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης-Ηνωμένων Πολιτειών, εν μέσω αυξημένης μεταβλητότητας στις διατλαντικές σχέσεις, παρά τα πιο θετικά μηνύματα των τελευταίων 24ωρών. Στην ατζέντα του Συμβουλίου περιλαμβάνονται το ζήτημα της Γροιλανδίας, οι ενδεχόμενες εμπορικές απειλές κατά κρατών-μελών της ΕΕ, καθώς και ευρύτερα ζητήματα ασφάλειας και γεωπολιτικής, όπως η Ουκρανία και η ασφάλεια στην Αρκτική. Αυτό το έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συγκλήθηκε από τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα πριν από μερικές ημέρες, όταν ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, κράδαινε την απειλή ενός εμπορικού πολέμου από την 1η Φεβρουαρίου, αν δεν του παραχωρούσαν τον έλεγχο της Γροιλανδίας. Την απειλή αυτή ο Αμερικανός Πρόεδρος την πήρε πίσω, επικαλούμενος μια συμφωνία που επιτεύχθηκε με το ΝΑΤΟ για τη Γροιλανδία.
Παρά αυτό το θετικό μήνυμα των τελευταίων 24 ωρών, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έκριναν αναγκαίο να πραγματοποιηθεί η συζήτηση στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο. Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, έπειτα από έναν χρόνο της νέας αμερικανικής διοίκησης, το 2025 χαρακτηρίστηκε από νέο ύφος, νέες πολιτικές και διαφορετική στάση των ΗΠΑ σε πολλούς τομείς. Από την πλευρά της, η ΕΕ κινήθηκε με στόχο τη σταθεροποίηση της σχέσης, σε πλαίσιο αμοιβαίου οφέλους.
Σε ό,τι αφορά στα «διδάγματα» από τις πρόσφατες εξελίξεις, επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά η επιτακτική ανάγκη για επιτάχυνση της ατζέντας για «στρατηγική αυτονομία της ΕΕ», ενώ, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, η αντίδραση των κρατών-μελών ήταν ταχεία, συντονισμένη και ψύχραιμη, με σαφή και σταθερά μηνύματα.
Σε ό,τι αφορά στη Γροιλανδία, αναγνωρίζεται ότι παραμένουν ανοιχτά ζητήματα. Υπενθυμίζεται ότι, σε πρόσφατη ενημέρωση από τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, έγινε γνωστό πως σε συνομιλία του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ συμφωνήθηκε προσέγγιση δύο αξόνων: αφενός διμερής διάλογος μεταξύ ΗΠΑ, Γροιλανδίας και Δανίας στο πλαίσιο της υφιστάμενης αμυντικής συμφωνίας και αφετέρου ενίσχυση του ρόλου του ΝΑΤΟ στην ασφάλεια της Αρκτικής. Η ΕΕ δηλώνει πλήρη αλληλεγγύη προς τη Δανία. Θετικό στοιχείο χαρακτηρίζεται το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ ξεκαθάρισε πως δεν τίθεται θέμα στρατιωτικής απειλής κατά της Γροιλανδίας.
Στο πεδίο του εμπορίου, η ΕΕ δηλώνει έτοιμη να αντιδράσει εφόσον οι απειλές επιβεβαιωθούν, κάτι που προς το παρόν δεν έχει συμβεί. Παράλληλα, τονίζεται ότι υπάρχει συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ για το εμπόριο, ενώ η Ένωση παραμένει σε ετοιμότητα για κάθε ενδεχόμενο.
Σε σχέση με το λεγόμενο «Συμβούλιο για την Ειρήνη» (Board of Peace) του Ντόναλντ Τραμπ, αξιωματούχοι της ΕΕ διευκρινίζουν ότι το θέμα θα τεθεί στο πλαίσιο της συνολικής συζήτησης για τις διατλαντικές σχέσεις. Αρκετά κράτη-μέλη έχουν λάβει προσκλήσεις συμμετοχής, ωστόσο η μεγάλη πλειονότητα των Ευρωπαίων ηγετών έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει.
Η αρχική παρουσίαση της πρωτοβουλίας επικεντρωνόταν στο ζήτημα της Γάζας, ωστόσο, στη συνέχεια διαπιστώθηκε ότι πρόκειται για ευρύτερη πρόταση με διευρυμένους στόχους, η οποία εγείρει νομικά ερωτήματα, κυρίως ως προς τη συμβατότητά της με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η ΕΕ δηλώνει έτοιμη να εμπλακεί σε διάλογο με τις ΗΠΑ για την αποσαφήνιση των ζητημάτων αυτών. Παρά τον συντονισμό και τις ανταλλαγές απόψεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν αναμένεται συντονισμένη απάντηση της ΕΕ στο ζήτημα του Συμβουλίου για την Ειρήνη. Τα κράτη-μέλη μπορούν να απαντήσουν στις προσκλήσεις με βάση το εθνικό τους συμφέρον, ενώ η ανάλυση της ΕΕ για την πρωτοβουλία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Αξιωματούχοι υπογραμμίζουν ότι ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν συγκαλεί συνόδους αντιδρώντας σε κάθε δημόσια δήλωση του Αμερικανού προέδρου. Ωστόσο, η νέα και συχνά απρόβλεπτη πραγματικότητα στις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ καθιστά αναγκαία μια συνολική πολιτική αποτίμηση, ενόψει και της άτυπης συνόδου των ηγετών που έχει προγραμματιστεί για τις 12 Φεβρουαρίου.
