Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές για τους διδάσκοντες και τους εκπαιδευτικούς στα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σχετικά με τρόπους για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και την προώθηση του ψηφιακού γραμματισμού στις αίθουσες διδασκαλίας. Οι κατευθυντήριες γραμμές παρέχουν πρακτική υποστήριξη στους διδάσκοντες και τους εκπαιδευτικούς και περιλαμβάνουν ορισμούς τεχνικών εννοιών, ασκήσεις για την τάξη και τρόπους για την ενθάρρυνση της υγιούς συμπεριφοράς στο διαδίκτυο. Αυτή η εργαλειοθήκη καλύπτει τρία κύρια θέματα: ανάπτυξη του ψηφιακού γραμματισμού, αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και εκτίμηση και αξιολόγηση του ψηφιακού γραμματισμού, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση.
Αυτή τη στιγμή, στην Ευρώπη, ένας στους τρεις μαθητές ηλικίας 13 ετών δείχνει έλλειψη βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων όταν εξετάζεται στην πράξη, ενώ, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, το ποσοστό των μαθητών ηλικίας 15 ετών στην ΕΕ που ανέφεραν ότι διδάσκονται πώς να εντοπίζουν αν μια πληροφορία είναι υποκειμενική ή μεροληπτική είναι μόλις λίγο παραπάνω από το 50 %. Υπάρχει επομένως σαφής ανάγκη να ενισχυθεί ο ρόλος της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και στην προώθηση του ψηφιακού γραμματισμού, καθώς και του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας. Με αυτόν τον τρόπο θα ενισχυθούν οι αντιστάσεις και θα αυξηθεί η δυνατότητα για αποτελεσματικότερη καταπολέμηση του αντίκτυπου της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο.
Η επίτροπος Καινοτομίας, Έρευνας, Πολιτισμού, Εκπαίδευσης και Νεολαίας, κ. Μαρίγια Γκαμπριέλ, δήλωσε:
«Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές αποτελούν μια πρακτική εργαλειοθήκη για διδάσκοντες και εκπαιδευτικούς. Θα προσφέρουν στους εκπαιδευτικούς τις γνώσεις και τα εργαλεία που χρειάζονται για να διδάξουν στη νεολαία μας πώς να περιηγείται στον ψηφιακό κόσμο. Ακόμη και ένας εκπαιδευτικός με ελάχιστη ή μηδενική προηγούμενη εμπειρία στην ψηφιακή εκπαίδευση θα μπορεί πλέον να εξηγήσει αποτελεσματικά στους μαθητές πώς να εντοπίζουν την παραπληροφόρηση. Είμαι πεπεισμένη ότι αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές θα κάνουν τη διαφορά για πολλούς.»
Ο επίτροπος Εσωτερικής Αγοράς, κ. Τιερί Μπρετόν, πρόσθεσε:
«Οι διδάσκοντες και οι εκπαιδευτικοί συγκαταλέγονται στα πλέον σημαντικά πρότυπα για τους νέους και είναι ζωτικής σημασίας να εκπαιδευτούν ώστε να τους βοηθούν να διακρίνουν τι είναι είδηση και τι είναι παραπληροφόρηση. Με αυτές τις νέες κατευθυντήριες γραμμές και τη νέα στρατηγική για ένα καλύτερο διαδίκτυο για τα παιδιά, στόχος μας είναι να διευκολύνουμε την προώθηση των δεξιοτήτων ψηφιακού γραμματισμού από νεαρή ηλικία σε όλα τα σχολεία στην Ευρώπη.»
Οι κατευθυντήριες γραμμές που παρουσιάστηκαν την Τρίτη αναπτύχθηκαν με την υποστήριξη της ομάδας εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και την προώθηση του ψηφιακού γραμματισμού μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και συγκεντρώνουν ένα ευρύ φάσμα πρακτικών από τον κόσμο της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, του ραδιοτηλεοπτικού κλάδου, της πανεπιστημιακής κοινότητας, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της δημοσιογραφίας. Με την ευκαιρία αυτή, η ομάδα εμπειρογνωμόνων δημοσίευσε επίσης έκθεση στην οποία αναλύεται ο ρόλος της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και παρουσιάζονται πιθανές λύσεις μέσω πολιτικής σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο.
Η Επιτροπή θα επενδύσει περαιτέρω σε αυτόν τον σκοπό μέσω του ετήσιου προγράμματος εργασίας του Erasmus+ για το 2023, το οποίο θα παρέχει χρηματοδότηση για μεγάλης κλίμακας μελλοντοστρεφή έργα με έμφαση στην κατάρτιση των εκπαιδευτικών και την ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και την προώθηση του ψηφιακού γραμματισμού.
Η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει επίσης τις νέες κατευθυντήριες γραμμές για δράσεις στήριξης των εκπαιδευτικών στο πλαίσιο της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής για ένα καλύτερο διαδίκτυο για τα παιδιά (BIK+).
Ιστορικό
Οι κατευθυντήριες γραμμές αποτελούν μέρος του σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση (2021-2027) και του σχεδίου δράσης για την ευρωπαϊκή δημοκρατία, και θα συμβάλουν στην επίτευξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025. Συμπληρώνουν περαιτέρω το έργο που έχει ήδη αναλάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης μέσω του προγράμματος Erasmus+, του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης και της πλατφόρμας eTwinning.
Ο ρόλος του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας όσον αφορά την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης υποστηρίζεται στο πλαίσιο του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη» και μέσω της στήριξης του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ψηφιακών Μέσων και των περιφερειακών κόμβων του από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Για να στηρίξει την ανάπτυξη των κατευθυντήριων γραμμών, η Επιτροπή συγκρότησε άτυπη ομάδα εμπειρογνωμόνων για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και την προώθηση του ψηφιακού γραμματισμού μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Στις 31 Μαΐου δημοσιεύτηκε πρόσκληση για συμμετοχή εμπειρογνωμόνων στην ομάδα, η οποία έκλεισε στις 29 Ιουνίου.
Η τελική έκθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων παρέχει πληροφορίες σχετικά με τον καίριο ρόλο που διαδραματίζουν η εκπαίδευση και η κατάρτιση ώστε οι νέοι να εφοδιαστούν με τις ικανότητες που απαιτούνται για τον σύγχρονο ψηφιακό κόσμο, μεταξύ άλλων όσον αφορά την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, ενώ παράλληλα τονίζει τις κύριες προκλήσεις και τις πιθανές λύσεις σε αυτό το σύνθετο και δυναμικό πεδίο. Αναφέρεται στην υφιστάμενη πολιτική σε ενωσιακό επίπεδο και στις διεθνείς πρωτοβουλίες, τονίζοντας την προστιθέμενη αξία της αξιοποίησης του υφιστάμενου έργου. Η έκθεση παρουσιάζει τέσσερις κύριες διαστάσεις για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και την προώθηση του ψηφιακού γραμματισμού μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, οι οποίες αφορούν τον τεχνολογικό και ψυχολογικό χαρακτήρα της παραπληροφόρησης, τις βασικές διαστάσεις του ψηφιακού γραμματισμού, τις ανάγκες των διδασκόντων και των εκπαιδευτικών, και, τέλος, τις αποτελεσματικές προσεγγίσεις που υιοθετούνται ανά τα κράτη μέλη.
