Στο ίδιο δημοσίευμα αναφέρεται πως πρόκειται για μια μικρή επέτειος, αλλά το κλίμα είναι ζοφερό: ενώ τη Δευτέρα ξεκινά στη Νέα Υόρκη η 10η Διάσκεψη για την αναθεώρηση της Συνθήκης για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, η πυρηνική δύναμη Ρωσία διεξάγει ακλόνητα τον επιθετικό της πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας. Η συνθήκη είναι, άλλωστε, το θεμέλιο της παγκόσμιας πυρηνικής τάξης και υποτίθεται ότι θα συμβάλει στην αποφυγή πυρηνικού πολέμου.
Αλλά η εκστρατεία της Ρωσίας, την οποία ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν υποστηρίζει με πυρηνικές απειλές, φέρνει τον κόσμο πιο κοντά στην άβυσσο. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες προειδοποιεί: "Η προοπτική μιας πυρηνικής σύγκρουσης, που κάποτε ήταν αδιανόητη, έχει επανέλθει στη σφαίρα της πιθανότητας".
Σίγουρα, οι περισσότεροι στρατιωτικοί και πολιτικοί εμπειρογνώμονες αξιολογούν ως χαμηλή την πιθανότητα ο Πούτιν να χρησιμοποιήσει πράγματι τους καταστροφικούς πολεμικούς μηχανισμούς. Η πρώην αναπληρώτρια γενική γραμματέας του ΝΑΤΟ Rose Gottemoeller, για παράδειγμα, εκτιμά ότι οι πιθανότητες να εξαπολύσει το Κρεμλίνο πυρηνικό πλήγμα είναι "πάνω από 1%". Αλλά σχεδόν κανένας ειδικός δεν αποκλείει εντελώς το σενάριο τρόμου, όπως δείχνει μια αξιολόγηση στο "Bulletin of the Atomic Scientists".
Ακόμη και η άγρια συμβατική επιθετικότητα του Πούτιν μαζί με τις πυρηνικές προκλήσεις προκαλούν τρόμο στους ειδικούς. Ο Sigfried Hecker, πρώην διευθυντής του Εθνικού Εργαστηρίου του Λος Άλαμος, φοβάται ακόμη και την κατάρρευση ολόκληρης της πυρηνικής τάξης και συνεπώς της Συνθήκης για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων: "Βλέπω ότι η τάξη αυτή καταστρέφεται από κάθε άποψη από αυτό που έκανε ο Πούτιν στην Ουκρανία - από την πυρηνική αποτροπή μέχρι τη μη διάδοση, την πρόληψη της πυρηνικής τρομοκρατίας και το μέλλον της πυρηνικής ενέργειας".
Η δήλωση του Hecker μπορεί να είναι υπερβολικά απαισιόδοξη. Αλλά ένα πράγμα είναι βέβαιο: ο Πούτιν κάνει σοβαρή ζημιά στη Συνθήκη για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων (NPT).
Οι πολιτικοί ηγέτες στις ΗΠΑ το βλέπουν επίσης αυτό - οι ΗΠΑ είναι ένας από τους μεγάλους δικαιούχους της ΝΡΤ. Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών Antony Blinken, η κυβέρνηση των ΗΠΑ στοχεύει συνεπώς στη "διατήρηση και ενίσχυση αυτής της σημαντικής συνθήκης" κατά τη διάσκεψη αναθεώρησης. Οι διπλωμάτες φοβούνται, ωστόσο, ότι ο αιματηρός νεοϊμπεριαλισμός της Ρωσίας θα μπορούσε να παραλύσει τη διάσκεψη των τεσσάρων εβδομάδων: "Αν μη τι άλλο, θα υπάρξουν πενιχρά αποτελέσματα", προβλέπει ένας διαπραγματευτής.
Οι πυρηνικές δυνάμεις δεσμεύονται για αφοπλισμό
Οι ΗΠΑ, η Σοβιετική Ένωση και η Μεγάλη Βρετανία ήταν τα πρώτα κράτη που υπέγραψαν την NPT το 1968 και τέθηκε σε ισχύ δύο χρόνια αργότερα. Το σύμφωνο, το οποίο σήμερα έχουν υπογράψει περισσότερα από 190 κράτη, βασίζεται σε μια μονόπλευρη συμφωνία ανταλλαγής: επιτρέπει σε πέντε μόνο κράτη να κατέχουν πυρηνικές κεφαλές. Πρόκειται για τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, την Κίνα, τη Γαλλία και τη Μεγάλη Βρετανία.
Όλες οι άλλες χώρες παραιτούνται από τη βόμβα. Αλλά τους επιτρέπεται να χρησιμοποιούν την πυρηνική ενέργεια ειρηνικά. Σε αντάλλαγμα, οι επίσημες πυρηνικές δυνάμεις δεσμεύονται για "γενικό και πλήρη αφοπλισμό". Αλλά ακριβώς αυτό - τον πλήρη αφοπλισμό - δεν θέλουν να γνωρίζουν οι πέντε πυρηνικές δυνάμεις. Επωφελούνται από το γεγονός ότι η ΝΡΤ δεν ορίζει χρονικό πλαίσιο για την απόσυρση.
Οι δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις, οι ΗΠΑ και η Ρωσία, συγκεντρώνουν από κοινού περισσότερο από το 90% των περίπου 12.700 πυρηνικών κεφαλών, σύμφωνα με το ινστιτούτο ερευνών για την ειρήνη Sipri που εδρεύει στη Στοκχόλμη. Οι περισσότερες από αυτές μπορούν να προκαλέσουν μεγαλύτερη καταστροφή από τη βόμβα που έριξαν οι αμερικανικές δυνάμεις στην ιαπωνική πόλη Χιροσίμα το 1945.
Ο εκσυγχρονισμός των πυρηνικών όπλων έχει τίμημα: μόνο το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού και συντήρησης των πυρηνικών όπλων των ΗΠΑ θα καταναλώσει 1,2 τρισεκατομμύρια δολάρια τις επόμενες τρεις δεκαετίες, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου. "Όλα τα πυρηνικά εξοπλισμένα κράτη αυξάνουν ή εκσυγχρονίζουν τα οπλοστάσιά τους και τα περισσότερα οξύνουν την πυρηνική ρητορική τους και τον ρόλο που διαδραματίζουν τα πυρηνικά όπλα στις στρατιωτικές τους στρατηγικές", εξηγεί ο Wilfred Wan, διευθυντής του προγράμματος Sipri Weapons of Mass Destruction. "Πρόκειται για μια πολύ ανησυχητική τάση". Ο πόλεμος του Πούτιν επιτείνει αυτή την τάση προς τον επανεξοπλισμό - αντίθετα με την έκκληση της ΝΡΤ για αφοπλισμό.
Και όσο ο Πούτιν βρίσκεται στους μοχλούς, νέες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας για τις συνθήκες ελέγχου των εξοπλισμών αποκλείονται. Και οι συνομιλίες με την Κίνα φαίνονται επίσης μη ρεαλιστικές προς το παρόν: σύμφωνα με την Daily Telegraph, ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου, Stephen Lovegrove, προειδοποιεί για την "περιφρόνηση" της Κίνας για τις συμφωνίες περιορισμού ή μείωσης των όπλων.
Η Δύση και η Κίνα θα μπορούσαν ακόμη και να "υπολογίσουν λάθος" και να οδηγηθούν σε πυρηνικό πόλεμο. Και ο Sipri σημειώνει: "Η Κίνα βρίσκεται σε διαδικασία σημαντικής επέκτασης του πυρηνικού της οπλοστασίου, η οποία περιλαμβάνει την κατασκευή πάνω από 300 νέων πυραυλικών σιλό, σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες".
Η Ινδία, το Πακιστάν, το Ισραήλ και η Βόρεια Κορέα διαθέτουν επίσης πυρηνικά όπλα. Παρομοίως, οι τέσσερις "μη επίσημες" πυρηνικές δυνάμεις είναι πιθανό να επεκτείνουν τα αποθέματά τους μπροστά στους απερίσκεπτους ρωσικούς πυρηνικούς ελιγμούς - η Ινδία, το Πακιστάν, το Ισραήλ και η Βόρεια Κορέα θεωρούν ούτως ή άλλως τη χρήση των πυρηνικών κεφαλών τους στρατηγική επιλογή. "Η Ινδία συνεχίζει να εργάζεται για τον εκσυγχρονισμό του πυρηνικού της οπλοστασίου", παρατηρεί ο γνωστός ειδικός σε θέματα όπλων Hans Kristensen.
Με τον τρόπο αυτό τα ινδικά συστήματα εκτόξευσης στοχεύουν ταυτόχρονα σε δύο άλλα κράτη με πυρηνικά όπλα: Κίνα και Πακιστάν. "Σχεδόν όλοι οι νέοι πύραυλοι Agni της Ινδίας έχουν βεληνεκές που υποδηλώνει ότι η Κίνα είναι ο πρωταρχικός τους στόχος", σημειώνει ο Kristensen. Και για το Πακιστάν, γράφει: "Ο κίνδυνος κλιμάκωσης της σύγκρουσης μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν παραμένει επικίνδυνα υψηλός".
Επιπλέον, η "ειδική στρατιωτική επιχείρηση" του Κρεμλίνου παρακολουθείται στενά και από τα κράτη εκείνα που έχουν οι ίδιοι πυρηνικές φιλοδοξίες: ιδίως το Ιράν. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι διεθνείς διαπραγματεύσεις για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης σέρνονται αγωνιωδώς.
Ο πόλεμος του Πούτιν, πλαισιωμένος από πυρηνικό εκβιασμό, διαψεύδει έτσι και τις ελπίδες για τερματισμό της διάδοσης των πυρηνικών όπλων. Αλλά αυτό ακριβώς υποτίθεται ότι θα πετύχαινε η Συνθήκη για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων.
