Η κοινή έκθεση του 2018 με τίτλο "Η υγεία με μια ματιά: Ευρώπη" της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), που δημοσιεύτηκε σήμερα, δείχνει ότι η σταθερή αύξηση του προσδόκιμου ζωής έχει επιβραδυνθεί και ότι εξακολουθούν να υφίστανται μεγάλα κενά μεταξύ και εντός των χωρών, γεγονός που οδηγεί στην περιθωριοποίηση ιδίως των ατόμων με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης. Η έκθεση αυτή βασίζεται σε συγκριτικές αναλύσεις της κατάστασης της υγείας των πολιτών της ΕΕ και των επιδόσεων των συστημάτων υγείας των 28 κρατών μελών της ΕΕ, 5 υποψήφιων χωρών και 3 χωρών της ΕΖΕΣ.
«Ενώ το προσδόκιμο ζωής στην ΕΕ είναι από τα υψηλότερα στον κόσμο, δεν θα πρέπει να επαναπαυόμαστε στις δάφνες μας. Πολλές ζωές θα μπορούσαν να σωθούν αν εντείνουμε τις προσπάθειές μας για την προώθηση υγιεινών τρόπων ζωής και την αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου όπως ο καπνός ή η έλλειψη σωματικής άσκησης. Είναι απαράδεκτο κάθε χρόνο στην ΕΕ να χάνονται πρόωρα περισσότερα από 1,2 εκατομμύρια άτομα, όταν αυτό θα μπορούσε να αποφευχθεί με την καλύτερη πρόληψη των νόσων και αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης», δήλωσε ο κ. Βιτένις Αντριουκάιτις, Eπίτροπος αρμόδιος για την Υγεία και την Ασφάλεια των τροφίμων.
Η έκθεση ζητεί περαιτέρω τη βελτίωση της ψυχικής υγείας και την πρόληψη των ψυχικών νόσων, που όχι μόνο έχουν κοινωνικές συνέπειες, αλλά υπολογίζεται επίσης ότι το κόστος τους ανέρχεται σε ποσοστό άνω του 4 % του ΑΕΠ σε ολόκληρη την ΕΕ. Επίσης, απαιτεί την αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου, όπως το κάπνισμα, το αλκοόλ και η παχυσαρκία, τη μείωση της πρόωρης θνησιμότητας, την εξασφάλιση καθολικής πρόσβασης στην περίθαλψη και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των συστημάτων υγείας.
Βασικά πορίσματα
· Μέχρι πρόσφατα, το προσδόκιμο ζωής αυξανόταν με ταχύ και σταθερό ρυθμό σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Ωστόσο, από το 2011, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής έχει επιβραδυνθεί σημαντικά. Επιπλέον, εξακολουθούν να υφίστανται μεγάλες διαφορές ως προς το προσδόκιμο ζωής, όχι μόνο ανά φύλο αλλά και ανάλογα με την κοινωνικοοικονομική κατάσταση. Για παράδειγμα, κατά μέσο όρο σε ολόκληρη την ΕΕ, οι 30χρονοι άνδρες με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης μπορούν να αναμένουν ότι θα ζήσουν περίπου 8 χρόνια λιγότερα από τους κατόχους πτυχίου πανεπιστημίου.
· Στοιχεία από διάφορες χώρες υποδεικνύουν ότι έως και το 20 % των δαπανών υγείας θα μπορούσαν να ανακατανεμηθούν για καλύτερη αξιοποίηση. Ένας συνδυασμός μέσων πολιτικής θα μπορούσε να βελτιστοποιήσει τις δαπάνες εξασφαλίζοντας αποδοτική επένδυση χρημάτων, για παράδειγμα κατά την επιλογή και κάλυψη ή προμήθεια και τιμολόγηση των φαρμακευτικών προϊόντων μέσω της αξιολόγησης των τεχνολογιών υγείας.
· Το 2015 πάνω από 84 000 άνθρωποι αποβίωσαν συνεπεία προβλημάτων ψυχικής υγείας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το συνολικό κόστος που προκύπτει από τα προβλήματα ψυχικής υγείας εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 600 δισ. ευρώ ετησίως.
· Σχεδόν το 40 % των εφήβων αναφέρουν τουλάχιστον ένα επεισόδιο υπερκατανάλωσης αλκοόλ κατά τον μήνα που προηγήθηκε. Παρόλο που οι πολιτικές για τον έλεγχο της κατανάλωσης αλκοόλ έχουν συμβάλει στη μείωση της συνολικής κατανάλωσης σε πολλές χώρες της ΕΕ, ωστόσο τα υψηλά ποσοστά κατανάλωσης αλκοόλ τόσο μεταξύ εφήβων όσο και μεταξύ ενηλίκων παραμένουν σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας.
· Τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα έχουν πενταπλάσιες πιθανότητες να αναφέρουν μη καλυπτόμενες ανάγκες περίθαλψης σε σύγκριση με τα νοικοκυριά υψηλού εισοδήματος.
Ιστορικό
Το 2016 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε τον κύκλο μεσιτείας γνώσης Κατάσταση της υγείας στην ΕΕ, προκειμένου να συνδράμει τα κράτη μέλη της ΕΕ στη βελτίωση της υγείας των πολιτών τους και των επιδόσεων των συστημάτων υγείας. Οι εκθέσεις επικροτήθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν από τις εθνικές αρχές. Επτά κράτη μέλη (Αυστρία, Κύπρος, Φινλανδία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Πολωνία και Σουηδία) ζήτησαν εθελοντική ανταλλαγή απόψεων, για να συζητήσουν τα πορίσματα και να ανταλλάξουν βέλτιστες πρακτικές.
Η έκθεση «Η υγεία με μια ματιά: Ευρώπη 2018» είναι το πρώτο προϊόν του δεύτερου κύκλου Κατάσταση της υγείας της ΕΕ, όπου, για κάθε έτος με άρτιο αριθμό, παρουσιάζεται μια συνολική επισκόπηση της ΕΕ ως βάση για την ειδική ανάλυση ανά χώρα που πρόκειται να ακολουθήσει. Η έκθεση είναι το αποτέλεσμα στενότερης συνεργασίας μεταξύ του ΟΟΣΑ και της Επιτροπής για τη βελτίωση των γνώσεων σε θέματα υγείας.
Η εξέλιξη των συστημάτων υγείας της ΕΕ αποτυπώνεται στην έκθεση όσον αφορά την αποτελεσματικότητα, την προσβασιμότητα και την ανθεκτικότητά τους, χρησιμοποιώντας τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία. Με τον κύκλο Κατάσταση της υγείας στην ΕΕ, η Επιτροπή ανταποκρίνεται στην ανάγκη δημιουργίας γνώσεων —σε επίπεδο χώρας, αλλά και σε διακρατικό επίπεδο— που μπορούν να διαμορφώνουν τις πολιτικές σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Επόμενα στάδια
Το δεύτερο στάδιο του κύκλου είναι η δημοσίευση των προφίλ υγείας ανά χώρα για όλες τις χώρες της ΕΕ, η οποία θα δημοσιευθεί το 2019 από κοινού με τον ΟΟΣΑ και το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τις Πολιτικές και τα Συστήματα Υγείας. Θα αναδεικνύονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και οι προκλήσεις για κάθε κράτος μέλος και θα παρουσιάζονται παράλληλα με μια συνοδευτική έκθεση στην οποία η Επιτροπή καταλήγει σε οριζόντια συμπεράσματα. Το τελικό στάδιο του κύκλου είναι μια σειρά εθελοντικών ανταλλαγών με τα κράτη μέλη. Οι ανταλλαγές αυτές αποτελούν αφενός ευκαιρίες συζήτησης με τους εμπειρογνώμονες που συνέβαλαν σε όλες τις αναλύσεις όσον αφορά ορισμένες από τις προκλήσεις που εντοπίστηκαν και αφετέρου ανταλλαγής ιδεών σχετικά με δυνητικές προσεγγίσεις πολιτικής.
