Ολοκληρώθηκε πρόσφατα η μεγάλη Έρευνα του Εργαστηρίου Ηλεκτρονικού Εμπορίου (ELTRUN) του ΟΠΑ για την καταγραφή, ανάλυση και αξιολόγηση των ηλεκτρονικών φαρμακείων στην Ελλάδα. Η μελέτη ανέλυση 210 ηλεκτρονικά φαρμακεία (από τα 750 που λειτουργούν αυτή την στιγμή στην Ελλάδα), ενώ αξιοποιήθηκαν και οι απόψεις των Online αγοραστών από την αντίστοιχη ετήσια έρευνα του ELTRUN.
Παρά το μέγεθος της (υπολογίζονται οι ετήσιες πωλήσεις να ξεπερνούν τα € 75 εκ.) η συγκεκριμένη αγορά χαρακτηρίζεται από μια «ανωριμότητα» αφού το βασικό εργαλείο πώλησης είναι οι μεγάλες εκπτώσεις και άρα υπάρχουν σοβαρά προβλήματα στην κερδοφορία των περισσότερων ηλεκτρονικών φαρμακείων. Συγκεκριμένα, 4/ 10 Έλληνες Online καταναλωτές το 2014, αγόρασαν κάποιο προϊόν προσωπικής φροντίδας (π.χ. καλλυντικά), ενώ 3/10 βιταμίνες και συμπληρώματα διατροφής. Οι δυο αυτές προϊόντικές κατηγορίες, παρότι εμφανίστηκαν πολύ πρόσφατα είναι μεταξύ των 15 μεγάλων κατηγοριών για online αγορές στην Ελλάδα, όσον αφορά την συχνότητα αγοράς. Μάλιστα η κατηγορία βιταμίνες/ συμπληρώματα διατροφής είναι μεταξύ των 5 κατηγοριών με την μεγαλύτερη ανάπτυξη το 2014 σε σχέση με το 2013.
Στο πλαίσιο της μελέτης, αναλύθηκαν οι κύριοι λόγοι για τους οποίους οι Έλληνες επιλέγουν ένα online φαρμακείο. Σίγουρα οι τιμές και οι προσφορές παίζουν έναν σημαντικό ρόλο γιατί ήταν μέχρι τώρα το κύριο εργαλείο προώθησης. Όμως, αρχίζει και εμφανίζεται σταδιακά μια σχετική ωριμότητα των online αγοραστών, οι οποίοι δίνουν σημασία στην Παράδοση (28%), ταχύτητα στην εξυπηρέτηση (22%), Ευκολία Εύρεσης προϊόντων (21%) και στην σωστή πληροφόρηση (10%). Αυτοί οι σημαντικοί παράγοντες αρχίζουν να προδιαγράφουν τις βέλτιστες πρακτικές που αναδεικνύονται σταδιακά από τα επιτυχημένα online φαρμακεία και θα παίξουν σημαντικό ρόλο και στο μέλλον.
Όσον αφορά την μελέτη ανάλυσης των 210 ηλεκτρονικών φαρμακείων, καταδεικνύονται δύο αντίροπες τάσεις. Τουλάχιστον το 25% των Ελληνικών ηλεκτρονικών φαρμακείων λειτουργεί με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές και προσφέρει ολοκληρωμένες υπηρεσίες στους καταναλωτές, εφάμιλες αυτών που βρίσκονται σε κορυφαία γνωστά sites του εξωτερικού. Παράλληλα όμως για το 10% υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα νόμιμης λειτουργίας αφού δίνουν πολύ λίγα τυπικά στοιχεία της επιχειρηματικής δραστηριότητας (π.χ. ΑΦΜ, διεύθυνση κλπ), ενώ το 15% έχουν σοβαρά θέματα λειτουργίας ως ηλεκτρονικά καταστήματα. Άρα το 25% των online φαρμακείων θα είχε σοβαρά προβλήματα σε περίπτωση ουσιαστικής αξιολόγησης/ πιστοποίησης από σχετικό φορέα.
Στη μελέτη του ELTRUN παρουσιάστηκαν τα προϊόντα τα οποία πωλούν τα ηλεκτρονικά καταστήματα, τα οποία όπως αναμενόταν αφορούν κυρίως συμπληρώματα διατροφής, καλλυντικά φυτικής προέλευσης και λιγότερα ομοιοπαθητικά. Όπως και στην συντριπιτική πλειοψηφία των ηλεκτρονικών καταστημάτων η έμφαση δίνεται σε επώνυμα προϊόντα τα οποία είναι ιδιαίτερα γνωστά στο ευρύ κοινό.
Τα Ελληνικά ηλεκτρονικά φαρμακεία δίνουν μεγάλη έμφαση στην εξυπηρέτηση και στην υποστήριξη μετά την πώληση, αφού το 50% κάνουν αποστολές στο εξωτερικό ενώ 1/5 εξυπηρετούν άμεσα τον πελάτη από απόσταση (π.χ. άμεση τηλεφωνική επαφή). Στο πλαίσιο της μελέτης, περιγράφονται επίσης οι τάσεις για περισσότερη online ενημέρωση των πολιτών και με την πιο ενεργή εμπλοκή τους, σε όλη την διαδικασία της αγοραστικής συμπεριφοράς (π.χ. πληροφόρηση, προώθηση, κριτική κλπ). Για παράδειγμα η συντριπτική πλειοψηφία των ηλεκτρονικών φαρμακείων έχει πληροφορίες για τα συστατικά, ¾ αξιοποιούν τα κοινωνικά δίκτυα για να βρουν και ενημερωσουν τους Online καταναλωτές και 1/3 λειτουργούν εξειδικευμένα Blogs για πιο ενεργή συμμετοχή/ εμπλοκή των αγοραστών. Αυτά βέβαια συνεπάγονται σημαντικές επενδύσεις σε θέματα ψηφιακού μάρκετινγκ ή/και σε εξειδικευμένο προσωπικό, που σε συνάρτηση με τις πολύ χαμηλές τιμές πώλησης δημιουργεί σημαντικά θέματα στην οικονομική βιωσιμότητα.
Τέλος, πέρα από τις μεγάλες εκπτώσεις στις τιμές (που ήδη αποδεικνύεται ιδιαίτερα προβληματικό για την κερδοφορά αλλα και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών) ήδη καταγράφονται σταδιακά τρεις (3) νέες τάσεις που ήδη είναι γνωστές σε πιο ώριμες ηλεκτορνικές αγορές άλλων προϊόντων:
- Περισσότερες εξατομικευμένες υπηρεσίες (π.χ. έλεγχος παραγγελίας), περισσότερη εξατομικευμένη πληροφόρηση και περισσότερο “engagement” των online αγοραστών. Όλα αυτά δημιουργούν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών που είναι αναγκαία στις αγορές απόο το διαδίκτυο.
- Ψηφιακή συνεργασία των online φαρμακείων με τους επώνυμους προμηθευτές, μέσω κοινής διαδικτυακής καμπάνιας, από κοινού αξιοποίηση των στοιχείων ψηφιακών επισκεπτών, συνεργασία στη διαχείρηση blogs και άλλων προχωρημένων κοινωνικών δικτύων κλπ. Αυτό ελαχιστοποιεί υψηλά κόστη της ψηφιακής προώθησης και και βασίζεται στην καλή συνεργασία που υπάρχει μεταξύ των φαρμακείων και των επώνυμων brands.
- Έξυπνη αξιοποίηση του καλά οργανωμένου φυσικού φαρμακείου στα πλαίσια της πολυκαναλικής (multi-channel) και πανκαναλικής (omni-channel) συμπεριφοράς των Ελλήνων online αγοραστων. Άρα χρήση του διαδικτύου για την προσέλκυση των πολιτών στο καλά οργανωμένο φυσικό φαρμακείο, μέσα από τα sites των προμηθευτών ή/και στα πλαίσια κοινών προωθητικών ενεργειών.
