Ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου, Γενικός Διευθυντής Novo Nordisk Ελλάς και Πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) μιλάει στο BusinessNew.gr για την πολύ σοβαρή νόσο του Σακχαρώδη Διαβήτη αλλά και τις δυσκολίες και τα κακώς κείμενα στην ελληνική αγορά φαρμάκου.
Κύριε Παπαδημητρίου γιατί ο Σακχαρώδης Διαβήτης θεωρείται σοβαρή νόσος;
Ο Σακχαρώδης Διαβήτης είναι σοβαρή νόσος για δυο λόγους:
Ο πρώτος είναι γιατί αυξάνεται με ιλιγγιώδη ρυθμό. Σκεφτείτε ότι πριν λίγα χρόνια (το 2001) τα άτομα με διαβήτη σε όλο τον κόσμο δεν ξεπερνούσαν τα 151 εκατομμύρια, σήμερα εκτιμώνται περί τα 415 εκατομμύρια ενώ η εκτίμηση για το 2040 είναι ότι θα έχουν ξεπεράσει τα 642 εκατομμύρια.
Ο δεύτερος είναι γιατί πολλά άτομα με διαβήτη δεν έχουν καλά ρυθμισμένο σάκχαρο στο αίμα τους. Οι ψηλές συγκεντρώσεις σακχάρου στο αίμα για μεγάλα χρονικά διαστήματα προσβάλλουν τα αγγεία του οργανισμού, μεγάλα και μικρά, και αυτό έχει σαν συνέπεια την εμφάνιση χρόνιων επιπλοκών. Για όσο μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα ρυθμίζει το άτομο καλά το σάκχαρο στο αίμα του, τόσο λιγότερο κινδυνεύει από τις χρόνιες επιπλοκές του διαβήτη.
Η καλή ρύθμιση του σακχάρου με δίαιτα, άσκηση και σωστή φαρμακευτική αγωγή, αποτελεί επένδυση για τα υγειονομικά συστήματα αφού θα τα απαλλάξει από το δυσβάστακτο κόστος των επιπλοκών. Μόνο το 6-10% αναλογεί στο κόστος της φαρμακευτικής αγωγής για τη νόσο ενώ το υπόλοιπό αφορά νοσηλείες, διαχείριση επιπλοκών και σε άλλα φάρμακα που σχετίζονται με τις επιπλοκές.
Γνωρίζετε ποιο ποσοστό του πληθυσμού αφορά την Ελλάδα; Είναι το ίδιο σε όλη την Ευρώπη ή υπάρχουν διαφοροποιήσεις;
Οι εκτιμήσεις για των αριθμό των ατόμων με διαβήτη στην Ελλάδα αγγίζουν το ένα εκατομμύριο, σίγουρα είναι 7-8% του συνολικού πληθυσμού οι διαγνωσμένοι με διαβήτη, πιθανώς ένα πρόσθετο ποσοστό 1-2% έχουν διαβήτη και δεν το γνωρίζουν.
Τα ποσοστά εμφάνισης του διαβήτη από χώρα σε χώρα μπορεί να διαφέρουν, στην Ευρώπη ίσως όχι σημαντικά, αλλά σε χώρες όπως οι ΗΠΑ ή οι χώρες του Αραβικού κόλπου είναι αρκετά υψηλότερα και κινούνται σε ποσοστά άνω του 10% , ενώ κατά περίπτωση ξεπερνούν και το 20%.
Για τον νεανικό Διαβήτη είναι το μέγεθος του προβλήματος αντίστοιχα σοβαρό όπως στους Ενήλικες;
Είναι σημαντικό να τονίζουμε πώς κατά βάση υπάρχουν δυο τύποι διαβήτη, ο Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 1 και ο Τύπου 2. Και στις δύο μορφές εμφανίζεται υψηλό σάκχαρο στο αίμα το οποίο οφείλεται στην έλλειψη ενδογενούς ινσουλίνης. Στον τύπου 1 η έλλειψη είναι πλήρης ενώ στον τύπου 2 είναι σχετική.
Ο Διαβήτης τύπου 1 είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα που προκύπτει από άγνωστη αιτιολογία, συνήθως στην παιδική ή στην νεανική ηλικία, και γι’ αυτό συνηθίζεται να λέγεται νεανικός διαβήτης. Αν και τα άτομα που εμφανίζουν διαβήτη τύπου 1 φαίνεται να αυξάνονται, αποτελούν ένα πολύ μικρό ποσοστό του συνολικού αριθμού των διαβητικών. Στην Ελλάδα εκτιμώνται περί τις 30.000 σε σύνολο περίπου 800.000-1.000.000 διαβητικών ατόμων.
Έχετε υποβάλει προτάσεις στην πολιτεία και ποιος είναι ο πυρήνας αυτών των προτάσεων;
Από το 1923 που υπάρχει η Novo Nordisk η αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη είναι η βασική μας ασχολία και έχουμε αποκτήσει υψηλή εξειδίκευση στη νόσο, στις θεραπείες της και στη συνολική της διαχείριση. Διαχρονικά υποβάλλουμε προτάσεις στις κοινωνίες στις οποίες δραστηριοποιούμαστε ως εταιρεία για την βελτίωση της κατάστασης. Θα έλεγα πως κορυφαία στιγμή για την Ελλάδα ήταν το 2014 όταν, υποστηρίζοντας το Diabetes Leadership Forum, που διοργανώθηκε από την Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας υπό την αιγίδα Του Υπουργείου Υγείας και της Ελληνικής Προεδρίας και με τη συμμετοχή όλων σχεδόν των φορέων της υγείας, καταρτίστηκε ένας οδικός χάρτης που στηρίζεται σε 3 άξονες για την καλύτερη αντιμετώπιση του διαβήτη: πολιτικές πρόληψης, έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματική θεραπεία της νόσου. Ο οδικός χάρτης πρότεινε μια σειρά δράσεων επάνω σε αυτούς τους άξονες, οι οποίες μπορούν να αλλάξουν την έκβαση του διαβήτη στην Ελλάδα. Με την εφαρμογή τους θα μπορούσε να ελεγχθεί ο ρυθμός αύξησής του, να διαγνωστούν έγκαιρα όσοι εμφανίζουν διαβήτη, γεγονός που θα είχε μεγάλη σημασία για τις μελλοντικές εκβάσεις της νόσου, και να εξασφαλιστεί καλύτερη φροντίδα για όσους ήδη πάσχουν.
Η πολιτεία έχει ανταποκριθεί στις προτάσεις σας;
Η πολιτεία αναλαμβάνει δράσεις για την καλύτερη αντιμετώπιση του διαβήτη, ωστόσο είναι συνήθως αποσπασματικές και δεν φαίνεται να ακολουθείται ένα συγκροτημένο μακροχρόνιο σχέδιο δράσης με συγκεκριμένους στόχους.
Ο διαβήτης, κυρίως ο τύπου 2, δεν έχει οξεία εξέλιξη και συνήθως δεν προκαλεί τη συναισθηματική φόρτιση που προκαλούν κάποιες άλλες παθήσεις που συγκεντρώνουν περισσότερο την προσοχή των συστημάτων υγείας, όπως νεοπλασίες, σοβαρά αυτοάνοσα νοσήματα, το HIV. Για αυτό και δεν γίνεται εύκολα προτεραιότητα για τις υγειονομικές αρχές, παρά μόνο στόχος για τον έλεγχο του κόστους του. Ωστόσο αφορά έναν τεράστιο αριθμό ανθρώπων με πολύ μεγάλη διάρκεια ζωής με τη νόσο.
Οι θεραπείες καλύπτονται από τα ασφαλιστικά ταμεία και σε τι ποσοστό;
Στην Ελλάδα σήμερα διατίθενται σύγχρονες θεραπείες για την αντιμετώπιση του διαβήτη. Ειδικά οι νεότερες ενέσιμες αγωγές του διαβήτη, όπως είναι η ινσουλίνη και οι αγωνιστές GLP-1 χορηγούνται με πολύ απλό και σχεδόν ανώδυνο τρόπο χάρη στα εξελιγμένα συστήματα χορήγησης που έχουν φτιαχτεί από τις φαρμακευτικές εταιρείες. Έτσι αυξάνεται η συμμόρφωση των ασθενών στη θεραπεία αλλά και βελτιώνονται οι θεραπευτικές εκβάσεις.
Αν όμως το παρόν είναι ακόμη ικανοποιητικό, υπάρχει μεγάλη ανησυχία για το μέλλον γιατί εκτιμάμε πως τα μέτρα που έχουν ψηφισθεί τελευταία, και κυρίως το πρόσθετο rebate 25% στα νέα φάρμακα, καθιστούν απαγορευτική την είσοδο νέων καλύτερων θεραπειών στην Ελλάδα και δυστυχώς αυτό αφορά και τις θεραπείες του διαβήτη. Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές τουλάχιστον μια νέα θεραπευτική επιλογή για το διαβήτη δεν είναι διαθέσιμη στην Ελλάδα ακριβώς για αυτόν το λόγο ενώ είναι πιθανό τους πρώτους μήνες του 2018 να προστεθεί και μια δεύτερη. Με τέτοιες πρακτικές η πολιτεία δεν δείχνει να ενδιαφέρεται για τον ασθενή, αλλά μεταφέρει το φορτίο στις φαρμακευτικές εταιρείες. Αν όμως σήμερα ο κλάδος μας έχει φτάσει να διαθέτει ένα στα τέσσερα κουτιά φαρμάκου δωρεάν στο κράτος, είναι παραλογισμός να μας ζητείται να διαθέτουμε ένα στα δυο κουτιά δωρεάν, όπως απαιτούν τα τελευταία μέτρα για τα καινούργια φάρμακα.
Κλινικές μελέτες για νέες θεραπείες γίνονται στην Ελλάδα; Πόσο γρήγορα οι νέες θεραπείες που εφαρμόζονται στις άλλες χώρες έρχονται στην χώρα με το σημερινό θεσμικό πλαίσιο;
Οι κλινικές μελέτες έχουν πολλαπλά οφέλη για τη χώρα: εξοικείωση με νέες εξελιγμένες θεραπείες και των γιατρών αλλά και των ασθενών, ανάπτυξη επιστημονικού δυναμικού που εκπαιδεύεται στην πιο σύγχρονη μεθοδολογία για την έρευνα, θέσεις εργασίας, εισόδημα για τη χώρα, για τους ερευνητές, για τα πανεπιστήμια, για τα νοσοκομεία. Γίνεται ακόμη εξοικονόμηση φαρμακευτικής δαπάνης αφού τα φάρμακα στο πλαίσιο μιας κλινικής μελέτης διατίθενται κατά κανόνα δωρεάν ενώ για όλες τις εξετάσεις που γίνονται καταβάλλεται αποζημίωση σε όλα τα νοσοκομεία και εργαστήρια.
Η χώρα μας θα μπορούσε, με ένα βελτιωμένο θεσμικό πλαίσιο και με βελτίωση των υγειονομικών δομών, να υλοποιεί πολύ περισσότερες κλινικές μελέτες και να καρπούται πολλαπλά όλα τα παραπάνω οφέλη. Έχουμε επιστημονικό δυναμικό και αυτός είναι και ο καλύτερος τρόπος να το κρατάμε στη χώρα μας.
Ας αδράξουμε την ευκαιρία! Βήματα στη θετική κατεύθυνση γίνονται, αλλά πρέπει να γίνουν ακόμη περισσότερα.
Σαν Novo Nordisk Ελλάς είμαστε ιδιαίτερα δραστήριοι στην διεξαγωγή κλινικών μελετών. Σήμερα, υλοποιούμε 17 ενεργά ερευνητικά προγράμματα που αφορούν κλινικές μελέτες για τον Διαβήτη και την Αιμορροφιλία, ενώ τα τελευταία χρόνια έχουμε επενδύσει στον τομέα αυτό περισσότερα από 3.500.000 ευρώ. Το κλινικό μας τμήμα είναι το δεύτερο σε ανθρώπινο δυναμικό στο Ελληνικό υποκατάστημα. Το πλάνο μας είναι να συνεχίσουμε με ακόμη μεγαλύτερη ένταση, συζητάμε ακόμη και να διπλασιάσουμε την επένδυση αυτή στα 3-4 χρόνια που έρχονται, δεδομένου πώς έχουμε σε ανάπτυξη ένα εντυπωσιακό χαρτοφυλάκιο προϊόντων στους τομείς του διαβήτη, της παχυσαρκίας, της αιμορροφιλίας αλλά και σε κάποιους άλλους τομείς όπου υπάρχουν σοβαρές ακάλυπτες ιατρικές ανάγκες. Ελπίζω το θεσμικό πλαίσιο να σταθεί αρωγός στις προθέσεις μας.
Ως εταιρεία η Novo Nordisk Ελλάς πως συμβάλει στην ευαισθητοποίηση του κόσμου;
Εδώ και χρόνια υλοποιούμε μια καμπάνια με τίτλο «αλλάζουμε το διαβήτη» η οποία περιλαμβάνει σειρά δράσεων που στοχεύουν στην καλύτερη ενημέρωση και εκπαίδευση για το διαβήτη και την θεραπευτική του αντιμετώπιση καθώς και στην πρόληψη και έγκαιρη διάγνωσή του.
Τελευταία προωθούμε τη σημασία της πρόληψης μέσω της υγιεινής διατροφής και της σωματικής άσκησης. Το 2017, για δεύτερη χρονιά, χορηγούμε τα δρομικά γεγονότα του ΣΕΓΑΣ, στο πλαίσιο του προγράμματος “Run Greece” αλλά και τον Κλασσικό Μαραθώνιο της Αθήνας και το μήνυμά μας είναι «Τρέχουμε για να αλλάξουμε το Διαβήτη» (run to change diabetes). Θέλουμε να δείξουμε πως η τακτική σωματική άσκηση συμβάλλει στον έλεγχο του σωματικού
