Σημαντική αναβάθμιση για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα σηματοδοτεί η νέα αξιολόγηση της Fitch Ratings, η οποία αναβάθμισε το λειτουργικό περιβάλλον (Operating Environment - OE) της Ελλάδας στη βαθμίδα «bbb» από «bbb-», διατηρώντας σταθερές τις προοπτικές (stable outlook). Ο διεθνής οίκος εκτιμά ότι οι συνθήκες μέσα στις οποίες δραστηριοποιούνται οι ελληνικές τράπεζες έχουν βελτιωθεί αισθητά, αντανακλώντας την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας, τις αυξανόμενες επιχειρηματικές ευκαιρίες και το ευνοϊκότερο περιβάλλον χρηματοδότησης.
Η αναθεώρηση αυτή αποτέλεσε τη βάση για τις πρόσφατες αναβαθμίσεις της Εθνικής Τράπεζας και της Eurobank στη βαθμίδα BBB με σταθερές προοπτικές, ενώ παράλληλα διατηρήθηκε το θετικό outlook για την Τράπεζα Πειραιώς. Σύμφωνα με τη Fitch, η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι ο ελληνικός τραπεζικός κλάδος έχει πλέον αφήσει οριστικά πίσω του τη μακρά περίοδο της κρίσης και εισέρχεται σε μια φάση μεγαλύτερης σταθερότητας και βιώσιμης ανάπτυξης.
Η οικονομία παραμένει η κινητήρια δύναμη
Ο οίκος αποδίδει την αναβάθμιση στις θετικές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας, η οποία εξακολουθεί να κινείται με υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Για την περίοδο 2023-2025, η Fitch εκτιμά ότι η ανάπτυξη θα ξεπεράσει το 2%, παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις αναταράξεις που εξακολουθούν να επηρεάζουν το διεθνές εμπόριο.
Για το 2026 προβλέπεται επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, κυρίως λόγω των συνεπειών της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, η ελληνική οικονομία αναμένεται να συνεχίσει να στηρίζεται από τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται μέσω του προγράμματος NextGenerationEU, το οποίο εισέρχεται στην τελική φάση υλοποίησής του.
Ισχυρή πιστωτική επέκταση και νέες χρηματοδοτήσεις
Η Fitch εκτιμά ότι οι ελληνικές τράπεζες θα διατηρήσουν υψηλούς ρυθμούς πιστωτικής επέκτασης και τα επόμενα χρόνια. Μετά την αύξηση των χορηγήσεων κατά περίπου 10% το 2025, προβλέπει ότι την περίοδο 2026-2027 η πιστωτική ανάπτυξη θα συνεχιστεί με υψηλά μονοψήφια ποσοστά.
Κύριος μοχλός της ανάπτυξης θα παραμείνει η επιχειρηματική χρηματοδότηση, καθώς οι ελληνικές επιχειρήσεις εμφανίζουν σχετικά περιορισμένη μόχλευση και ικανοποιητική πιστοληπτική εικόνα. Παράλληλα, οι τράπεζες διατηρούν σημαντική παρουσία σε στρατηγικούς τομείς της οικονομίας, όπως η ενέργεια, η ναυτιλία, η μεταποίηση, οι υπηρεσίες και ο τουρισμός, οι οποίοι αναμένεται να συνεχίσουν να δημιουργούν αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης.
Επιστρέφει η στεγαστική πίστη
Θετικές είναι οι εκτιμήσεις του οίκου και για τη λιανική τραπεζική. Όπως επισημαίνει, η στεγαστική πίστη πέρασε σε θετικούς ρυθμούς για πρώτη φορά από το 2008, σηματοδοτώντας μια σημαντική αλλαγή μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες συρρίκνωσης.
Παράλληλα, η Fitch υπογραμμίζει ότι τα κριτήρια χορήγησης δανείων εξακολουθούν να είναι αυστηρά, καθώς στηρίζονται και στα μακροπροληπτικά μέτρα της Τράπεζας της Ελλάδος που αποσκοπούν στον περιορισμό της υπερχρέωσης των νοικοκυριών. Αν και στα κρατικά προγράμματα στήριξης οι όροι χρηματοδότησης είναι πιο ευέλικτοι, ο οίκος εκτιμά ότι οι σχετικοί πιστωτικοί κίνδυνοι παραμένουν υπό έλεγχο.
Οι προμήθειες ενισχύουν την κερδοφορία
Η Fitch διαπιστώνει ότι η κερδοφορία των τραπεζών δεν στηρίζεται πλέον αποκλειστικά στα έσοδα από τόκους, αλλά ενισχύεται ολοένα και περισσότερο από δραστηριότητες που παράγουν προμήθειες.
Η ανάπτυξη των εργασιών στη διαχείριση κεφαλαίων και στις ασφαλιστικές υπηρεσίες, μέσω εξαγορών και στρατηγικών συνεργασιών, διευρύνει τις πηγές εσόδων των τραπεζών. Παράλληλα, αυξάνεται η μετατροπή τραπεζικών καταθέσεων σε επενδυτικά προϊόντα σταθερού εισοδήματος αλλά και σε πιο σύνθετες επενδυτικές λύσεις.
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο οίκος προβλέπει ότι οι τέσσερις συστημικές τράπεζες θα διατηρήσουν δείκτη λειτουργικής κερδοφορίας προς σταθμισμένα στοιχεία ενεργητικού (Operating Profit/RWA) τουλάχιστον στο 3,5% κατά την επόμενη διετία.
Οι προκλήσεις παραμένουν
Παρά τη σημαντική βελτίωση των προοπτικών, η Fitch επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υφίστανται διαρθρωτικές αδυναμίες.
Τα εισοδήματα των ελληνικών νοικοκυριών εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ σημαντικό βάρος για την οικονομία αποτελεί το μεγάλο απόθεμα των παλαιών μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων που έχουν μεταφερθεί εκτός των τραπεζικών ισολογισμών και διαχειρίζονται πλέον οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Τα ανοίγματα αυτά εξακολουθούν να αντιστοιχούν περίπου στο 30% του ελληνικού ΑΕΠ, γεγονός που, σύμφωνα με τον οίκο, εξακολουθεί να επηρεάζει την ταχύτητα με την οποία μπορεί να ολοκληρωθεί η εξυγίανση του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Στο μικροσκόπιο δάνεια του νόμου Κατσέλη και ελβετικό φράγκο
Ο διεθνής οίκος αναφέρεται επίσης στους δυνητικούς κινδύνους που απορρέουν από την πρόσφατη δικαστική απόφαση σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια που υπάγονται στον νόμο Κατσέλη, καθώς και στις εκκρεμότητες που αφορούν στεγαστικά δάνεια σε ελβετικό φράγκο ή προϊόντα με κλιμακούμενο επιτόκιο.
Ωστόσο, εκτιμά ότι οι ελληνικές τράπεζες έχουν ήδη σχηματίσει επαρκείς προβλέψεις για τις συγκεκριμένες υποθέσεις και πως οποιαδήποτε πρόσθετη επιβάρυνση στα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα αναμένεται να είναι διαχειρίσιμη.
Προοπτικές για ακόμη ισχυρότερες τράπεζες
Συνολικά, η Fitch καταλήγει ότι η σημαντική ενίσχυση των πιστωτικών προφίλ των ελληνικών τραπεζών τους επιτρέπει να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικότερα τους υφιστάμενους κινδύνους, αξιοποιώντας παράλληλα τις ευκαιρίες που δημιουργεί το βελτιωμένο μακροοικονομικό περιβάλλον.
Κατά την εκτίμηση του οίκου, οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν τις προϋποθέσεις για διατηρήσιμα υψηλότερη κερδοφορία, περαιτέρω ενίσχυση της κεφαλαιακής τους θέσης και συνεχή βελτίωση της πιστοληπτικής τους εικόνας τα επόμενα χρόνια.
