Στην ενίσχυση της προστασίας των εκλογικών διαδικασιών από τους κινδύνους, που δημιουργούν η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι ολοένα πιο εξελιγμένες τεχνικές διαδικτυακής χειραγώγησης, προχωρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Με στόχο την προσαρμογή του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου στις νέες τεχνολογικές συνθήκες, η Κομισιόν ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση για την αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών, που εφαρμόζονται στις πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης, στο πλαίσιο του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act - DSA).
Η πρωτοβουλία, που ανακοινώθηκε χθες, αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις των ψηφιακών τεχνολογιών στην ακεραιότητα των δημοκρατικών διαδικασιών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη ραγδαία εξέλιξη της παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης (Generative AI), η οποία δημιουργεί νέες προκλήσεις ως προς την αξιοπιστία της διαδικτυακής πληροφόρησης και την αντιμετώπιση φαινομένων χειραγώγησης.
Οι υπό αναθεώρηση κατευθυντήριες γραμμές είχαν δημοσιευθεί αρχικά το 2024 και απευθύνονται στους παρόχους πολύ μεγάλων διαδικτυακών πλατφορμών (Very Large Online Platforms - VLOPs) και πολύ μεγάλων διαδικτυακών μηχανών αναζήτησης (Very Large Online Search Engines - VLOSEs).
Σκοπός τους είναι να καθοδηγούν τις συγκεκριμένες υπηρεσίες στον εντοπισμό, στην αξιολόγηση και στον περιορισμό των συστημικών κινδύνων, που μπορούν να επηρεάσουν τις εκλογικές διαδικασίες.
Στο μικροσκόπιο οι αλγόριθμοι και η παραπληροφόρηση
Το άρθρο 35 του DSA προβλέπει την υποχρέωση λήψης μέτρων για τον περιορισμό των συστημικών κινδύνων, με παράλληλη διασφάλιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων της ελευθερίας της έκφρασης και της πληροφόρησης. Η αναθεώρηση επιδιώκει να καταστήσει τις σχετικές κατευθύνσεις περισσότερο αποτελεσματικές απέναντι στις νέες μορφές ψηφιακής παρέμβασης, χωρίς να υπονομεύεται η ελεύθερη διακίνηση απόψεων και πληροφοριών.
Ένα από τα βασικά πεδία παρέμβασης αφορά τα συστήματα συστάσεων περιεχομένου, τους αλγορίθμους, δηλαδή, που καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό ποιες πληροφορίες προβάλλονται στους χρήστες των ψηφιακών υπηρεσιών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την ενίσχυση των μέτρων για την ασφαλέστερη λειτουργία αυτών των συστημάτων, καθώς και την αποτελεσματικότερη αποτροπή κινδύνων χειραγώγησης της πληροφορίας.
Η ανάγκη προσαρμογής συνδέεται ιδιαίτερα με την εξέλιξη της παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία μεταβάλλει τις δυνατότητες δημιουργίας και διάδοσης ψηφιακού περιεχομένου.
Στο πλαίσιο αυτό, οι αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές επιδιώκουν να βοηθήσουν τις μεγάλες πλατφόρμες να προσαρμόσουν τις πρακτικές διαχείρισης κινδύνων στο μεταβαλλόμενο τεχνολογικό περιβάλλον.
Παράλληλα, η Κομισιόν επιδιώκει την ενίσχυση της προστασίας των πολιτικών υποψηφίων, αναγνωρίζοντας ότι οι κίνδυνοι διαδικτυακής χειραγώγησης μπορούν να επηρεάσουν τόσο τα πρόσωπα που συμμετέχουν στις εκλογές, όσο και την ευρύτερη δημόσια συζήτηση.
Αξιοποίηση της εμπειρίας από την εφαρμογή του DSA
Η προτεινόμενη αναθεώρηση βασίζεται στην εμπειρία που έχει συγκεντρωθεί κατά τα δύο πρώτα χρόνια εφαρμογής των σχετικών κατευθυντήριων γραμμών, καθώς και στην αξιοποίηση του Κώδικα Δεοντολογίας για την Παραπληροφόρηση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να ενσωματώσει τα συμπεράσματα αυτής της περιόδου σε ένα επικαιροποιημένο πλαίσιο αντιμετώπισης των κινδύνων για τις εκλογικές διαδικασίες.
Η διαδικασία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της διαβούλευσης και οι προτεινόμενες αλλαγές δεν αποτελούν οριστικά εγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές. Η Κομισιόν καλεί τους ενδιαφερόμενους φορείς να καταθέσουν εμπειρίες, παρατηρήσεις και τεχνογνωσία σχετικά με τα προτεινόμενα μέτρα έως τις 23 Νοεμβρίου 2026.
