Η Meta απορρίπτει τις κατηγορίες των αμερικανικών Πολιτειών ότι σχεδίασε σκόπιμα το Facebook και το Instagram με στόχο να εθίσει τα παιδιά και τους εφήβους στις πλατφόρμες της, προκειμένου να αυξήσει τα κέρδη της. Η αντιπαράθεση ξεκίνησε ενώπιον ομοσπονδιακού δικαστηρίου στην Καλιφόρνια και η έκβασή της θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας δύο από τις δημοφιλέστερες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης στον κόσμο.
Συνολικά 29 αμερικανικές Πολιτείες, σε μια σπάνια διακομματική συμμαχία, έχουν προσφύγει κατά της Meta, διεκδικώντας δυνητικά αποζημιώσεις που θα μπορούσαν να ανέλθουν σε δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά και αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο η εταιρεία δραστηριοποιείται.
Οι Πολιτείες Καλιφόρνια, Κολοράντο, Κεντάκι και Νιου Τζέρσεϊ, που ηγούνται της προσφυγής, κατηγορούν τη Meta ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram ώστε να προσελκύουν και να «κρατούν» τους νεαρούς χρήστες, επιδεινώνοντας προβλήματα όπως το άγχος και η κατάθλιψη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οδηγώντας ακόμη και σε αυτοκτονίες. Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι η εταιρεία παραπλάνησε το κοινό σχετικά με την ασφάλεια των πλατφορμών της.
Και οι 29 Πολιτείες κατηγορούν επίσης τη Meta για παραβίαση της ομοσπονδιακής νομοθεσίας, υποστηρίζοντας ότι συνέλεγε και χρησιμοποιούσε παράνομα προσωπικά δεδομένα παιδιών.
Η δίκη, που διεξάγεται σε ομοσπονδιακό δικαστήριο στο Όκλαντ της Καλιφόρνιας και ξεκίνησε με τις αγορεύσεις των δύο πλευρών, θεωρείται από ειδικούς η σημαντικότερη μέχρι σήμερα δικαστική δοκιμασία για τις επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους ανήλικους, σύμφωνα με το Reuters.
«Να τους κρατά όσο περισσότερο γίνεται»
Κατά την έναρξη της δίκης, η αναπληρώτρια γενική εισαγγελέας της Καλιφόρνιας, Μέγκαν Ο'Νιλ, υποστήριξε ενώπιον του οκταμελούς σώματος ενόρκων ότι το επιχειρηματικό μοντέλο της Meta βασίζεται στο να προσελκύει τους χρήστες, να τους κρατά στις πλατφόρμες για όσο το δυνατόν περισσότερο, να συλλέγει τα δεδομένα τους και στη συνέχεια να αποκρύπτει από το κοινό την πραγματική εικόνα.
«Αυτό λειτούργησε ιδιαίτερα καλά με τα παιδιά», υποστήριξε η Ο'Νιλ, προσθέτοντας ότι η Meta «χρειαζόταν τα παιδιά» και ταυτόχρονα έπρεπε να καθησυχάζει τους ανθρώπους που ενδιαφέρονται για την ασφάλειά τους.
Από την πλευρά της Meta, ο δικηγόρος Πολ Σμιτ αναγνώρισε ότι ορισμένοι χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αντιμετωπίζουν προβλήματα, υποστήριξε όμως ότι οι επιστημονικές έρευνες δεν έχουν αποδείξει σαφή σύνδεση μεταξύ της χρήσης των social media από εφήβους και της επιδείνωσης της ευημερίας ή της ψυχικής τους κατάστασης.
Ο ίδιος υποστήριξε ακόμη ότι ο διευθύνων σύμβουλος και συνιδρυτής της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, επιθυμεί, όπως και η εταιρεία συνολικά, να βελτιώσει τις υπηρεσίες της και όχι να τις καταστήσει επικίνδυνες.
«Δεν πιστεύουν ότι θα πάνε καλά αν οι άνθρωποι δεν τους αρέσει η υπηρεσία τους», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Σμιτ.
Στο επίκεντρο Facebook και Instagram
Οι ένορκοι αναμένεται να εκδώσουν συμβουλευτική ετυμηγορία, ωστόσο η τελική απόφαση για το αν η Meta φέρει νομική ευθύνη θα ανήκει στην ομοσπονδιακή δικαστή Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς.
Εάν η δικαστής κρίνει ότι η Meta ευθύνεται, θα μπορεί να επιβάλει αστικές κυρώσεις και να διατάξει αλλαγές στη λειτουργία του Facebook και του Instagram.
Η Meta έχει υποστηρίξει ότι οι πιθανές κυρώσεις θα μπορούσαν να φτάσουν έως και τα 1,4 τρισ. δολάρια, ποσό που προσεγγίζει την ίδια τη χρηματιστηριακή αξία της εταιρείας, η οποία εδρεύει στο Μένλο Παρκ της Καλιφόρνιας.
Οι γενικοί εισαγγελείς των Πολιτειών ανέφεραν, ωστόσο, σε ακρόαση την προηγούμενη εβδομάδα ότι το ποσό θα μπορούσε να είναι πιο κοντά στα 200 δισ. δολάρια, δηλαδή περίπου τριπλάσια κέρδη μετά φόρων της Meta.
Οι Καλιφόρνια, Κολοράντο, Κεντάκι και Νιου Τζέρσεϊ ζητούν επίσης από τη Meta να προχωρήσει σε ριζικές αλλαγές στο Facebook και το Instagram. Μεταξύ άλλων, προτείνουν την κατάργηση των likes και της ατελείωτης κύλισης (infinite scroll), η οποία ενθαρρύνει τους χρήστες να συνεχίζουν να βλέπουν νέες αναρτήσεις, την επιβολή χρονικών περιορισμών για τους νεότερους χρήστες και την αυστηρότερη εφαρμογή των περιορισμών που απαγορεύουν τη χρήση των πλατφορμών από παιδιά κάτω των 13 ετών.
Καταθέτει πρώην μηχανικός ασφάλειας της Meta
Μετά την ολοκλήρωση των εναρκτήριων αγορεύσεων, ο πρώην μηχανικός ασφάλειας της Meta, Αρτούρο Μπεχάρ, ξεκίνησε την κατάθεσή του ως ο πρώτος μάρτυρας των Πολιτειών.
Ο Μπεχάρ έχει υποστηρίξει εδώ και χρόνια ότι η Meta γνώριζε πως τα εργαλεία προστασίας των παιδιών που διέθετε δεν ήταν αποτελεσματικά. Έχει καταθέσει εναντίον της εταιρείας σε τέσσερις δίκες.
Η Meta επιχείρησε να εμποδίσει την κατάθεσή του, επικαλούμενη, μεταξύ άλλων, τη διαγραφή μηνυμάτων στην εφαρμογή Signal με πρώην εργαζομένους της εταιρείας. Η δικαστής Ρότζερς, ωστόσο, απέρριψε την προσπάθεια, την οποία θεώρησε απίθανη, να αποκλειστεί ένας από τους βασικούς μάρτυρες της υπόθεσης.
Ο Μπεχάρ δήλωσε στους ενόρκους ότι το «move fast and break things» («κινήσου γρήγορα και σπάσε πράγματα») αποτελούσε βασικό μότο στη Meta και υποστήριξε ότι η εταιρεία υιοθετούσε μια λογική «δεν ρωτάμε, δεν λέμε» σε ό,τι αφορά την παρακολούθηση της παρουσίας παιδιών κάτω των 13 ετών στις πλατφόρμες.
«Πολλά προϊόντα κυκλοφόρησαν στον κόσμο», όπως τα σύντομα βίντεο Reels, «και η ασφάλεια δεν αποτελούσε παράμετρο στον αρχικό σχεδιασμό και την ανάπτυξή τους», ανέφερε.
Στη δίκη αναμένεται να καταθέσουν επίσης ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ και ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι. Η διαδικασία εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περίπου έξι εβδομάδες.
Οι μετοχές της Meta κινήθηκαν πτωτικά στο μεγαλύτερο μέρος της συνεδρίασης της Τρίτης και έκλεισαν με απώλειες 4,4%, στα 543,67 δολάρια.
Διαμαρτυρίες έξω από το δικαστήριο
Την ίδια ώρα, επικριτές της Meta συγκεντρώθηκαν έξω από το δικαστήριο κατά την έναρξη της δίκης.
Η Ο'Νιλ τόνισε ότι οι Πολιτείες δεν επιδιώκουν να οδηγήσουν τη Meta εκτός αγοράς, αναγνωρίζοντας ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «έχουν οφέλη για ορισμένους ανθρώπους».
Υποστήριξε, ωστόσο, ότι η Meta εκμεταλλεύτηκε τα παιδιά, μελετώντας τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο εγκέφαλός τους και αντιδρά στα διαδικτυακά ερεθίσματα, ενώ παράλληλα παρακολουθούσε τις αλληλεπιδράσεις τους στις εφαρμογές της.
Σύμφωνα με την ίδια, σε εσωτερικό email προς τον Μοσέρι αναφερόταν ότι στόχος ήταν ο «χρόνος που περνούν οι έφηβοι» στην πλατφόρμα. Παράλληλα, υποστήριξε ότι εργαζόμενοι της Meta περιέγραφαν το Instagram ως «ναρκωτικό» και τους εαυτούς τους ως «διακινητές».
«Η Meta διαπίστωσε ότι όσο μικρότερο είναι ένα παιδί όταν ξεκινά να χρησιμοποιεί την εφαρμογή, τόσο το καλύτερο», ανέφερε η Ο'Νιλ.
Ο Σμιτ αναγνώρισε ότι εργαζόμενοι ενδέχεται να χρησιμοποιούσαν «χαλαρή» ή υπερβολική γλώσσα σε ιδιωτικές συνομιλίες, επέμεινε όμως ότι τα προϊόντα της Meta δεν είναι εθιστικά. Πρόσθεσε ότι οι ένορκοι θα ακούσουν επίσης τι έκανε ο εργαζόμενος που αποκάλεσε το Instagram «ναρκωτικό», προκειμένου να καταστήσει την πλατφόρμα ασφαλέστερη.
Μεταξύ όσων διαμαρτυρήθηκαν έξω από το δικαστήριο ήταν η Μέρι Ρόντι, η οποία δήλωσε ότι ο 15χρονος γιος της, Ράιλι Μπάσφορντ, αυτοκτόνησε το 2021, αφού είχε πέσει θύμα θηρευτή μέσω του Facebook.
«Το αποκαλούν αυθόρμητη αυτοκτονία. Εγώ το αποκαλώ αυτό που ήταν: το προβλέψιμο αποτέλεσμα ενός συστήματος που προστατεύει τις εταιρείες αντί για τα παιδιά», δήλωσε.
Μία δικαστική μάχη με ευρύτερες διαστάσεις
Η αγωγή κατατέθηκε το 2023, δύο χρόνια μετά την κατάθεση της πρώην εργαζομένης και πληροφοριοδότριας της Meta, Φράνσις Χάουγκεν, ενώπιον επιτροπής της Γερουσίας των ΗΠΑ. Η Χάουγκεν είχε υποστηρίξει ότι η Meta γνώριζε πως τα προϊόντα της δεν ήταν ασφαλή για τα παιδιά και γνώριζε επίσης πώς θα μπορούσε να τα καταστήσει ασφαλέστερα, αλλά επέλεξε να μην το κάνει προκειμένου να επιδιώξει υψηλότερα κέρδη.
Η υπόθεση αποτελεί μέρος μιας πολύ ευρύτερης νομικής μάχης. Η Meta, όπως και άλλες μεγάλες εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης, μεταξύ των οποίων η Snap, η ByteDance, ιδιοκτήτρια του TikTok, και η Alphabet, μητρική της YouTube, αντιμετωπίζουν χιλιάδες αγωγές από Πολιτείες, δήμους, σχολικές περιφέρειες και ιδιώτες σχετικά με το κατά πόσο τα προϊόντα τους προκαλούν βλάβες στους νεαρούς χρήστες.
Τον Μάρτιο, δικαστήριο του Λος Άντζελες υποχρέωσε τη Meta και τη Google να καταβάλουν 6 εκατ. δολάρια σε 20χρονη γυναίκα, η οποία υποστήριξε ότι εθίστηκε στο Instagram και το YouTube από την παιδική της ηλικία.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, δικαστής στο Νέο Μεξικό διέταξε τη Meta να καταβάλει 567 εκατ. δολάρια για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων των πλατφορμών της στην ψυχική υγεία εφήβων, έπειτα από προσφυγή του γενικού εισαγγελέα της Πολιτείας, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει τις πλατφόρμες της εταιρείας «δημόσια όχληση».
Παράλληλα, ο γενικός εισαγγελέας του Τενεσί έχει καταθέσει ξεχωριστή αγωγή κατά της Meta, διατυπώνοντας παρόμοιες κατηγορίες σχετικά με το Instagram. Η συγκεκριμένη υπόθεση εκδικάζεται στο Νάσβιλ.
Η έκβαση της δίκης στην Καλιφόρνια αποκτά έτσι ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς δεν αφορά μόνο το ύψος των πιθανών κυρώσεων σε βάρος της Meta, αλλά ενδέχεται να καθορίσει νέους κανόνες για τον τρόπο με τον οποίο οι μεγαλύτερες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης σχεδιάζουν, λειτουργούν και προστατεύουν τους ανήλικους χρήστες τους.
