Το υψηλό επίπεδο γνώσεων που προσφέρουν τα πανεπιστήμια της χώρας μας, αποτελεί σημαντικό εφόδιο για την επαγγελματική αποκατάσταση των νέων, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό.
Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει μάλιστα και το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της χώρας μας σε σχέση με τις επιχειρήσεις του εξωτερικού, καθώς ένα καλά εκπαιδευμένο προσωπικό είναι σε θέση να προσφέρει και καλύτερες υπηρεσίες.
Όπως αναφέρει ρεπορτάζ της εφημερίδας «Βήμα», σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα στοιχεία έως το 2012 όλοι οι εγγεγραμμένοι σε προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών στην Ελλάδα ήταν 35.570, από τους οποίους οι 23.853 είναι φοιτητές διδακτορικών προγραμμάτων, ενώ αν σε αυτούς προστεθούν και όσοι κάνουν μεταπτυχιακό ή διδακτορικό στο εξωτερικό τότε ο αριθμός ξεπερνά τους 50.000.
Τι συμβαίνει όμως πραγματικά με τους απόφοιτους αλλά και τα στελέχη που αποκτούν μεταπτυχιακούς ή διδακτορικούς τίτλους σπουδών; Πόσοι από αυτούς απορροφώνται τελικά από την αγορά εργασίας;
Ενδιαφέρον για τις πολυεθνικές εταιρείες
Την τελευταία πενταετία (2008-2013) περίπου 50.000 νέοι απόφοιτοι πανεπιστημίων απέκτησαν μεταπτυχιακούς και διδακτορικούς τίτλους σε διάφορα επιστημονικά πεδία, αποτελώντας μια δεξαμενή ικανών στελεχών για τις πολυεθνικές εταιρείες που έχουν την έδρα τους στην Ελλάδα.
Στο διάστημα αυτό ο ΔΟΑΤΑΠ (πρώην ΔΙΚΑΤΣΑ) αναγνώρισε συνολικά 15.902 τίτλους, εκ των οποίων οι 2.439 διδακτορικοί και οι 13.463 μεταπτυχιακοί. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών 8.405 διδακτορικά διπλώματα κατατέθηκαν από το 2009 έως σήμερα στις υπηρεσίες του, εκ των οποίων οι 833 κατατέθηκαν μέσα στο 2013. Τα περισσότερα διδακτορικά (2.336) έχουν εκδοθεί από φοιτητές των πανεπιστημίων υγείας, ενώ ακολουθούν οι επιστήμες μηχανικής και τεχνολογίας με 1.329 την τελευταία πενταετία. Είναι χαρακτηριστικό πάντως, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ιατρικής Σχολής Αθηνών, Θάνο Δημόπουλο ότι ένα διαρκώς αυξανόμενο ποσοστό που αγγίζει το 20% επιλέγει να κάνει την ειδικότητά του στο εξωτερικό, με πρώτη επιλογή τη Γερμανία.
Εκτός από τους γιατρούς όμως και οι δικηγόροι αναζητούν δουλειά στο εξωτερικό. Όπως σημειώνει ο πρόεδρος της Νομικής Σχολής Αθηνών Θεόδωρος Φορτσάκης περισσότεροι από 250 νέοι δικηγόροι με εξειδικευμένους τίτλους μεταπτυχιακών σπουδών βγαίνουν στην αγορά κάθε χρόνο, από τους οποίους όμως ένας μεγάλος αριθμός αποφασίζει να αναζητήσει δουλειά στο εξωτερικό.
Ωστόσο, καλύτερη τύχη στην αναζήτηση μιας θέσης εργασίας φαίνεται πως έχουν οι απόφοιτοι των οικονομικών σπουδών, καθώς όπως επισημαίνει ο καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιώργος Δουκίδης, οι απόφοιτοι με ΜΒΑ του ΟΠΑ απορροφώνται σε μεγάλο βαθμό από την αγορά εργασίας. Με βάση έρευνα μάλιστα του ΟΠΑ η απασχόληση των αποφοίτων έχει τα υψηλότερα ποσοστά για το Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής (80%) και το χαμηλότερο για το Τμήμα της Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων (57%).
Πάντως σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Εταιρείας το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στη χώρα μας είναι σε νέους ηλικίας 15-24 ετών (57,2%) σε όσους έχουν διδακτορικό ή μεταπτυχιακό (15,7%) και στους πτυχιούχους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (18,8%).
Στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο το 85% των αποφοίτων του συνεχίζει τις σπουδές του σε μεταπτυχιακό επίπεδο σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου και το 54% δηλώνει ότι ενδιαφέρεται να ολοκληρώσει τις σπουδές του και να σταδιοδρομήσει στο εξωτερικό.
«Η έξοδος της χώρας από την κρίση και η ανασυγκρότηση της ελληνικής κοινωνίας έχουν ανάγκη από τη συμβολή των νέων διπλωματούχων του Πολυτεχνείου. Κι όμως η αυξητική τάση εξόδου από τη χώρα καταγράφεται καθαρά: από το 42% που αναζητούσε απασχόληση το 2001, στο 54,8% που αναζητεί εργασία έξω το 2013», αναφέρει η αντιπρύτανης του Ιδρύματος και πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Πολυτεχνείων Τόνια Μοροπούλου.
Ενδιαφέρον επίσης είναι το γεγονός ότι σύμφωνα με τα στοιχεία εκπαιδευτικών Ομοσπονδιών, το 73% των νέων επιστημόνων που δοκιμάζουν την τύχη τους στο εξωτερικό έχουν μεταπτυχιακό τίτλο, το 51,2% έχουν διδακτορικό, ενώ το 41% έχει σπουδάσει στα 100 καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου.
Την ίδια στιγμή οι πολυεθνικές λαμβάνουν ακόμα και 2.000 βιογραφικά για μια νέα θέση εργασίας (κατασκευαστικές, τουριστικές εταιρείες, εμπόριο).
Χάσμα προσφοράς – ζήτησης στην Ελλάδα
Για την ελληνική αγορά εργασίας φαίνεται πως η προσφορά δεν συνάδει με τη ζήτηση στην αγορά εργασίας, καθώς σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει από τράπεζες αλλά και εκπαιδευτικούς οργανισμούς οι δεξιότητες που ζητούν οι επιχειρήσεις είναι διαφορετικές από αυτές που προσφέρουν τα πανεπιστήμια.
Μάλιστα όπως αναφέρει ο κ. Φορτσάκης, «σήμερα από τους αποφοίτους μας δεν ικανοποιούνται οι ανάγκες της αγοράς», αναφέροντας χαρακτηριστικά παραδείγματα του επίκαιρου φορολογικού δικαίου (που δεν υπάρχει ως κλάδος παρά μόνο ως κατεύθυνση σε έναν τομέα της Σχολής) και του δημοσιονομικού (για το οποίο δεν υπάρχει καν καθηγητής).
