Μετά από μια πενταετία καθυστερήσεων, αναθεωρήσεων και σημαντικών περικοπών στον αρχικό προϋπολογισμό, το πρόγραμμα «Διατηρώ» για την ανακαίνιση κτιρίων που έχουν κριθεί ως διατηρητέα ή μνημεία εισέρχεται πλέον στην τελική ευθεία.
Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε, μιλώντας σε μηχανικούς στα Χανιά, ο γενικός γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) κ. Ευθύμιος Μπακογιάννης, περίπου σε ένα δίμηνο αναμένεται η ενεργοποίηση του προγράμματος για τα ιδιωτικά ακίνητα.
Μάλιστα, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, ο προϋπολογισμός του έχει «κλειδώσει» στα 75 εκατ. ευρώ. Τον τελικό λόγο ωστόσο θα έχει ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Νίκος Παπαθανάσης, καθώς η δράση εντάσσεται στο πλαίσιο των χρηματοδοτήσεων του ΕΣΠΑ 2021-2027.
Σε «ασανσέρ» ο προϋπολογισμός για τα διατηρητέα κτίρια
Η πορεία του «Διατηρώ», από τα τέλη του 2020 που πρωτοπαρουσιάστηκε, υπήρξε ιδιαιτέρως περιπετειώδης. Όταν ο σχεδιασμός για τη στήριξη της αποκατάστασης διατηρητέων κτιρίων προέβλεπε την ένταξή του σε ένα ευρύ χρηματοδοτικό εργαλείο που θα κινητοποιούσε εκτεταμένες επενδύσεις για αστικές αναπλάσεις. Σε εκείνη τη φάση ο συνολικός προϋπολογισμός της παρέμβασης που θα εντασσόταν στο Ταμείο Ανάκαμψης έφθανε τα 360 εκατ. ευρώ. Τελικά δεν εντάχθηκε στη λίστα.
Στην πορεία, το σχέδιο επαναπροσδιορίστηκε στο πλαίσιο της κατανομής των πόρων του ΕΣΠΑ και των δημοσιονομικών προτεραιοτήτων. Ο αρχικός σχεδιασμός περιορίστηκε αισθητά και ο προϋπολογισμός διαμορφώθηκε περίπου στα 200 εκατ. ευρώ. Αλλά επειδή οι… πράξεις δεν έβγαιναν, στη συνέχεια άρχισε να εξετάζεται ο διαχωρισμός των παρεμβάσεων μεταξύ διατηρητέων του Δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.
Έτσι, το φθινόπωρο του 2024 βγήκε το «Διατηρώ» για τα κτίρια του Δημοσίου, ύψους 70 εκατ. ευρώ και στα τέλη της ίδιας χρονιάς δημοσιεύθηκε ο Οδηγός για το πρόγραμμα «Διατηρώ» για τα ιδιωτικά κτίρια με τους διαθέσιμους πόρους τότε να προσδιορίζονται μόλις στα 20 εκατ. ευρώ.
Σε ποιους απευθύνεται
Το «Διατηρώ» θα απευθύνεται σε ιδιοκτήτες νομίμως υφιστάμενων κτιρίων τα οποία έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα ή μνημεία από τα αρμόδια υπουργεία. Στόχος, βάσει του Οδηγού που είχε δημοσιευθεί, είναι να δοθεί οικονομικό κίνητρο για την αποκατάσταση και την επαναχρησιμοποίηση κτιρίων που σε πολλές περιπτώσεις παραμένουν κενά ή εγκαταλελειμμένα, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους συντήρησης και των αυστηρών πολεοδομικών περιορισμών που συνοδεύουν τον χαρακτηρισμό τους.
Το ποσοστό επιδότησης, σύμφωνα με τον αρχικό Οδηγό, αναμένεται να φθάνει έως και το 50% του επιλέξιμου προϋπολογισμού των εργασιών, ενώ το ανώτατο ποσό χρηματοδότησης ανά έργο μπορεί να αγγίζει τις 500.000 ευρώ. Το υπόλοιπο κόστος θα καλύπτεται από ίδια κεφάλαια των ιδιοκτητών ή μέσω τραπεζικού δανεισμού.
Οι επιλέξιμες παρεμβάσεις
Οι παρεμβάσεις που θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν θα καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα εργασιών αποκατάστασης και αναβάθμισης με επίκεντρο εργασίες στερέωσης και ενίσχυσης του φέροντος οργανισμού, καθώς και στατικές επισκευές που κρίνονται απαραίτητες για τη διασφάλιση της δομικής επάρκειας των κτιρίων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί και στην ενεργειακή αναβάθμιση των διατηρητέων κτιρίων. Οι εργασίες θα πρέπει να συμβάλλουν στη βελτίωση της ενεργειακής τους απόδοσης, χωρίς ωστόσο να αλλοιώνεται ο ιστορικός και αρχιτεκτονικός χαρακτήρας τους.
Στις επιλέξιμες δαπάνες του Οδηγού περιλαμβάνονται επίσης εργασίες καθαρισμού και αποκατάστασης όψεων, ηλεκτρομηχανολογικές παρεμβάσεις, ανακατασκευές εσωτερικών χώρων και αποκατάστασης αρχιτεκτονικών και διακοσμητικών στοιχείων, παρεμβάσεις προστασίας των κτιρίων από υγρασία, φθορές και άλλες καταπονήσεις κλπ.
Προβάδισμα για τα ώριμα έργα
Η ενεργοποίηση του «Διατηρώ» θεωρείται κρίσιμη για την τύχη εκατοντάδων διατηρητέων κτιρίων σε ολόκληρη τη χώρα. Ωστόσο, επειδή ο προϋπολογισμός είναι «σφιχτός» και το ενδιαφέρον από ιδιοκτήτες διατηρητέων τεράστιο προτεραιότητα θα έχουν όσοι είναι καλύτερα προετοιμασμένοι, δηλαδή όσοι έχουν προχωρήσει ήδη τις μελέτες, έχουν τις αναγκαίες αδειοδοτήσεις κλπ.
Σήμερα σημαντικός αριθμός αξιόλογων διατηρητέων ακινήτων παραμένει αναξιοποίητος ή σε κατάσταση εγκατάλειψης, καθώς το κόστος αποκατάστασης συχνά υπερβαίνει τις οικονομικές δυνατότητες των ιδιοκτητών. Υπό αυτό το πρίσμα, η λειτουργία του προγράμματος φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα πρώτο οργανωμένο χρηματοδοτικό εργαλείο για την επαναφορά σημαντικού μέρους του ιστορικού κτιριακού αποθέματος στη ζωή των πόλεων
