Διευκρινίσεις για τον τρόπο εφαρμογής του ν. 5055/2023, που ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία για τις διασυνοριακές εταιρικές πράξεις, δίνει με εγκύκλιό του προς τις υπηρεσίες ΓΕΜΗ των επιμελητηρίων, ο γενικός γραμματέας Εμπορίου Ναπολέων Μαραβέγιας, απαντώντας σε ερωτήματα υπηρεσιών και επιχειρήσεων.
Η εγκύκλιος, που δημοσιεύτηκε στη Διαύγεια, ξεκαθαρίζει ότι από εδώ και στο εξής η δημοσίευση των σχεδίων συγχώνευσης και διάσπασης γίνεται αποκλειστικά μέσω του ΓΕΜΗ, καταργώντας την προηγούμενη δυνατότητα ανάρτησης στις εταιρικές ιστοσελίδες με έννομες συνέπειες. Όλες οι κρίσιμες προθεσμίες -και ιδίως τα δικαιώματα των πιστωτών- ξεκινούν πλέον μόνο από την ημερομηνία δημοσίευσης στο ΓΕΜΗ.
Παράλληλα, αποσαφηνίζεται ότι η εγκριτική απόφαση για τους εταιρικούς μετασχηματισμούς δεν καταργείται, αλλά αλλάζει αρμόδια Αρχή. Μετά την κατάργηση του εποπτικού ρόλου των περιφερειών στις ανώνυμες εταιρείες, η αρμοδιότητα μεταφέρεται στις υπηρεσίες ΓΕΜΗ ή -σε ειδικές περιπτώσεις- στον υπουργό Ανάπτυξης. Η απόφαση παραμένει υποχρεωτική σε συγχωνεύσεις, διασπάσεις και μετατροπές, ιδίως όταν μεταβάλλεται το κεφάλαιο ή ιδρύεται νέα εταιρεία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις διασυνοριακές διασπάσεις και μετατροπές, για τις οποίες εφαρμόζονται πλέον νέες, ενιαίες διαδικασίες, σύμφωνα με τα νέα κεφάλαια του ν. 4601/2019. Οι επιχειρήσεις που μεταφέρουν έδρα ή ιδρύουν εταιρεία μέσω εισφοράς υποκαταστήματος από άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ οφείλουν να ακολουθήσουν τις νέες προβλεπόμενες διαδικασίες μέσω της Διεύθυνσης Εταιρειών του υπουργείου Ανάπτυξης.
Η εγκύκλιος
Διευκρινίσεις σχετικά με τις διατάξεις ν. 5055/2023 «Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/2121 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2019 για την τροποποίηση της Οδηγίας (ΕΕ) 2017/1132 όσον αφορά τις διασυνοριακές μετατροπές, συγχωνεύσεις και διασπάσεις κεφαλαιουχικών εταιρειών και επείγουσες διατάξεις για την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς».
Εξ αφορμής σχετικών ερωτημάτων που υπεβλήθησαν στην Υπηρεσία μας, ως προς συγκεκριμένες ρυθμίσεις του ν. 4601/2019, όπως αυτός τροποποιήθηκε με τον ν. 5055/2023 αναφορικά με τις διασυνοριακές πράξεις μετασχηματισμού, σας γνωρίζουμε τα ακόλουθα:
Α) Σχετικά με το κεφάλαιο Ε' του ν. 5055/2023 και τις τροποποιήσεις που επιφέρει στα άρθρα: 8, 60, 17, 69 και 112 του ν. 4601/2019 (Α'44).
i. Άρθρα 8 και 60 του ν. 4601/2019 (όπως ισχύουν μετά τον ν. 5055/2023)
Σύμφωνα με τα άρθρα 8 και 60 του ν. 4601/2019, όπως ισχύουν μετά την τροποποίησή τους με τον ν. 5055/2023, το σχέδιο σύμβασης συγχώνευσης (ΣΣΣ) και το σχέδιο σύμβασης διάσπασης (ΣΣΔ) κάθε μίας από τις εταιρείες που συμμετέχουν σε συγχώνευση ή/και διάσπαση καταχωρίζεται και δημοσιεύεται υποχρεωτικά στον διαδικτυακό τόπο του Γ.Ε.ΜΗ.
Καταργείται, συνεπώς, η προϊσχύουσα ρύθμιση του ν. 4601/2019, βάσει της οποίας οι συμμετέχουσες οντότητες είχαν τη δυνατότητα να δημοσιεύουν το ΣΣΣ ή το ΣΣΔ στην εταιρική τους ιστοσελίδα, με αποτέλεσμα η προθεσμία άσκησης των δικαιωμάτων των πιστωτών να εκκινεί από την ημερομηνία ανάρτησης στην εν λόγω ιστοσελίδα.
Πλέον, κάθε προθεσμία που συνδέεται με το σχέδιο σύμβασης συγχώνευσης ή διάσπασης εκκινεί αποκλειστικά από την ημερομηνία καταχώρισης και δημοσίευσής του στον διαδικτυακό τόπο του Γ.Ε.ΜΗ.
Οι οντότητες δύνανται, επικουρικά, να αναρτούν το σχετικό ΣΣΣ ή ΣΣΔ και στην εταιρική τους ιστοσελίδα, χωρίς όμως η ανάρτηση αυτή να παράγει οποιοδήποτε έννομο αποτέλεσμα, το οποίο συνδέεται αποκλειστικά με τη δημοσίευση στο Γ.Ε.ΜΗ.
ii. Άρθρα 17 και 69 ν. 4601/2019 (όπως ισχύουν μετά τον ν. 5055/2023)
Σκοπός των άρθρων 17 και 69 του ν. 4601/2019, όπως ισχύουν μετά την τροποποίησή τους με τον ν. 5055/2023, δεν είναι η κατάργηση της εγκριτικής απόφασης επί του μετασχηματισμού, αλλά η κατάργηση της αρμοδιότητας του Περιφερειάρχη, ως άμεσο επακόλουθο της κατάργησης του εποπτικού ρόλου των Περιφερειών επί των ανωνύμων εταιρειών.
Ως εκ τούτου, η αρμοδιότητα έκδοσης της εγκριτικής απόφασης επί του μετασχηματισμού, όταν σε αυτόν μετέχουν, μεταξύ άλλων, ανώνυμες εταιρείες (ΑΕ) ή Ευρωπαϊκές Εταιρείες (SE), μεταφέρεται πλέον στον Προϊστάμενο της αρμόδιας Υπηρεσίας Γ.Ε.ΜΗ. της Περιφερειακής Ενότητας στην οποία έχει την έδρα της η εταιρεία. Σε περίπτωση ύπαρξης περισσότερων του ενός αμιγών Επιμελητηρίων στην ίδια έδρα, η αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. προσδιορίζεται βάσει του κύριου κωδικού αριθμού δραστηριότητας (ΚΑΔ) της εταιρείας.
Επισημαίνεται ότι, σε κάθε περίπτωση, η εγκριτική απόφαση επί του μετασχηματισμού δεν δύναται να παραλειφθεί, για τους κάτωθι λόγους:
* Πρώτον, στους μετασχηματισμούς και ειδικότερα στη συγχώνευση και τη διάσπαση με απορρόφηση, προκύπτει, κατά κανόνα, μεταβολή του κεφαλαίου της απορροφώσας ή επωφελούμενης αντίστοιχα εταιρείας και ως επακόλουθο και τροποποίηση του καταστατικού τους, για την οποία τροποποίηση εκδίδεται απόφαση.
* Δεύτερον, στις περιπτώσεις συγχώνευσης και διάσπασης με σύσταση νέας εταιρείας, είναι εκ των ων ουκ άνευ η έκδοση απόφασης, σύμφωνα και με τις διατάξεις αναγκαστικού δικαίου του άρθρου 9 του ν. 4548/2018, όπου η σύσταση ανώνυμης εταιρείας εγκρίνεται από τη διοίκηση.
* Τρίτον, αναφορικά με την μετατροπή εταιρείας σε άλλη νομική μορφή, σύμφωνα με τη ρητή διάταξη του άρθρου 105 του ν. 4601/2019, ορίζεται ότι, στη μετατροπή εφαρμόζεται ανάλογα η διαδικασία ίδρυσης της νέας νομικής μορφής στην οποία μετατρέπεται η εταιρεία. Συνεπώς, εν προκειμένω, κρίνεται υποχρεωτική η έκδοση απόφασης για την μετατροπή από το αρμόδιο όργανο.
* Τονίζεται ότι, σε κάθε περίπτωση, η αρμοδιότητα του Υπουργού Ανάπτυξης επί της έκδοσης της εγκριτικής απόφασης παραμένει ως ίσχυε χωρίς καμία τροποποίηση.
Ειδικότερα επί της διαδικασίας:
- Όταν στη συγχώνευση μετέχουν μεταξύ άλλων ανώνυμες εταιρείες (ΑΕ) ή Ευρωπαϊκές Εταιρείες (SE), η Υπηρεσία του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΥΓΕΜΗ), στην Περιφερειακή Ενότητα της οποίας έχει έδρα η απορροφώσα, εκδίδει και δημοσιεύει στη Διαύγεια, την εγκριτική απόφαση του Προϊσταμένου της, μετά από το σχετικό έλεγχο νομιμότητας όλων των πράξεων και διατυπώσεων που επιβάλλει ο νόμος. Αν στην έδρα της εταιρείας υπάρχουν περισσότερα από ένα αμιγή επιμελητήρια, η αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. ορίζεται με βάση τον κύριο κωδικό αριθμό δραστηριότητας της εταιρείας.
- Όταν στη διάσπαση υποκείμενα του μετασχηματισμού είναι μεταξύ άλλων ανώνυμες εταιρείες (ΑΕ) ή Ευρωπαϊκές Εταιρείες (SE), η ΥΓΕΜΗ, στην Περιφερειακή Ενότητα της οποίας έχουν έδρα οι επωφελούμενες εταιρείες (ανεξαρτήτως νομικής μορφής), εκδίδει και δημοσιεύει στη Διαύγεια, την εγκριτική απόφαση του Προϊσταμένου της επί της διάσπασης, μετά από το σχετικό έλεγχο νομιμότητας όλων των πράξεων και διατυπώσεων που επιβάλλει ο νόμος. Αν στην έδρα της εταιρείας υπάρχουν περισσότερα από ένα αμιγή επιμελητήρια, η αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. ορίζεται με βάση τον κύριο κωδικό αριθμό δραστηριότητας της εταιρείας.
- Όταν στη διάσπαση υποκείμενα του μετασχηματισμού είναι μεταξύ άλλων ανώνυμες εταιρείες (ΑΕ) ή Ευρωπαϊκές Εταιρείες (SE) και οι επωφελούμενες εταιρείες (ανεξαρτήτως νομικής μορφής), έχουν έδρα σε διαφορετικές υπηρεσίες ΓΕΜΗ, η εγκριτική απόφαση επί της διάσπασης εκδίδεται και δημοσιεύεται στη Διαύγεια από τον Υπουργό Ανάπτυξης, από την αρμόδια Διεύθυνση Εταιρειών της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης, μετά από το σχετικό έλεγχο νομιμότητας όλων των πράξεων και διατυπώσεων που επιβάλλει ο νόμος.
i. Άρθρα 112 του ν. 4601/2019:
Σύμφωνα με το ανωτέρω άρθρο, ως ισχύει μετά την τροποποίησή του με τον ν. 5055/2023 παρατηρητέα τα ακόλουθα:
- Στην περίπτωση μετατροπής εταιρείας οποιασδήποτε νομικής μορφής σε ανώνυμη ή Ευρωπαϊκή Εταιρεία και αντίστροφα, η ΥΓΕΜΗ, στην Περιφερειακή Ενότητα της οποίας έχει την έδρα της η υπό μετατροπή εταιρεία, εκδίδει και δημοσιεύει στη Διαύγεια, την εγκριτική απόφαση του Προϊσταμένου της επί της μετατροπής, μετά από το σχετικό έλεγχο νομιμότητας όλων των πράξεων και διατυπώσεων που επιβάλλει ο νόμος. Αν στην έδρα της εταιρείας υπάρχουν περισσότερα από ένα αμιγή επιμελητήρια, η αρμόδια Υ.Γ.Ε.ΜΗ. ορίζεται με βάση τον κύριο κωδικό αριθμό δραστηριότητας της εταιρείας.
B. Σχετικά με νέες διατάξεις του ν. 5055/2023 αναφορικά με την προσθήκη νέου Κεφαλαίου ΙΒ στο Μέρος Γ' (διασυνοριακές διασπάσεις) και Κεφαλαίου Ζ' στο Μέρος Δ' (διασυνοριακή μετατροπή) του ν.4601/2019:
i. Διασυνοριακές διασπάσεις
Αναφορικά με τις διαδικασίες σύστασης εταιρείας, με εισφορά της περιουσίας υποκαταστήματος οντότητας που η έδρα της βρίσκεται σε Κ-Μ της Ε.Ε., εφαρμόζονται οι διατάξεις του Κεφαλαίου ΙΒ (Μέρος Γ'), επειδή η εν λόγω πράξη υπάγεται πλέον στις διασυνοριακές διασπάσεις. Οι ενδιαφερόμενες οντότητες θα πρέπει να ακολουθήσουν την διαδικασία των άρθρων 103α έως 103ιστ και να υποβάλλουν τις απαραίτητες πράξεις και στοιχεία στην αρμόδια Διεύθυνση Εταιρειών της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης.
ii. Διασυνοριακές μετατροπές
Αναφορικά με τις διαδικασίες μεταφοράς έδρας (διασυνοριακή μετατροπή όπως αναφέρεται στον νόμο) στην Ελλάδα επιχείρησης που έχει έδρα σε άλλο Κράτος Μέλος της Ε.Ε. ή το αντίστροφο, σημειώνεται ότι η εν λόγω διαδικασία διέπεται από το Κεφάλαιο Ζ' (Μέρος Δ') του ν.4601/2019. Οι ενδιαφερόμενες οντότητες θα πρέπει να ακολουθήσουν την διαδικασία των άρθρων 139α έως 139ιζ και να υποβάλλουν τις απαραίτητες πράξεις και στοιχεία στην αρμόδια Διεύθυνση Εταιρειών της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης.
Επισημαίνεται ότι τόσο για τις διασυνοριακές διασπάσεις που πραγματοποιούνται με εισφορά υποκαταστήματος οντότητας με έδρα σε κράτος μέλος της Ε.Ε. (σημείο i) όσο και τις διασυνοριακές μετατροπές (μεταφορά έδρας- σημείο ii) ως ημερομηνία έναρξης ισχύος των νέων διατάξεων είναι η 29η Σεπτεμβρίου 2023. Διαδικασίες που δεν έχουν ολοκληρωθεί έως και την 29η Σεπτεμβρίου 2023 διαβιβάζονται στην αρμόδια Διεύθυνση Εταιρειών και οι εμπλεκόμενες οντότητες οφείλουν να εκκινήσουν την διαδικασία από την αρχή εφαρμόζοντας τις ανωτέρω διατάξεις.
Αναφορικά με τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις του ν.3777/2009 οι οποίες δεν ολοκληρώθηκαν μέχρι και την έναρξη ισχύος των νέων διατάξεων του ν.5055/2023 εκκινούν από την αρχή με αναφορά στις διατάξεις της Οδηγίας 2019/2121, όπως αυτές ενσωματώθηκαν στο Κεφάλαιο ΙΑ' στο Μέρος Β' του ν. 4601/2019.
