Όντας ο τέταρτος πιο εξαγωγικός κλάδος της ελληνικής οικονομίας, με εισφορά 1,6% του ΑΕΠ και ετήσιο τζίρο 3 δισ. ευρώ, ο κλάδος πλαστικών στην Ελλάδα βρίσκεται, σήμερα όσο ποτέ άλλοτε, στο επίκεντρο ισχυρών πιέσεων μετά και από την επιτακτική ανάγκη στροφής σε ανακυκλώσιμα υλικά τα τελευταία χρόνια.
Ήδη από το περασμένο καλοκαίρι έχει ξεκινήσει σταδιακά η απαγόρευση χρήσης πλαστικών μιας χρήσης, με βασικό στόχο αυτής η μείωση της κατανάλωσης σε πλαστικά ποτήρια και πλαστικούς περιέκτες τροφίμων κατά 30% μέχρι το 2024 και κατά 60% μέχρι το 2026.
Εξάλλου, από 1ης Ιανουαρίου 2022 οι επιχειρήσεις μαζικής εστίασης υποχρέωθηκαν να διαθέτουν επαναχρησιμοποιούμενα εναλλακτικά προϊόντα των πλαστικών μιας χρήσης στον καταναλωτή στο σημείο πώλησης. Η αγορά, ήδη, έχει συντονιστεί στους ρυθμούς της νέας οδηγίας, με τη διαφορά να γίνεται πιο εμφανή στις αλυσίδες εστίασης, ήδη από το προηγούμενο καλοκαίρι, ενώ ακολούθησαν οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, οι οποίες για πολλούς μήνες συνέχισαν να έχουν στα ράφια τους πλαστικά μίας χρήσης, μέχρις εξάντλησης των αποθεμάτων.
Σε αυτό το πλαίσιο, είναι χαρακτηριστικό ότι όλο και περισσότερο τον τελευταίο καιρό από την πλευρά του Συνδέσμου Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος (ΣΒΠΕ), κρούεται ο κώδωνας του κινδύνου για το κλείσιμο δεκάδων επιχειρήσεων του κλάδου, καθώς ο προσανατολισμός πλέον προς τον περιορισμό των πλαστικών και η άγνοια περί του ανακυκλωτικού τους χαρακτήρα έχει οδηγήσει σε δραστική μείωση των εργασιών τους.
Πρόσφατο παράδειγμα αυτής της στροφής είναι αυτό της βιομηχανίας Lariplast, καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες είναι σε διαδικασία ολοκλήρωσης η σχετική παραγωγική μονάδα παραγωγής χαρτιού, μια επένδυση 10 εκατ. ευρώ, μέρος της οποίας εντάχθηκε στον αναπτυξιακό νόμο, η οποία δημιουργεί 60 θέσεις εργασίας. Μάλιστα, κύκλοι κοντά στη βιομηχανία επισημαίνουν ότι η μονάδα παραγωγής θα μπει σε λειτουργία στα τέλη του ερχόμενου φθινοπώρου, με το στόχο παραγωγής 350-400 εκατ. χάρτινα ποτήρια μιας χρήσης.
Σύμφωνα με φορείς του κλάδου, προκειμένου να προσαρμοστούν σε όλες τις ευρωπαικές επιταγές για τις αλλαγές στη χρήση πλαστικού, οι βιομηχανίες πλαστικών σε συνεργασία με το κράτος και όλους τους αρμόδιους φορείς είναι ανοικτές για όποιες μεταβολές χρειάζεται να γίνουν, ενώ παράλληλα, έχουν προβεί σε όλες τις περιβαλλοντικές και άλλες προσαρμογές για τη βελτίωση των προϊόντων τους, την αφαίρεση επιβλαβών ή δύσκολα ανακυκλώσιμων υλικών και σε οποιεσδήποτε άλλες αλλαγές αποφασίζονται.
Σε αυτό το πλαίσιο τονίζεται ότι η ελληνική βιομηχανία πλαστικών βρίσκεται στη διαδικασία δρομολόγησης επενδύσεων με στόχο την ανταπόκριση στις προκλήσεις του κλιματικού νόμου, σύμφωνα με τον οποίο, οι ελληνικές επιχειρήσεις οφείλουν να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030, κατά τουλάχιστον 30% σε σύγκριση με το έτος 2019.
Την ίδια στιγμή, σημαντικό πρόβλημα αποτελεί η πολύ χαμηλή ανακύκλωση στα πλαστικά. Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε σε πρόσφατη ημερίδα ο πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος (ΣΒΠΕ), Βασίλης Γούναρης, «δυστυχώς, στην Ελλάδα μόνο το 5% του πλαστικού ανακυκλώνεται, με τη χώρα μας να έχει το χαμηλότερο επίπεδο ανακύκλωσης μαζί με την Κύπρο σε όλη την Ευρώπη. Αυτό, δεν έχει να κάνει με το αν είναι καλό ή χρήσιμο το πλαστικό, αλλά με την αλλαγή κουλτούρας που απαιτείται στην κοινωνία».
Κατά τους φορείς του κλάδου, υπάρχει άμεση ανάγκη για συντονισμένη προσπάθεια προσπάθεια καλλιέργειας κουλτούρας ανακύκλωσης και κυκλικής οικονομίας στην «πηγή», δηλαδή στο εκάστοτε νοικοκυριό, συνδυαστικά με την αναβάθμιση όλης της αλυσίδας συλλογής και ανακύκλωσης και όχι κατηγορηματική απόρριψη της χρήσης όλων των πλαστικών.
Πολύ σημαντική ήταν, εξάλλου, κατά τα μέλη του συνδέσμου, η συμβολή του πλαστικού κατά τη διάρκεια της επέλασης της πανδημίας τα προηγούμενα 2 ½ χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι όλος ατομικός προστατευτικός εξοπλισμός κατά του Covid-19, παράχθηκε και εξακολουθεί να παράγεται με πρώτη ύλη τα πλαστικά. Οι μάσκες προσώπου, τα γάντια, οι συσκευασίες των αντισηπτικών, ο εξοπλισμός διασωλήνωσης, όλα τα σύγχρονα μηχανήματα στα νοσοκομεία ακόμη και οι σύριγγες μιας χρήσης, όπου τοποθετούνται τα εμβόλια, έχουν παραχθεί από πλαστικά υλικά και αυτό διότι, σύμφωνα και με πρόσφατες έρευνες, η χρήση πλαστικού μειώνει σε δραστικό βαθμό τη μεταδοτικότητα των πάσης φύσεως μικροβίων.
Επιτάχυνση της μετάβασης
Κατά τους εκπρόσωπους των εταιρειών παραγωγής πλαστικού στην Ελλάδα, πάντως, η λύση βρίσκεται στην επιτάχυνση της μετάβασης στο μοντέλο της Κυκλικής Οικονομίας και στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι περιβαλλοντικές προκλήσεις που προκύπτουν κατά τη διαχείριση των σχετικών αποβλήτων.
Το κλειδί σε αυτή τη λύση, σύμφωνα με τους ίδιους, είναι η συνεισφορά της καινοτομίας και της τεχνολογίας, καθώς είναι κυρίαρχη ανάγκη για την υιοθέτηση και την εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών, τόσο στη μηχανική όσο και στη χημική ανακύκλωση πλαστικών, αλλά και να αξιοποιηθούν οι τεχνικές μηχανικής-βιολογικής επεξεργασίας.
Αυτή η ενέργεια θα συντελέσει στην ενίσχυση των ανακυκλώσιμων υλικών και στην αύξηση της αποδοτικότητας της ανακύκλωσης και επεξεργασίας, ενώ θα συμβάλλει και στη μείωση του ποσοστού των απορριμμάτων προς καύση και ταφή.
