έα έκθεση δημοσιεύθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών (ETSC) και αποκαλύπτει ότι οι θάνατοι ποδηλατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν μειωθεί ελάχιστα την τελευταία δεκαετία. Ενώ οι θάνατοι επιβατών αυτοκινήτων μειώνονται, η ασφάλεια των ποδηλατών παραμένει στάσιμη την τελευταία δεκαετία. Η έκθεση καλεί σε άμεση δράση για τη μείωση των ταχυτήτων των οχημάτων και την ανάπτυξη ποδηλατοδρόμων διαχωρισμένων από την υπόλοιπη κυκλοφορία. Το 2024 καταγράφηκαν 1.926 θάνατοι ποδηλατών στους δρόμους της ΕΕ. Κατά την περίοδο 2014–2024, ο μέσος ετήσιος ρυθμός μείωσης των θανάτων για τους ποδηλάτες ήταν μόλις 0,5% (συνολική μείωση 8%), την στιγμή που οι θάνατοι χρηστών μηχανοκίνητων οχημάτων μειώθηκαν τέσσερις φορές ταχύτερα (2% ετησίως). Για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ για το 2030 (μείωση κατά 50% των θανάτων από τροχαία συμβάντα) απαιτείται συνολική ετήσια μείωση της τάξης του 6,5%, δηλαδή δεκατρείς φορές μεγαλύτερη από τον σημερινό ρυθμό προόδου για τους ποδηλάτες. Οι ποδηλάτες αντιπροσωπεύουν πλέον το 10% όλων των θανάτων από τροχαία στην ΕΕ και χωρίς ουσιαστικές βελτιώσεις στην ασφάλειά τους το ποσοστό αυτό θα αυξηθεί. Οι σοβαροί τραυματισμοί ποδηλατών που καταγράφονται από την αστυνομία αυξήθηκαν κατά 12% την ίδια περίοδο. Δεδομένα από νοσοκομεία υποδεικνύουν ότι η πραγματική έκταση είναι πολύ μεγαλύτερη, καθώς σε ορισμένες χώρες λιγότερο από το 10% των συμβάντων με ποδήλατο καταγράφεται στις επίσημες αστυνομικές στατιστικές.
Η έκθεση αναδεικνύει τις κύριες αιτίες των συγκρούσεων:
- 65% των θανάτων οφείλεται σε εμπλοκή με μηχανοκίνητα οχήματα. Συγκεκριμένα, το 44% αφορά επιβατικά αυτοκίνητα, το 9% βαρέα οχήματα και το 7% ελαφρά επαγγελματικά οχήματα (βαν).
- 28% των θανάτων δεν εμπλέκει άλλο όχημα, καθώς πρόκειται για πτώσεις ή συγκρούσεις με σταθερά αντικείμενα (π.χ. κράσπεδα), γεγονός που αναδεικνύει τα προβλήματα στις υποδομές. Οι περισσότεροι σοβαροί τραυματισμοί προκύπτουν επίσης σε τέτοιου είδους περιστατικά.
Το ETSC καλεί τις εθνικές κυβερνήσεις και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θέσουν ως προτεραιότητα τη μείωση των ταχυτήτων. Οι χαμηλότερες ταχύτητες των οχημάτων αποτελούν ένα από τα αποτελεσματικότερα μέτρα για την προστασία των ποδηλατών, καθώς ο κίνδυνος θανάτου σε περίπτωση παράσυρσης αυξάνεται εκθετικά όταν η ταχύτητα μεταβάλλεται από τα 30 χλμ/ώρα στα 50 χλμ/ώρα. Η αναγκαιότητα για υψηλής ποιότητας υποδομές, ποδηλατόδρομοι διαχωρισμένοι από την κυκλοφορία των οχημάτων
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι ο φυσικός διαχωρισμός των ποδηλατών από την ταχέως κινούμενη μηχανοκίνητη κυκλοφορία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη ουσιαστικών βελτιώσεων στην οδική ασφάλεια. Όπου αυτό δεν είναι εφικτό, πρέπει να εφαρμόζονται ασφαλή όρια ταχύτητας. Η επένδυση σε υποδομές ποδηλασίας υψηλής ποιότητας — προστατευμένες λωρίδες, ποδηλατόδρομοι και ασφαλείς κόμβοι — πρέπει να αυξηθεί επειγόντως σε όλη την Ευρώπη.
Οι ομαλές, επαρκούς πλάτους και χωρίς εμπόδια λωρίδες ποδηλάτου μπορούν επίσης να μειώσουν τους τραυματισμούς και τους θανάτους που προκαλούνται από πτώσεις ή συγκρούσεις με αντικείμενα στο οδόστρωμα.
Καθώς οι κυβερνήσεις σε όλη την Ευρώπη ενθαρρύνουν τους πολίτες να στραφούν από το αυτοκίνητο στο ποδήλατο για περιβαλλοντικούς και υγειονομικούς λόγους, η αποτυχία παροχής ασφαλών υποδομών συνιστά θεμελιώδη αντίφαση στην πολιτική μεταφορών.
Η Jenny Carson, μέλος της συγγραφικής ομάδας της έκθεσης για το ETSC, δήλωσε: «Οι κυβερνήσεις ενθαρρύνουν ενεργά περισσότερους ανθρώπους να χρησιμοποιούν το ποδήλατο — για το κλίμα, για τη μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων και της συμφόρησης, για τη δημόσια υγεία, για τις πόλεις μας. Ωστόσο, δεν παρέχουν τις ασφαλείς συνθήκες που οι ποδηλάτες χρειάζονται και δικαιούνται. Δεν μπορείς να ζητάς από τους ανθρώπους να κάνουν ποδήλατο και στη συνέχεια να αποτυγχάνεις να τους προστατεύσεις από την ταχέως κινούμενη κυκλοφορία. Χρειαζόμαστε χαμηλότερες ταχύτητες όπου ποδηλάτες και οχήματα μοιράζονται τον ίδιο χώρο, και διαχωρισμένες υποδομές ποδηλασίας όπου τα όρια ταχύτητας υπερβαίνουν τα 30 km/h. Τα δεδομένα είναι απολύτως σαφή: χωρίς άμεση δράση, οι ποδηλάτες θα συνεχίσουν να πληρώνουν με τη ζωή τους.»
Παρότι η έλλειψη ασφαλών υποδομών ποδηλασίας και οι ταχύτητες των οχημάτων παραμένουν οι κύριες ανησυχίες, η έρευνα δείχνει ότι τα κράνη μπορούν να μειώσουν τους κρανιακούς τραυματισμούς κατά 51% και τους θανατηφόρους κρανιακούς τραυματισμούς κατά 72%.
