Σημαντικές επιφυλάξεις για τη λειτουργία του νέου Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (ΣΕΔΕ 2) εκφράζει η Bureau Veritas, επισημαίνοντας ότι η αξιοπιστία του μηχανισμού απειλείται από φαινόμενα υποβάθμισης της διαδικασίας επαλήθευσης εκπομπών.
Όπως τονίζεται, η επαλήθευση —κομβικό στοιχείο του συστήματος— κινδυνεύει να αποδυναμωθεί στην πράξη, λόγω της εμφάνισης παρόχων που προσφέρουν υπηρεσίες σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές. Η πρακτική αυτή, σύμφωνα με την εταιρεία, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την ποιότητα των ελέγχων και την εγκυρότητα των δεδομένων που καταγράφονται.
Το ΣΕΔΕ 2 αποτελεί επέκταση του ευρωπαϊκού μηχανισμού εμπορίας εκπομπών της Ευρωπαϊκή Ένωση, καλύπτοντας τομείς που μέχρι σήμερα δεν εντάσσονταν πλήρως στο σύστημα, όπως τα κτίρια, οι οδικές μεταφορές και άλλες μικρότερες εγκαταστάσεις. Σε αντίθεση με το ΣΕΔΕ 1, που αφορά κυρίως μεγάλες βιομηχανικές μονάδες και τον ενεργειακό τομέα, το νέο πλαίσιο μεταφέρει το βάρος στους προμηθευτές καυσίμων.
Στην πράξη, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα δεν μετρώνται άμεσα στις τελικές χρήσεις, αλλά προκύπτουν έμμεσα από τις ποσότητες καυσίμων που διατίθενται στην αγορά. Αυτό σημαίνει ότι υπόχρεες στο ΣΕΔΕ 2 είναι κυρίως οι εταιρείες εμπορίας καυσίμων, οι οποίες καλούνται να παρακολουθούν, να δηλώνουν και να αντισταθμίζουν τις εκπομπές που συνδέονται με τα προϊόντα τους.
Το σύστημα βασίζεται στην αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», θέτοντας ανώτατα όρια εκπομπών και επιτρέποντας την εμπορία δικαιωμάτων. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ακρίβεια των δεδομένων που δηλώνονται και επαληθεύονται.
Στο πλαίσιο αυτό, οι επιχειρήσεις που υπάγονται στο ΣΕΔΕ 2 οφείλουν να καταγράφουν με ακρίβεια τις ποσότητες καυσίμων που διακινήθηκαν, να εφαρμόζουν εγκεκριμένες μεθοδολογίες υπολογισμού των σχετικών εκπομπών, να τηρούν τεκμηριωμένα συστήματα ελέγχου και να υποβάλλουν τις εκθέσεις τους σε ανεξάρτητη επαλήθευση από διαπιστευμένους φορείς.
Η Bureau Veritas υπογραμμίζει ότι η επαλήθευση δεν είναι μια απλή τυπική διαδικασία συμμόρφωσης, αλλά ο πυρήνας της αξιοπιστίας του συστήματος. Όταν αντιμετωπίζεται ως ζήτημα κόστους και όχι ουσίας, υπονομεύεται η διαφάνεια, ενισχύονται φαινόμενα αθέμιτου ανταγωνισμού και διαβρώνεται η εμπιστοσύνη προς τον μηχανισμό.
Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η χαλάρωση των ελέγχων μπορεί να έχει ευρύτερες επιπτώσεις, όχι μόνο στη λειτουργία της αγοράς, αλλά και στη διεθνή αξιοπιστία της χώρας, καθώς τα επαληθευμένα στοιχεία αποτελούν τη βάση για τη διαμόρφωση ευρωπαϊκών πολιτικών για το κλίμα.
Σε αυτό το περιβάλλον, η εταιρεία καλεί όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να επιδείξουν αυξημένη υπευθυνότητα και να επενδύσουν σε αξιόπιστες διαδικασίες επαλήθευσης, προκειμένου να διασφαλιστεί η ακεραιότητα και η αποτελεσματικότητα του ΣΕΔΕ 2 σε μια κρίσιμη περίοδο για την ενεργειακή μετάβαση.
