Σημαντικά οφέλη για τη βιομηχανία, την απασχόληση και την περιφερειακή ανάπτυξη μπορεί να δημιουργήσει η ανάπτυξη της αλυσίδας δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS) στην Ελλάδα, με το Prinos CO₂ στην Καβάλα να βρίσκεται στον πυρήνα της νέας αυτής υποδομής. Οι σχεδιαζόμενες επενδύσεις εκτιμάται ότι μπορούν να προσεγγίσουν τα 3,5 δισ. ευρώ και να δημιουργήσουν περισσότερες από 30.000 νέες και εξειδικευμένες θέσεις εργασίας σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ η πλήρης ανάπτυξη της αλυσίδας θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποθήκευση ποσοστού 25%-30% των ετήσιων εκπομπών της εγχώριας βαριάς βιομηχανίας.
Οι προοπτικές που ανοίγει η ανάπτυξη της αλυσίδας CCS για την ελληνική οικονομία, την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής βρέθηκαν στο επίκεντρο της ενημερωτικής εκδήλωσης με θέμα «Ανάπτυξη της αλυσίδας Δέσμευσης και Αποθήκευσης Άνθρακα (CCS) στην Ελλάδα», που διοργάνωσε στην Καβάλα το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ).
Στην εκδήλωση, που φιλοξενήθηκε στο εμβληματικό κτίριο της Μεγάλη Λέσχη, στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών ερευνητικών προγραμμάτων HERCCULES και COREu, συμμετείχαν επιστήμονες που συνεργάζονται στα δύο ερευνητικά προγράμματα, στελέχη επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην αλυσίδα CCS, εκπρόσωποι θεσμικών φορέων, καθώς και πολίτες της περιοχής.
Όπως επισημάνθηκε στην διάρκεια της εκδήλωσης, η ανάπτυξη του CCS δεν αφορά μόνο την αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα στο υπέδαφος. Δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη συγκρότηση μιας νέας βιομηχανικής και τεχνολογικής αλυσίδας, η οποία περιλαμβάνει τη δέσμευση CO₂ στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις, τη μεταφορά του και την ασφαλή και μόνιμη αποθήκευσή του.
Ο επικεφαλής του τομέα αποθήκευσης άνθρακα της εταιρείας EnEarth, Νικόλας Ρήγας, υπογράμμισε ότι η δημιουργία ολοκληρωμένης αλυσίδας CCS μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο για τη μείωση των εκπομπών CO₂ στην ατμόσφαιρα, αλλά και για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής βιομηχανίας.
Παράλληλα, ανέφερε, πως η ανάπτυξη των σχετικών υποδομών μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη δημιουργία νέων πράσινων και υψηλής τεχνολογίας προϊόντων, την προσέλκυση επενδύσεων και την ανάπτυξη τεχνογνωσίας στην Ελλάδα.
Το Prinos CO₂ στο επίκεντρο της νέας υποδομής
Στο πλαίσιο αυτό, ο Πρίνος αποκτά στρατηγική σημασία, καθώς η Καβάλα, με πολυετή εμπειρία στον ενεργειακό τομέα, καλείται να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη νέα εποχή της διαχείρισης του άνθρακα. «Η Καβάλα πρωτοπόρησε επί 45 χρόνια στην παραγωγή υδρογονανθράκων στην Ελλάδα και τώρα πρωτοπορεί με το Prinos CO₂, που βρίσκεται στο επίκεντρο της αλυσίδας CCS», σημείωσε ο κ. Ρήγας.
Όπως προσέθεσε, το έργο αποτελεί το μοναδικό περιβαλλοντικά αδειοδοτημένο έργο αποθήκευσης CO₂ με άδεια αποθήκευσης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και ένα από τα πλέον ώριμα έργα αντίστοιχου τύπου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η πρόοδος του Prinos CO₂ και ο ρόλος του στην ανάπτυξη της αλυσίδας CCS παρουσιάστηκαν από την υπεύθυνη υπεδάφους της EnEarth, Δρ. Πασχαλιά Κιομουρτζή, και τον επικεφαλής εμπορικής ανάπτυξης της εταιρείας, Δρ. Παντελή Βογιατζή.
Η Δρ. Κιομουρτζή παρουσίασε τα γεωλογικά και τεχνικά χαρακτηριστικά του έργου, επισημαίνοντας ότι η εκτεταμένη γνώση του υπεδάφους της περιοχής, σε συνδυασμό με ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα παρακολούθησης, αποτελεί τη βάση για την ασφαλή και μόνιμη αποθήκευση CO₂ στον Πρίνο. Η καταλληλόλητα του κοιτάσματος επιβεβαιώνεται, όπως ανέφερε, και από την έκδοση της άδειας αποθήκευσης CO₂, κατόπιν θετικής γνώμης της Γενικής Διεύθυνσης Δράσης για το Κλίμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επί του σχεδίου της άδειας. Παράλληλα, έχει δρομολογηθεί η διαδικασία για την υποβολή αίτησης άδειας αποθήκευσης για την πλήρη δυναμικότητα των 2,8 εκατ. τόνων CO₂ ετησίως, καθώς και η σχετική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
Πάνω από 30.000 θέσεις εργασίας και επενδύσεις 3,5 δισ. ευρώ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τη ζήτηση αποθηκευτικού χώρου CO₂ από τη βιομηχανία. Ο Δρ. Παντελής Βογιατζής αναφέρθηκε στην εμπορική και ρυθμιστική ωρίμανση του έργου, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον το βασικό πρωτογενές και δευτερογενές κανονιστικό πλαίσιο για την ανάπτυξη της αγοράς CCS.
Το Prinos CO₂ αναπτύσσεται ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI), με ευρωπαϊκή και εθνική χρηματοδοτική στήριξη, και σχεδιάζεται ως υποδομή ανοικτής πρόσβασης, ώστε να μπορεί να εξυπηρετεί βιομηχανίες τόσο από την Ελλάδα όσο και από την ευρύτερη περιοχή.
Όπως ανέφερε ο επικεφαλής επικοινωνίας και εταιρικών υποθέσεων της EnEarth, Σωτήρης Χιωτάκης, η ανάπτυξη της αλυσίδας CCS μπορεί να οδηγήσει σε επενδύσεις που προσεγγίζουν τα 3,5 δισ. ευρώ και στη δημιουργία περισσότερων από 30.000 νέων και εξειδικευμένων θέσεων εργασίας σε ολόκληρη τη χώρα.
Οι επιπτώσεις αναμένεται να είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, καθώς η ανάπτυξη μιας νέας βιομηχανικής δραστηριότητας υψηλής τεχνολογίας μπορεί να ενισχύσει τη ζήτηση για εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, να δημιουργήσει νέες δυνατότητες εκπαίδευσης και απασχόλησης και να συμβάλει στην παραμονή νέων επιστημόνων στην περιοχή.
Σημαντικά είναι και τα άμεσα οικονομικά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες καθώς, σύμφωνα με την EnEarth, τα ανταποδοτικά οφέλη προβλέπεται να ανέλθουν από 1 εκατ. ευρώ ετησίως και να φθάσουν έως και τα 5,6 εκατ. ευρώ ετησίως από την έναρξη της πλήρους εμπορικής λειτουργίας του έργου.
Δέσμευση έως και 30% των εκπομπών της βαριάς βιομηχανίας
Σε πλήρη ανάπτυξη, η αλυσίδα CCS με επίκεντρο το Prinos CO₂ εκτιμάται ότι θα μπορεί να αποθηκεύει περίπου 25%-30% των ετήσιων εκπομπών της εγχώριας βαριάς βιομηχανίας. Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για κλάδους στους οποίους η πλήρης εξάλειψη των εκπομπών CO₂ είναι τεχνικά δύσκολη ή ιδιαίτερα δαπανηρή. Η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα μπορεί έτσι να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την ενεργειακή αποδοτικότητα, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τον εξηλεκτρισμό, παρέχοντας ένα επιπλέον εργαλείο για τη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος της βιομηχανίας.
Ταυτόχρονα, η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης αλυσίδας CCS στην Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, υπηρεσιών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων γύρω από τη διαχείριση του CO₂, δημιουργώντας έναν νέο κλάδο υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Στην εκδήλωση παρουσιάστηκαν επίσης οι τεχνολογικές, ερευνητικές και θεσμικές διαστάσεις της ανάπτυξης του CCS από εκπροσώπους του ΚΑΠΕ, της ΕΔΕΥΕΠ, του ΔΕΣΦΑ, του ομίλου Τιτάν, του Πολυτεχνείου του Μιλάνου, του ερευνητικού κέντρου LEAP, της Prime Marine και του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Η συζήτηση ανέδειξε την σημασία της συνεργασίας μεταξύ δημόσιων φορέων, βιομηχανίας, ερευνητικών ιδρυμάτων και τεχνολογικών εταιρειών για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης υποδομής CCS. Τα προγράμματα HERCCULES και COREu χρηματοδοτούνται από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Horizon, με περίπου 30 εκατ. ευρώ έκαστο, και συγκεντρώνουν 27 και 41 εταίρους αντίστοιχα. Να σημειωθεί πως η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα αποτελεί βασικό πυλώνα του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα για την αποανθρακοποίηση της ελληνικής βιομηχανίας.
