Τέσσερα χρόνια μετά την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αβεβαιότητα επικρατεί και πάλι ως προς τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου: ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή αναβιώνει τις ανησυχίες για την προμήθεια φυσικού αερίου, για την διαμόρφωση των τιμών και τα ευρωπαϊκά αποθέματα βρίσκονται σε χαμηλό επίπεδο εν όψει του χειμώνα.
Τα στοκ σε χαμηλά επίπεδα
Το φυσικό αέριο έχει κεντρικό ρόλο στην Ευρώπη για την τροφοδοσία των εργοστασίων, την θέρμανση των κτιρίων και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Το καλοκαίρι είναι η περίοδος κατά την οποία οι αγοραστές αναπληρώνουν τα υπόγεια αποθέματα εκμεταλλευόμενοι τιμές χαμηλότερες των χειμερινών τιμολογίων.
Την περίοδο του καλοκαιριού το μέσο επίπεδο πλήρωσης των αποθεμάτων συνήθως κυμαίνεται ανάμεσα στο 75% και το 80%, δηλώνει στο AFP η Anne-Sophie Corbeau, ερευνήτρια του Center on Global Energy Policy του Πανεπιστημίου Columbia.
Σύμφωνα με την ένωση Gas Infrastructure Europe, το επίπεδο πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθεμάτων βρίσκεται στο 58% για πρώτη φορά από το 2021, χρονιά κατά την οποία η Ρωσία άρχισε να μειώνει τις παραδόσεις φυσικού αερίου στην Ευρώπη.
Συνδυασμός παραγόντων
Πολλοί παράγοντες εξηγούν την κατάσταση αυτή. «Η Ευρωπαϊκή Ενωση τελείωσε τον χειμώνα με στοκ φυσικού αερίου επιπέδου 28%, επίπεδο σαφώς χαμηλότερο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια», δηλώνει ο Ronald Pinto, αναλυτής της Kpler.
Γι' αυτό ευθύνεται εν μέρει η έναρξη του πολέμου στην Μέση Ανατολή, στο τέλος του Φεβρουαρίου, που επηρέασε τις ευρωπαϊκές εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου, όπως του LNG του Κατάρ που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που διόγκωσε τις τιμές.
Στην συγκυρία αυτή, οι ευρωπαίοι αγοραστές πόνταραν στην μείωση των τιμών σε μελλοντικό χρόνο και καθυστέρησαν τις αγορές φυσικού αερίου για την πλήρωση των στοκ, σύμφωνα με την Kpler. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι τιμές του φυσικού αερίου παράδοσης τον χειμώνα παρέμειναν τεχνητά χαμηλότερες σε σχέση με τις θερινές τιμές, μειώνοντας το οικονομικό ενδιαφέρον της δημιουργίας αποθεμάτων κατά την διάρκεια του καλοκαιριού.
Ο εφοδιασμός υπό επιτήρηση
Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δηλώνει ότι δεν υπάρχει «καμία άμεση ανησυχία σχετικά με την ασφάλεια των προμηθειών της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε φυσικό αέριο» πριν από τον χειμώνα.
Και αυτό, διότι η κατάσταση διαφέρει από τις συνθήκες της ενεργειακής κρίσης του 2022 που συνδέεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Ευρώπη έχει αναπτύξει ικανότητες εισαγωγής LNG που μεταφέρεται με πλοία για την αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου και «η ζήτηση φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ενωση έχει μειωθεί κατά 17% σε σχέση με το επίπεδο προ της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.
ΟΙ Βρυξέλλες θεωρούν ότι το επίπεδο του 80% στην πλήρωση των αποθεμάτων είναι «τεχνικά εφικτό» και «επαρκές για την διασφάλιση των προμηθειών κατά την διάρκεια του χειμώνα», εξηγεί ο εκπρόσωπος της Κομισιόν.
Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί του τομέα είναι περισσότεροι επιφυλακτικοί. «Οι κίνδυνοι επί του εφοδιασμού της Ευρώπης παραμένουν αυξημένοι εξ αιτίας της μείωσης της διαθεσιμότητας του LNG με προέλευση την Μέση Ανατολή», τονίζει η Antonia Syn, αναλύτρια της Rystad Energy.
Ακόμη και αν σήμερα «η (ευρωπαϊκή) ήπειρος φαίνεται σε καλύτερη θέση για να αντιμετωπίσει παρατεταμένες διαταραχές στον εφοδιασμό», λέει ο Ronald Pinto, οι κίνδυνοι παραμένουν.
Αναφέρεται ειδικότερα σε ενδεχόμενες διαταραχές εφοδιασμού προερχόμενων από την Νορβηγία και άλλες σημαντικές πηγές ανεφοδιασμού της ΕΕ, καθώς και στο ενδεχόμενο διακοπών στον εφοδιασμό από τις ΗΠΑ εξαιτίας παρατεταμένου ψύχους ή απρόβλεπτων εργασιών συντήρησης στις εγκαταστάσεις του LNG.
Οι τιμές προβλέπεται ότι θα παραμείνουν υψηλές
Στο πλαίσιο αυτό, «θα υπάρξει αναμφίβολα αύξηση των τιμών, ιδίως αν το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν δυσκολίες στην εξαγωγή LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ, που παραμένουν αποκλεισμένα, σύμφωνα με την Anne-Sophie Corbeau.
Σύμφωνα με τον Ronald Pinto, η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου θα παραμείνει υψηλή για το υπόλοιπο του έτους, κατά μέσον όρο ανάμεσα στα 55 και τα 62 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Οι ασιατικές χώρες, και κυρίως η Κίνα, έχουν πληγεί σοβαρά από την κρίση στο Ορμούζ και ανταγωνίζονται ευθέως την Ευρώπη για να προσελκύσουν διαθέσιμα φορτία LNG τροφοδοτώντας την αύξηση των τιμών. «Προς το παρόν, βλέπουμε περισσότερο LNG να κατευθύνεται στην Ασία παρά σε μας, διότι οι τιμές εκεί είναι υψηλότερες», προειδοποιεί η Anne-Sophie Corbeau.
Αλλες παράμετροι μπορούν επίσης να βαρύνουν στην αγορά, κυρίως η δριμύτητα του χειμώνα και το επίπεδο αιολικής παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος.
«Αν το στοκ είναι χαμηλότερα, ο χειμώνας δριμύς και υπεισέλθει και κάποιο άλλο πρόβλημα, θα πρέπει να αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο περιοριστικών μέτρων, όπως το 2022, προειδοποιεί η ερευνήτρια του Center on Global Energy Policy.
