Τη διαμόρφωση μιας νέας ευρωπαϊκής ενεργειακής αρχιτεκτονικής, με την Ελλάδα να αναδεικνύεται σε κομβικό παράγοντα των ενεργειακών διασυνδέσεων και της περιφερειακής συνεργασίας, περιέγραψε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, κατά την ομιλία του στο Energy Corridors Summit 2026, που πραγματοποιήθηκε στις 16 Ιουλίου στην Αθήνα. Στο συνέδριο, κυβερνητικοί αξιωματούχοι, διπλωμάτες και εκπρόσωποι της αγοράς, εστίασαν στις προοπτικές του σχήματος 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ, ΗΠΑ), στις διεθνείς ενεργειακές διασυνδέσεις, στον Κάθετο Διάδρομο, καθώς και στον ρόλο των ελληνικών λιμένων και των πράσινων καυσίμων στη μετάβαση προς ένα ασφαλέστερο ενεργειακό σύστημα.
Ο κ. Παπασταύρου περιέγραψε τη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης ως απάντηση στον κατακερματισμό των αγορών και στις μεγάλες αποκλίσεις τιμών που καταγράφηκαν από το καλοκαίρι του 2024. «Έως το καλοκαίρι του 2024 η Ευρώπη λειτουργούσε ουσιαστικά ως 27 αποκομμένες ενεργειακές αγορές», ανέφερε, σημειώνοντας ότι πλέον διαμορφώνονται ενιαίες αγορές, ενεργειακοί διάδρομοι και διασυνδέσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και περιορίζουν τις απώλειες ενέργειας. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η υλοποίηση της νέας αρχιτεκτονικής θα βασιστεί σε κοινές επενδύσεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, σε συνδυασμό με στρατηγικές διακρατικές συνεργασίες. Για την πρωτοβουλία 3+1 σημείωσε ότι δημιουργεί «ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο», ενώ στάθηκε στην ανάγκη αξιοποίησης όλων των μορφών ενέργειας, με έμφαση στη βιώσιμη ανάπτυξη, στην περιβαλλοντικά υπεύθυνη έρευνα υδρογονανθράκων και στην επιτάχυνση της αποθήκευσης ενέργειας, την οποία χαρακτήρισε εθνική υπόθεση.
Διασυνδέσεις και περιφερειακές συνεργασίες
Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου χαρακτήρισε την ενέργεια «στρατηγικό πλεονέκτημα, παράγοντα ισχύος και παράγοντα ασφάλειας», επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα, μέσω των στρατηγικών συμμαχιών της, μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στη διαμόρφωση της ενεργειακής υποδομής της Ευρώπης. Αναφέρθηκε στον Κάθετο Διάδρομο, ο οποίος, όπως είπε, θα συμβάλει στην απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το 2027, καθώς και στη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και ΗΠΑ, μέσω του σχήματος 3+1, για την ανάπτυξη κοινών ενεργειακών υποδομών και νέων διαδρομών μεταφοράς.
Τη σημασία του σχήματος 3+1 υπογράμμισε και ο πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα, Νοάμ Κατζ, χαρακτηρίζοντας την Ελλάδα «αξιόπιστο εταίρο και στρατηγικό σύμμαχο». «Η Ελλάδα είναι ενεργειακός κόμβος», δήλωσε, προσθέτοντας ότι οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, υποδομές και διασυνδέσεις την καθιστούν πύλη εισόδου ενέργειας προς την ευρωπαϊκή αγορά. Όπως ανέφερε, στην πρόσφατη τριμερή συνάντηση της Ιερουσαλήμ προσδιορίστηκαν εννέα τομείς συνεργασίας, μεταξύ των οποίων η ενέργεια, η τεχνολογία, η διαχείριση κρίσεων και οι υποδομές.
Από την πλευρά του, ο πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας, Σταύρος Αυγουστίδης, συνέδεσε την ενεργειακή ασφάλεια με την οικονομική σταθερότητα και τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης των διασυνδέσεων, των υποδομών και της προστασίας των ενεργειακών διαδρόμων ενώ ο γενικός διευθυντής του υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου, Κυριάκος Ιορδάνου, επισήμανε ότι η Ανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε κρίσιμο παράγοντα της ευρωπαϊκής ενεργειακής στρατηγικής, με τη συμμετοχή των ΗΠΑ να ενισχύει τη σημασία του σχήματος 3+1.
Υδρογόνο, βιομεθάνιο και ενεργειακή μετάβαση
Στο συνέδριο δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση και στην ανάπτυξη των πράσινων καυσίμων. Ο διευθύνων σύμβουλος της Hellenic Hydrogen, Δημήτρης Τριανταφυλλόπουλος, ανέφερε ότι η αξιοποίηση του υδρογόνου μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα της χώρας απέναντι σε μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις, επισημαίνοντας ότι το 2025 απορρίφθηκαν 2,2 TWh πράσινης ενέργειας, ενώ το 2026 η ποσότητα εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τις 3 TWh. Όπως είπε, το υδρογόνο μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο αποθήκευσης ενέργειας και να περιορίσει τις περικοπές παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές. Αναφέρθηκε επίσης στην κατασκευή μονάδας παραγωγής «πράσινου» υδρογόνου στο Αμύνταιο Φλώρινας από τη Hellenic Hydrogen, υπογραμμίζοντας την ανάγκη στενής συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Για το βιοαέριο και το βιομεθάνιο, η πρόεδρος της ECO HELLAS, Ελένη Μπαϊράμη, τόνισε την ανάγκη πιστοποίησης του προϊόντος, ώστε να ενισχυθούν οι εξαγωγικές δυνατότητες της χώρας, χαρακτηρίζοντας τον Κάθετο Διάδρομο σημαντικό εργαλείο για την ανάπτυξη των ελληνικών εξαγωγών βιομεθανίου.
Τα λιμάνια στον νέο ενεργειακό χάρτη
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στον ρόλο των ελληνικών λιμένων ως κόμβων ενέργειας, εμπορίου και εφοδιαστικής αλυσίδας. Ο αναπληρωτής διευθυντής Δημοσίων και Επενδυτικών Σχέσεων του ΟΛΠ, Νεκτάριος Δεμενόπουλος, παρουσίασε την εξέλιξη του Πειραιά σε ισχυρό διαμετακομιστικό κέντρο, επισημαίνοντας τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται στο Πέραμα και στον σταθμό αυτοκινήτων, καθώς και τη σημαντική αύξηση της διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων και της απασχόλησης. Στη συζήτηση επισημάνθηκε ακόμη η ανάπτυξη του Πειραιά, του οποίου η μεταφορική ικανότητα αυξήθηκε από περίπου 1 εκατ. TEU πριν από την είσοδο της COSCO σε περίπου 5 εκατ. TEU σήμερα.
Ο εκτελεστικός διευθυντής της Ένωσης Λιμένων Ελλάδος, Βασίλειος Μαμάλης, υπογράμμισε την ανάγκη διαμόρφωσης εθνικής λιμενικής πολιτικής, σταθερότητας στη διοίκηση των λιμένων και περιορισμού της γραφειοκρατίας, ενώ επισήμανε ως προτεραιότητα την κατάρτιση ενός ενιαίου εθνικού master plan για το σύνολο των ελληνικών λιμένων, με σύγχρονες υποδομές, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και στενή σύνδεση με τις τοπικές κοινωνίες.
