Σε σύσκεψη στο Μεγαρο Μαξίμου, το απόγευμα της Κυριακής, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ενημερώθηκε από την ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και την διοίκηση του ΑΔΜΗΕ για ζητήματα που αφορούν στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου.
Συμφωνα με κυβερνητικές πηγές, σύντομα θα υπάρξουν σχετικές τοποθετήσεις της κυβέρνησης, μετά τις αιχμηρές δηλώσεις του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, κατά του ΑΔΜΗΕ, τον οποίο κατηγόρησε για «εκβιασμούς» αναφορικά με τη χρηματοδότηση του ηλεκτρικού καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Οι δηλώσεις αυτές, λίγες μόλις ημέρες μετά τη συνάντηση Μητσοτάκη – Χριστοδουλίδη στη Νέα Υόρκη, θεωρούνται από κυβερνητικούς κύκλους ως πλήγμα στις προσπάθειες επαναπροσέγγισης για την υλοποίηση του έργου.
Με φόντο την αναζωπύρωση της έντασης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συγκάλεσε την έκτακτη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου καθώς έκρινε αναγκαία μια συνολική αξιολόγηση των εξελίξεων μετά τις δηλώσεις Χριστοδουλίδη.
Η σκληρή προειδοποίηση του Κύπριου Προέδρου ότι «η Κυπριακή Κυβέρνηση δεν εκβιάζεται» και ότι «ο επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ δεν ξέρει με ποιους έχει να κάνει» δεν ήταν μεμονωμένη αντίδραση. Αντίθετα, αποτελεί την κορύφωση μιας μακράς διαμάχης για το πώς θα ξεκολλήσει το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης (Great Sea Interconnector).
Αφορμή αποτέλεσε δημοσίευμα της εφημερίδας Φιλελεύθερος, σύμφωνα με το οποίο ο ΑΔΜΗΕ ζήτησε από τη ΡΑΕΚ να ανατρέψει τον εγκεκριμένο μηχανισμό πληρωμών και να αναγνωρίσει υψηλότερες δαπάνες. Η ελληνική πλευρά διέψευσε ότι διεκδικεί άμεσα 82 εκατ. ευρώ, τονίζοντας πως ζητά μόνο την πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ που είχε συμφωνηθεί από το 2024.
Η ΡΑΕΚ ενέκρινε τον Ιούλιο την καταβολή των 25 εκατ. ευρώ για το 2025, ωστόσο η κυπριακή κυβέρνηση διευκρίνισε ότι η εκταμίευση θα γίνει μόνο εφόσον παρουσιαστεί επικαιροποιημένος οδικός χάρτης υλοποίησης και επιβεβαιωθούν οι σχετικές δαπάνες. Η Λευκωσία θεωρεί πως το έργο έχει «κολλήσει» τεχνικά και πολιτικά, με το καλώδιο να παραμένει αδρανές στα ανοιχτά της Κάσου.
Παράλληλα, ο ΑΔΜΗΕ άσκησε ένσταση στη ΡΑΕΚ, υποστηρίζοντας ότι οι δαπάνες υπερβαίνουν κατά πολύ τα 82 εκατ. ευρώ που αναγνωρίστηκαν. Η εξέλιξη αυτή ερμηνεύτηκε ως προσπάθεια αλλαγής του πλαισίου πληρωμών, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση του Προέδρου Χριστοδουλίδη.
Το έργο ξεκίνησε ως πρωτοβουλία της ιδιωτικής εταιρείας EuroAsia Interconnector, με ισχυρή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση (657 εκατ. ευρώ από το CEF και 100 εκατ. από το κυπριακό Σχέδιο Ανάκαμψης). Μετά την αποχώρηση της εταιρείας το 2023, λόγω αδυναμίας εξεύρεσης κεφαλαίων, ο ΑΔΜΗΕ ανέλαβε τον ρόλο του φορέα υλοποίησης μέσω της νέας εταιρείας Great Sea Interconnector.
Ωστόσο, την άνοιξη του 2025 οι πληρωμές προς τον ανάδοχο Nexans πάγωσαν, ενώ οι θαλάσσιες έρευνες σταμάτησαν μετά από τουρκικές παρεμβολές με NAVTEX στην περιοχή Κάσου – Καρπάθου, επιβαρύνοντας περαιτέρω το κόστος και τον κίνδυνο του έργου.
Αν και η Κομισιόν εξακολουθεί να θεωρεί τη διασύνδεση έργο στρατηγικού ενδιαφέροντος, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) διερευνά πιθανές παρατυπίες στη χρηματοδότηση της περιόδου πριν την ανάληψη του έργου από τον ΑΔΜΗΕ. Η εξέλιξη αυτή υπενθυμίζει ότι η ευρωπαϊκή στήριξη συνοδεύεται από αυστηρούς ελέγχους και σαφή ορόσημα.
Οι αντιφατικές φωνές στη Λευκωσία
Ενώ ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δηλώνει πως η Κύπρος παραμένει προσηλωμένη στο έργο, ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός επισημαίνει κινδύνους μη βιωσιμότητας και προειδοποιεί κατά βιαστικών δεσμεύσεων. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, οι δηλώσεις αυτές αποτελούν μήνυμα προς την Αθήνα και τον ΑΔΜΗΕ ότι η Λευκωσία ζητά σαφείς εγγυήσεις, κοινό χρονοδιάγραμμα και συμμετρική ανάληψη ευθυνών.
Η ελληνική κυβέρνηση προσπαθεί να αποφύγει επιβαρύνσεις για καθυστερήσεις και υπερβάσεις που θα μετακυλιστούν στους Έλληνες καταναλωτές. Ο ΑΔΜΗΕ υποστηρίζει ότι χωρίς ρυθμιστική βεβαιότητα δεν μπορεί να συνεχίσει να καλύπτει δαπάνες, πιέζοντας για μεγαλύτερη οικονομική συμβολή από την Κύπρο.
Η δημόσια συζήτηση επιβαρύνεται και από φήμες περί διαπλοκής. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης διέψευσε κατηγορηματικά κάθε εμπλοκή συγγενικού του προσώπου στην πρώιμη φάση του έργου και προανήγγειλε νομικές ενέργειες.
Παράλληλα, η Λευκωσία αντιμετωπίζει ήδη πίεση από τις Βρυξέλλες για επιστροφή 67,2 εκατ. ευρώ που αφορούν το έργο LNG στο Βασιλικό — εξέλιξη που λειτουργεί ως προειδοποίηση για το GSI.
Σε διάψευση δημοσιεύματος αναφορικά με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου προχώρησε ο ΑΔΜΗΕ.
Όπως αναφέρει σε ανακοίνωση:
«Ο ΑΔΜΗΕ διαψεύδει κατηγορηματικά πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο δημοσίευμα της κυπριακής ιστοσελίδας philenews με τίτλο «Αποκαλυπτικό: Κήρυξε πόλεμο ο ΑΔΜΗΕ για το καλώδιο - Επιστολή βόμβα στη ΡΑΕΚ - Ετοιμάζεται για προσφυγή στη δικαιοσύνη», σχετικά με διεκδικήσεις του για το ύψος της προβλεπόμενης αποζημίωσης από την ΡΑΕΚ, όσον αφορά το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου.
Ο ΑΔΜΗΕ αναγνωρίζει και διεκδικεί τη συμφωνημένη πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ για το 2025, και τίποτα περισσότερο όσον αφορά τις επενδυτικές δαπάνες του έργου (capex), και διαψεύδει την αυθαίρετη και αδιασταύρωτη πληροφορία του δημοσιεύματος περί άμεσης διεκδίκησης των 251 εκατ. ευρώ, το οποίο αποτελεί μέρος των 1,9 δισ. Euro, του έργου, και το οποίο θα ανακτηθεί στο βάθος χρόνου των 35 ετών απόσβεσης που έχει προσδιοριστεί ρυθμιστικά.
Ο λόγος που ο ΑΔΜΗΕ με βάση το προβλεπόμενο συμβατικό δικαίωμά του αιτήθηκε αναθεώρηση της απόφασης της ΡΑΕΚ της 31ης Ιουλίου 2025, είναι ότι η ΡΑΕΚ με αυτή την απόφαση δεν αναγνώρισε τα έξοδα που έχει κάνει ο Διαχειριστής έως σήμερα, παρά τα στοιχεία που έχει λάβει και παρά το γεγονός ότι η Ελληνική Ρυθμιστική Αρχή τα αναγνωρίζει.
Συγκεκριμένα η ΡΑΕΚ αναγνώρισε μόνο ποσό ύψους 82 εκατ. ευρώ, έναντι περίπου 251 εκατ. ευρώ, τα οποία αποτελούν βεβαιωμένες έως σήμερα επενδυτικές δαπάνες.
Ο ΑΔΜΗΕ αναγνωρίζει το προς ανάκτηση ποσό των 25 εκατ ευρώ για το 2025 ως έναντι του πραγματικού εσόδου του έργου, το οποίο ρυθμιστικά θα πρέπει να υπολογιστεί στη βάση του συνόλου των επενδυτικών δαπανών, όπως πράττει η ΡΑΑΕΥ, διεκδικεί για τον λόγο αυτόν την αναγνώριση από τη ΡΑΕΚ του συνόλου των πραγματικών δαπανών του έως σήμερα. Με την ένσταση προσκομίζονται όλα τα απαραίτητα στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη».
