Ο όμιλος Mytilineos δημοσιοποίησε τα βασικότερα οικονομικά μεγέθη της πορείας του ομίλου του πρώτου τριμήνου 2022 την Τετάρτη 4 Μαΐου.
Είναι το πιο αντιπροσωπευτικό διάστημα της ενεργειακής κρίσης που πλήττει κυρίως τους ευρωπαίους καταναλωτές, καθώς περιλαμβάνει τόσο την άνοδο των τιμών ενέργειας (η οποία είχε προηγηθεί από το 2021) όσο και την κορύφωσή τους με αφορμή την εισβολή της Ρωσίας στην Οκυρανία και την επιδείνωση των συνθηκών στον κλάδο της ενέργειας.
Τα οικονομικά αποτελέσματα είναι και αυτά αντιπροσωπευτικά για το πως ορισμένες εταιρείες που είναι καλά τοποθετημένες στην αγορά της ενέργειας από την παραγωγή μέχρι τις εισαγωγές και την προμήθεια στη λιανική αξιοποιούν τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται υπό αυτές τις συνθήκες.
Επίσης, τα αποτελέσματα της Mytilineos δείχνουν εμμέσως πλην σαφώς ότι τα μέτρα που η ελληνική κυβέρνηση έχει πάρει για επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και την πάταξη της λεγόμενης αθέμιτης κερδοσκοπείας δεν είαι ικανά να συμβάλλουν στην ανακούφιση των καταναλωτών υπό τις παρούσες συνθήκες. Θα δούμε παρακάτω το γιατί.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρουσίασε ο όμιλος (τα αποτελέσματα του α΄τριμήνου των εισηγμένων εταιρειών δεν ελέγχονται από ορκωτούς ελεγκτές) ο κύκλος εργασιών του ομίλου διπλασιάστηκε και ανήλθε στο 1,042 δισ. ευρώ από 524 εκατ. στο πρώτο τρίμηνο του 2021.
Σε αυτό τον διπλασιασμό, το μεγαλύτερο μέρος προήλθε από την αύξηση του τομέα ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Τα έσοδα του τομέα αυτού τριπλασιάστηκαν. Ανήλθαν στα 641,2 εκατ. ευρώ από 191,1 εκατ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2021 (τα 641,2 εκατ. ευρώ του τριμήνου αναλογούν στο 50% του εσόδων του τομέα για το σύνολο του προγηγούμενης χρονιάς, 2021).
Με άλλα λόγια, η αύξηση του συνόλου των εσόδων του ομίλου σε απόλυτα μεγέθη κατά 518 εκατ. ευρώ στο πρώτο τρίμηνο του 2022 σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2021 (δηλαδή 1.042 μείον 524) προήλθε κατά το συντριπτικό ποσό των 450,1 εκατ. ευρώ (641,2 μείον 191,1) από τον τομέα ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Δηλαδή τον κλάδο που καίει πολίτες και επιχειρήσεις.
Σε όρους όγκου ισχύος η παραγωγή της Mytilineos αυξήθηκε 27% και ανήλθε στα 1.374 GWhs ενώ η εγχώρια ζήτηση αυξήθηκε 7,97% στα 13.737 GWhs (η εταιρεία κατέχει περίπου το 10% της αγοράς).
Η κερδοφορία
Ας πάμε τώρα στην κερδοφορία. Τα λειτουργικά κέρδη του ομίλου στο πρώτο τρίμηνο του 2022 ανήλθαν σε 130,3 εκατ. ευρώ αυξημένα κατά 61,1% από 80,9 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο τρίμηνο του 2021.
Αν δούμε πόση ήταν η συνεισφορά του τομέα ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στην αύξηση της κερδοφορίας, θα διαπιστώσουμε πως τα λειτουργικά κέρδη του τομέα αυτού υπερδιπλασιάστηκαν στα 60,8 εκατ. ευρώ από 29,2 εκατ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2021. Με άλλα λόγια, η αύξηση κατά το ποσό των 49,4 εκατ. ευρώ των συνολικών λειτουργικών κερδών του ομίλου στα 130,3 εκατ. ευρώ προήλθε κατά το μεγαλύτερο μέρος ή 31,6 εκατ. ευρώ από τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
«Βρέχει» κέρδη ακόμα κι όταν τα περιθώρια κέρδους μειώνονται
Και πάμε τώρα στα περιθώρια κέρδους δηλαδή στο πεδίο που η κυβέρνηση έχει επιβάλει πλαφόν με την έννοια ότι οι εταιρείες δεν μπορούν να πουλούν αγαθά ή υπηρεσίες με περιθώριο κέρδους υψηλότερο από αυτό που πουλούσαν πριν την ενεργειακή κρίση ή την πανδημία. Η κυβέρνηση το έκανε αυτό για να περιορίσει την αθέμιτη κερδοσκοπία. Όμως το πρόβλημα δεν είναι μόνο η αθέμιτη κερδοσκοπία αλλά και η θεμιτή στην περίπτωση του πολέμου και των ακραίων συνθηκών στον κλάδο ενέργειας που οι πολίτες βιώνουν.
Το λειτουργικό περιθώριο κέρδους για τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου του ομίλου μειώθηκε για τον όμιλο Mytilineos σε 9,5% το πρώτο τρίμηνο του 2021 από 15,3% το περσινό α΄ τρίμηνο. Σημαντική πτώση.
Όμως, αυτή η πτώση στο περιθώριο κέρδους δεν έφερε μικρότερα αλλά μεγαλύτερα κέρδη. Αυτό συνέβη τόσο γιατί αυξήθηκε η παραγωγή και γιατί μεταξύ των άλλων αυξήθηκαν οι τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας σε συνδυασμό με την ανελαστική ζήτηση των αγαθών αυτών.
Γενικότερα, στις περιπτώσεις που αυξάνονται σημαντικά οι διεθνείς τιμές πρώτων υλών και υπάρχει ζήτηση μία εταιρεία τη συμφέρει να πουλάει τις ίδιες ποσότητες προϊόντων σε τιμή π.χ. 300 ευρώ με περιθώριο κέρδους π.χ. 15% από το να πουλάει τις ίδιες ποσότητες (ή μεγαλύτερες ποσότητες) με χαμηλότερη τιμή π.χ. 150 ευρώ με υψηλότερο περιθώριο κέρδους π.χ. 20%. Το ονομαστικό κέρδος που αποκομίζει στην πρώτη περίπτωση είναι 45 ευρώ, μεγαλύτερο από τα 30 ευρώ που αποκομίζει στη δεύτερη περίπτωση.
Το ίδιο ισχύει και με τις εταιρείες που επεξεργάζονται και διακινούν πετρέλαιο στην Ελλάδα, τα Ελληνικά Πετρέλαια και τη Motoroil.
Είναι αυτά τα κέρδη «ουρανοκατέβατα» ή όχι;
Και πάμε τώρα στο ερώτημα που βασανίζει τις πολιτικές ηγεσίες των κομμάτων του τόπου, δηλαδή εάν τα κέρδη των εταιρειών είναι «ουρανοκατέβατα» και θα πρέπει να φορολογηθούν με ποσοστό 90%, όπως εξήγγειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Να διευκρινήσουμε πως τα κέρδη είναι θεμιτά, εφόσον μέχρι στιγμής γνωρίζουμε ότι προέρχονται από νόμιμη δραστηριότητα και ότι οι εταιρείες δεν έχουν παραβιάσει ούτε τις σχετικές διατάξεις που η κυβέρνηση έθεσε σχετικά με το πλαφόν κέρδους.
Δεν θα ειπισέλθουμε σε λεπτομέρειες αλλά στην προκειμένη περίπτωση όταν κάποιος χαρακτηρίζει ως «ουρανοκατέβατο» το κέρδος (ή «αθέμητο» αφού επιβαρύνει υπέρμετρα τους καταναλωτές και γι΄αυτό θα πρέπει να φορολογηθεί), τότε θα πρέπει να δίνει και τον ορισμό του και όχι να αφήνει μια ρυθμιστική αρχή (τη ΡΑΕ στην προκειμένη περίπτωση) να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά. Διότι αυτή η ρυθμιστική αρχή θα είναι υπόλογη εάν πράγματι αποφανθεί ότι μέσω του μηχανισμού διαμόρφωσης των τιμών ενέργειας στη χώρα ή λόγω του χαμηλού βαθμού εποπτείας της αγοράς, οι εταιρείες μπορούν να επιτυγχάνουν υπερβάλλοντα κέρδη εις βάρος των καταναλωτών. Υπάρχει συνεπώς πρόβλημα όταν ο ελεγκτής είναι και ελεγχόμενος.
Συνεπώς, σε αυτή την περίπτωση δεν έχουμε ορισμό, αλλά ερμηνείες. Ανάλογα με τις εμρηνείες, μπορεί ο κάθε ένας να δώσει τον ορισμό του. Μια σύνθετη ερμηνεία και σημείο αναφοράς είναι πως προκύπτουν αυτά τα κέρδη:
- προκύπτουν αποκλειστικά από εξωγενείς παράγοντες, δηλαδή από την αύξηση των τιμών είτε λόγω της αύξησης της ζήτησης για φυσικό αέριο (είτε επειδή η πολιτεία το επέλεξε ως καύσιμο μετάβασης προς την πράσινη ενέργεια;), είτε λόγω του πολέμου, είτε λόγω του τρόπου διαμόρφωσης των τιμών στο χρηματιστήριο ενέργειας και απλής μετακύλισης των τιμών και του επιχειρηματικού κινδύνου στους καταναλωτές μέσω της ρήτρας αναπροσαρμογής, χωρίς ουσιώδη ανταγωνισμό; Δηλαδή τα κέρδη ήρθαν χωρίς να «κοπιάσει» η εταιρεία;
- ή προκύπτουν από ενέργειες που σχετίζονται με τον τρόπο διοίκησης των εταιρειών, τις επενδύσεις που έχουν κάνει, την τιμολογιακή πολιτική που έχουν διαμορφώσει, τους πελάτες που έχουν κερδίσει, την αύξηση της παραγωγής τους και το μερίδιο αγοράς τους;
Όποιος μπορεί και γνωρίζει τα παραπάνω μπορεί να βγάλει ακριβή συμπεράσματα για το εάν και σε ποιό βαθμό τα κέρδη είναι ουρανοκατέβατα. Προς το παρόν το βασικό ερώτημα είναι με ποιόν τρόπο η κυβέρνηση - που καθυστέρησε να συνειδητοποιήσει το πρόβλημα - θα σβήσει τη φωτιά που έχει ανάψει στις τσέπες των εκατομμυρίων πολιτών και χιλιάδων επιχειρήσεων από τις ακραίες συνθήκες στην αγορά ενέργειας με τα μέτρα που θα ανακοινώσει ίσως και σήμερα μετά την αναφορά του οικονομικού συμβούλου του Κυριάκου Μητσοτάκη, Αλέξη Πατέλη. Θα τα χρηματοδοτήσει ο προϋπολογισμός ή και οι εταιρείες ενέργειας; Επίσης, τι ενέργειες θεσμικές θα αναλάβει για να εποπτεύει καλύτερα τον κλάδο και να γνωρίζει εάν όντως οι εταιρείες βγάζουν «ουρανοκατέβατα» κέρδη.
