Στο όριο – και συχνά πάνω από αυτό – λειτουργεί πλέον το οδικό δίκτυο της Αττικής, με την κυκλοφοριακή συμφόρηση να κοστίζει σε οδηγούς, οικονομία και ποιότητα ζωής. Όπως επισημαίνει, με συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο πρόεδρος των Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, Θανάσης Τσιάνος, «ο μέσος οδηγός στην Αττική έχασε περίπου 104 ώρες λόγω κυκλοφοριακής συμφόρησης το 2023 και 111 ώρες το 2024», αύξηση 6,7% μέσα σε έναν χρόνο.
Μόνο οι καθυστερήσεις στον Κηφισό, σημειώνει, προκαλούν ετήσια οικονομική ζημιά που προσεγγίζει τα 90 εκατ. ευρώ. «Σε επίπεδο Αττικής, μιλάμε για δεκάδες εκατομμύρια χαμένες εργατοώρες κάθε χρόνο», τονίζει χαρακτηριστικά.
Δίκτυο στα όρια – φορτηγά, Αττική Οδός και χρόνια ελλείμματα
Η εικόνα, σύμφωνα με τον κ. Τσιάνο, είναι πλέον σαφώς χειρότερη από τα προηγούμενα χρόνια, με το δίκτυο να βρίσκεται «αρκετά πάνω από τα όρια κορεσμού».
-
Στον Κηφισό καταγράφονται πάνω από 260.000 διελεύσεις ημερησίως, με τα φορτηγά να έχουν «δυσανάλογη επιρροή» στην κυκλοφορία.
-
Στην Αττική Οδό οι διελεύσεις φτάνουν τις 280.000 την ημέρα, αυξημένες κατά περίπου 20% σε σχέση με το 2022, ενώ οι διελεύσεις βαρέων οχημάτων αυξήθηκαν κατά 8,1% από το 2024 έως σήμερα.
Όπως εξηγεί, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η άνοδος της οικονομικής δραστηριότητας – που αυξάνει φυσιολογικά τις μετακινήσεις –, αλλά και οι συσσωρευμένες ελλείψεις από το 2008 και μετά, καθώς και η υποβάθμιση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς κατά την περίοδο της κρίσης.
«Το οδικό δίκτυο δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τη ζήτηση για μετακινήσεις με ΙΧ. Όσο οι δημόσιες αστικές συγκοινωνίες παραμένουν προβληματικές, οι καθυστερήσεις θα αυξάνονται», σημειώνει.
Τι χρειάζεται η Αττική: ΜΜΜ, περιφερειακοί άξονες, περιορισμοί στο ΙΧ
Ο πρόεδρος των Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων περιγράφει έναν ξεκάθαρο τριπλό στόχο: ο πολίτης να μπορεί να μετακινείται γρήγορα, οικονομικά και με ασφάλεια. Αυτό, όπως λέει, μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν προχωρήσουν ταυτόχρονα τρεις μεγάλες κατευθύνσεις πολιτικής:
-
Πυκνό, αξιόπιστο δίκτυο Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, που να αποτελεί πραγματική και ελκυστική εναλλακτική στο ΙΧ.
-
Ενίσχυση των περιφερειακών οδικών υποδομών, ώστε να αποσυμφορηθούν οι κεντρικοί άξονες.
-
Στοχευμένα περιοριστικά μέτρα στη χρήση του αυτοκινήτου: ρυθμίσεις πρόσβασης στο κέντρο, κανόνες για τροφοδοσία και κίνηση βαρέων οχημάτων, ζώνες χαμηλών εκπομπών με σύγχρονα κριτήρια.
«Το κυκλοφοριακό δεν λύνεται με αποσπασματικά μέτρα ή ευχολόγια», προειδοποιεί. «Απαιτεί σημαντικό κόστος, σταθερό στρατηγικό προσανατολισμό, συνεχή αξιολόγηση και μια φιλοσοφία που βλέπει τις μεταφορές ως ενιαίο οικοσύστημα».
Επείγουσα ανάγκη: επιχειρησιακή διαχείριση της κυκλοφορίας
Πέρα από τις μακροπρόθεσμες υποδομές, ο κ. Τσιάνος επιμένει ότι η Αττική χρειάζεται άμεση επιχειρησιακή διαχείριση της κυκλοφορίας, ώστε να μειωθούν οι καθημερινές καθυστερήσεις. Προτείνει:
-
Σύσταση συντονιστικού οργάνου και μίας επιχειρησιακής ομάδας δράσης, με συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων, που θα μπορεί να παρεμβαίνει σε πραγματικό χρόνο.
-
Αντιμετώπιση κρίσιμων αξόνων, όπως η Λ. Κηφισού, με διαχείριση παρόμοια της Αττικής Οδού (χωρίς διόδια), με καλύτερη συντήρηση, ταχύτερη απόκριση στα συμβάντα και εφαρμογή συστημάτων ευφυών μεταφορών.
-
Περιορισμούς στην κυκλοφορία φορτηγών σε ώρες αιχμής σε συγκεκριμένους άξονες.
-
Αυστηρή εφαρμογή ωραρίου τροφοδοσίας, δημιουργία συγκεκριμένων χώρων φορτοεκφόρτωσης.
-
Επικαιροποίηση και «έξυπνη» ρύθμιση των φαναριών, μικρές παρεμβάσεις σε κόμβους, επιμήκυνση λωρίδων αναμονής, κατάργηση κινήσεων που «μπλοκάρουν» τη ροή.
-
Μηδενική ανοχή στην παράνομη στάθμευση σε κεντρικές αρτηρίες και λεωφορειολωρίδες.
-
Ταχύτερη αντιμετώπιση ατυχημάτων και βλαβών, σωστά όρια ταχύτητας και κάμερες για μείωση ταχυτήτων και χρήσης κινητού.
-
Δημιουργία χώρων στάθμευσης μετεπιβίβασης κοντά σε σταθμούς μέσων σταθερής τροχιάς και κίνητρα για car-pooling και τηλεργασία.
-
Νέο, σύγχρονο σύστημα δακτυλίου, αντί του απλού «μονά-ζυγά».
-
Δρομολόγηση μεγάλων υποδομών, όπως επεκτάσεις μετρό, οδικός άξονας Ελευσίνα–Οινόφυτα, σύνδεση Αττικής Οδού με το Ελληνικό (σήραγγα Ηλιουπόλεως), επέκταση Λ. Κύμης.
«Δεν είναι το αυτοκίνητο, είναι η χρήση του»
Στο ερώτημα τι θα γίνει αν τα ΙΧ συνεχίσουν να αυξάνονται, ο Θανάσης Τσιάνος βάζει τα πράγματα στη θέση τους: «Το πρόβλημα δεν είναι η κατοχή του οχήματος – ο δείκτης ιδιοκτησίας στην Ελλάδα είναι χαμηλότερος από άλλες χώρες. Το πρόβλημα είναι η αλόγιστη χρήση του ΙΧ, ο γηρασμένος στόλος, η έλλειψη αστυνόμευσης της παράνομης στάθμευσης και η απουσία εναλλακτικών τρόπων μετακίνησης».
Και καταλήγει με προειδοποίηση που λειτουργεί και ως κάλεσμα για πολιτική απόφαση:
«Πρέπει να κάνουμε τώρα, γρήγορα, όσα έπρεπε να έχουν γίνει τη δεκαετία της κρίσης. Αν δεν βελτιώσουμε σήμερα το κυκλοφοριακό, θα το πληρώσουμε πολλαπλάσια αύριο – σε χρήμα, σε χρόνο και σε ποιότητα ζωής».
