Ο καθηγητής Πολιτικής της Υγείας, Ηλίας Μόσιαλος, του Κολλεγίου Imperial και της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Λονδίνου (LSE) κάνει σε ανάρτηση του στο Facebook μια ανασκόπηση για το τι είναι έως τώρα γνωστό σχετικά με τη νέα παραλλαγή Όμικρον του κορονοϊού. Αφορμή για την ανάρτηση του κ. Μόσιαλου, υπήρξαν δημοσιεύματα και απόψεις σχετικά με την εξασθένιση της προστασίας των εμβολίων έναντι της Όμικρον, βάσει εργαστηριακών μετρήσεων έως και 40 φορές χαμηλότερων αντισωμάτων.
Στο παραπάνω πλαίσιο, ο κ. Μόσιαλος επισημαίνει πως «η δημόσια υγεία είναι ένα διεπιστημονικό πεδίο που συνθέτει αναλύσεις και πληροφορίες από διαφορετικούς κλάδους για να βγάλει ασφαλή συμπεράσματα. Είναι άλλο θέμα η διάχυση της πληροφορίας και η εκλαΐκευση επιστημονικών πληροφοριών, και ένα άλλο θέμα η αναλυτική προσέγγιση και η αξιολόγηση σύνθετων δεδομένων, όπως η πανδημία που αντιμετωπίζουμε εδώ και δύο χρόνια».
Μέσα από 14 ερωταπαντήσεις, ο κ.Μόσιαλος συνοψίζει τα δεδομένα μέχρι σήμερα:
1. Είναι από μόνη της η πτώση του τίτλου των εξουδετερωτικών αντισωμάτων ενδεικτική, ακόμα και εάν είναι σημαντική, για την αποτελεσματικότητα των εμβολίων;
Η ανοσολογική απόκριση είναι πολυπαραμετρική. Για αυτό δεν υπάρχει, ούτε για τον κορονοϊό κάποιο όριο που να έχει τεθεί από ερευνητικό ή άλλο φορέα δημόσιας υγείας ως 'όριο ασφαλείας' ή 'όριο προστασίας' για τα εξουδετερωτικά αντισώματα που κάτω από αυτό θεωρούμαστε εκτεθειμένοι στον ιό.
2. Προκαλεί ανησυχία η πτώση;
Δυο σημεία εδώ. Από τη μια έχουμε τους ανοσοκατασταλμένους που έχουν ιδιαιτερότητα αναφορικά με την κυτταρική ανοσία. Εκεί ίσως και να είναι ενδεικτική και ανησυχητική. Από την άλλη, έχουμε τους ερευνητές που παράγουν και επεξεργάζονται τα δεδομένα που προκύπτουν από τις μελέτες για τον νέο ιό και μεταξύ αυτών και την κυτταρική ανοσία. Και για αυτούς η αβεβαιότητα είναι διαφορετική, γιατί οφείλουν να διερευνήσουν το πρόβλημα και να επαναπροσδιορίσουν την ανοσοαπόκριση, ώστε να ενημερώσουν ή και να προειδοποιήσουν τους φορείς λήψης αποφάσεων. Θα θυμάστε όμως πως και για την Βήτα είχαμε τέτοια εργαστηριακά αποτελέσματα, αλλά τελικά δεν υπήρχε ζήτημα με τα υπάρχοντα εμβόλια όσον αφορά την προστασία από σοβαρή νόσο.
3. Έχουμε άλλες πληροφορίες;
Κυκλοφορούν διάφορες επιστημονικές παρατηρήσεις και αδημοσίευτες ακόμα εργαστηριακές μελέτες, που αφορούν τις καλλιέργειες κυττάρων με την συγκεκριμένη παραλλαγή, ή τις αλλαγές στη δομή του νέου ιού, αλλά τίποτα ακόμα δεν δείχνει πως υπάρχει συγκεκριμένος λόγος ανησυχίας.
4. Πότε θα γνωρίζουμε;
Θα ξέρουμε με ασφάλεια για την μετάδοση, την εισαγωγή στα νοσοκομεία, ή την σοβαρότερη έκβαση της νόσου, αν κάποιος κολλήσει την Όμικρον, αλλά και την αναγωγή ανά ηλικία ή κατάσταση εμβολιασμού (πλήρως / ατελώς / δύο ή τρεις δόσεις) σε διάστημα μικρότερο από δύο εβδομάδες από τα επιδημιολογικά και τα κλινικά δεδομένα που συλλέγονται. Αυτά θα συμπληρώσουν την εικόνα των υπαρχόντων εργαστηριακών δεδομένων.
5. Τι ξέρουμε για τα κλινικά δεδομένα επί του παρόντος;
Η πλειονότητα όσων κόλλησαν και όσων έχουν εισαχθεί στο νοσοκομείο είναι ανεμβολίαστοι. Ξέρουμε επίσης από τα στοιχεία του ECDC, πως από τα 287 κρούσματα στην ΕΕ, για όσα έχουν πληροφορίες, αφορούν ασυμπτωματικούς ή ήπια συμπτωματικούς.
6. Αρκεί το γεγονός πως όσοι έχουν κολλήσει ήταν ασυμπτωματικοί, για να βγάλουμε συμπεράσματα ήδη;
Όχι, γιατί οι περισσότεροι ανήκαν σε μικρότερες ηλικιακές ομάδες (κάτω των 40) και σε αυτές τις ηλικιακές ομάδες, δεν έχουν συνήθως βαριά νόσηση. Άρα πρέπει να περιμένουμε για να έχουμε μεγαλύτερο δείγμα και από την Ν. Αφρική και από την Ευρώπη για να εξάγουμε συμπεράσματα.
7. Έχουμε άλλες πληροφορίες;
Η ανάλυση των λυμάτων στην Ν. Αφρική, δείχνει πως η έκταση της διασποράς είναι μεγαλύτερη από αυτή που έχει ποσοτικοποιηθεί επί του παρόντος μοριακά σε φορείς, και πρέπει να επιβεβαιωθεί με περαιτέρω αναλύσεις.
8. Στο καλό σενάριο που η παραλλαγή Όμικρον είναι πιο μολυσματική και λιγότερο επικίνδυνη, μπορούμε να θεωρούμε πως πλησιάζει το τέλος της πανδημίας;
Μέχρι στιγμής οι δύο παραλλαγές που έχουν επικρατήσει, οι 'Αλφα και Δέλτα, είχαν αλλαγές σε σχέση με το αρχικό στέλεχος του ιού, σε πιο μολυσματικό και λίγο πιο επικίνδυνο. Αν επικρατήσει το καλό σενάριο, θα είναι η πρώτη φορά που θα έχουμε πιο μολυσματικό και λιγότερο επικίνδυνο στέλεχος.
9. Επομένως οδεύουμε προς το τέλος;
Όχι απαραίτητα, κυρίως γιατί ο ιός κυκλοφορεί πολύ εύκολα, καθώς μεταδίδεται από προσυμπτωματικούς και ασυμπτωματικούς, δισεκατομμύρια ανεμβολίαστους και ως ένα βαθμό από εμβολιασμένους. Και να ξαναπούμε εδώ, πως αναφορικά με το ιικό φορτίο και τη διάρκεια, οι εμβολιασμένοι μεταδίδουν τον ιό σημαντικά λιγότερο.
10. Είναι πιθανό να δούμε και άλλες παραλλαγές του ιού τους επόμενους μήνες;
Ναι. Αλλά να θυμόμαστε πως δεν μπορούμε προφανώς να πιέσουμε τον ιό για να κατευθύνουμε την πορεία της λοίμωξης που προκαλεί. Αλλά μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την διαθεσιμότητα των φαρμακευτικών και μη-φαρμακευτικών παρεμβάσεων. Η λύση είναι η αύξηση των εμβολιασμών και η τήρηση των κανόνων δημόσιας υγείας. Σε λίγο καιρό θα έχουμε και αντιϊικά φάρμακα. Στο μέλλον, ίσως ο ιός εξελιχθεί σε πιο μολυσματικό αλλά λιγότερο επικίνδυνο ή - στο λιγότερο πιθανό ελπίζω σενάριο - σε πιο επικίνδυνο. Στην περίπτωση αυτή, αν τα συμπτώματα είναι πιο έντονα, όπως με τον SARS-CoV-1, η διάγνωση θα γίνεται πιο άμεσα - και με συνδυασμό φαρμάκων, εμβολίων και έγκαιρης απομόνωσης, θα ανταπεξέλθουμε.
11. Άρα μετά από τόσο καιρό υπάρχουν ακόμα μόνο αβεβαιότητες;
Όχι ακριβώς. Έχουμε περισσότερες δυνατότητες, έχουμε εμβόλια και φάρμακα και γνωρίζουμε ποια μέτρα δημόσιας υγείας είναι αποτελεσματικά. Δεν δικαιούμαστε να μιλάμε απαξιωτικά, και κανείς μας δεν πρέπει να ξεχνάει τον τεράστιο όγκο επιστημονικής έρευνας που παράγεται καθημερινά σε όλο τον πλανήτη, ώστε να είμαστε όλοι και προστατευμένοι και ενήμεροι και έτοιμοι να ανταπεξέλθουμε.
12. Να φοβόμαστε ή όχι την Όμικρον;
Αν είναι κάτι που πρέπει να φοβόμαστε, είναι η Δέλτα. Αυτό πρέπει να θυμόμαστε. Να προσέχουμε γιατί η Δέλτα σκοτώνει καθημερινά δεκάδες συμπατριώτες μας και χιλιάδες ανθρώπους στον πλανήτη. Προέχει όλων η τήρηση των μέτρων προστασίας και η επιτάχυνση των εμβολιασμών.
13. Τι λένε οι εταιρείες Pfizer/ BioNTech για την αποτελεσματικότητα των εμβολίων κατά της Όμικρον;
Σε σημερινή τους ανακοίνωση, οι δύο εταιρείες παραθέτουν στοιχεία που δείχνουν πως ίσως αρκούν δύο δόσεις με τα τωρινά εμβόλια για την προστασία μας από σοβαρή νόσο αν κολλήσουμε. Αυτή η προστασία θα είναι ακόμα υψηλότερη μετά τις τρεις δόσεις.
14. Τι κάνουμε τώρα, εν συμπεράσματι;
Δεν χρειάζεται απαξίωση των δυνατοτήτων που έχουμε να ανταπεξέλθουμε στην πανδημία. Ούτε πανικός. Χρειάζεται συνεχής αλλά κυρίως συνεπής ανάλυση των δεδομένων με διεπιστημονική προσέγγιση. Χρειάζεται και λίγη υπομονή. Στις επόμενες 10-15 μέρες θα έχουμε ασφαλή συμπεράσματα.
