«Με στόχο την πλήρη κοινωνική ενσωμάτωση και την ενδυνάμωση των Ρομά όλης της χώρας», η Αναπληρώτρια Υπουργός Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Θεανώ Φωτίου, μέσω της Ειδικής Γραμματείας για την κοινωνική ένταξη των Ρομά, προωθεί δυο βασικές παρεμβάσεις που αφορούν στη στεγαστική υποστήριξη και την βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των Ρομά.
Οι παρεμβάσεις απορρέουν από το Νόμο 4483/17 και εξειδικεύονται με την εφαρμοστική Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ 412, τεύχος Β, Αριθμ. οικ. ΡΟ 64) που υπεγράφη στις 12/2/2018. Ρυθμίζουν την μεταβατική μετεγκατάσταση Ρομά που διαβιούν σε πρόχειρα ή παράτυπα καταλύματα εντός κατάλληλα οργανωμένων χώρων, με την ταυτόχρονη παροχή συνοδευτικών υπηρεσιών, στο πλαίσιο της ολιστικής προσέγγισης για την κοινωνική ένταξη.
Ειδικότερα, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης οι εν λόγω ρυθμίσεις αφορούν:
1. Μεταβατικές μετεγκαταστάσεις
Στην κατεύθυνση της διασφάλισης αξιοπρεπών συνθηκών στέγασης και της κοινωνικής ένταξης του συνόλου των ωφελουμένων, η προσωρινή μετεγκατάσταση σε κατάλληλα οργανωμένους χώρους αποτελεί παρέμβαση μεταβατικού χαρακτήρα. Οι Ρομά βγαίνουν από τα πρόχειρα παραπήγματα και ζουν σε οργανωμένα οικιστικά πλαίσια που συνδέονται με τις λειτουργίες της πόλης.
Α. Δήμοι, Ν.Π.Δ.Δ., δημόσιο και ιδιώτες παραχωρούν την έκταση.
Β. Η Ειδική Γραμματεία εκπονεί το σχεδιασμό του οικισμού με την υποστήριξη τεχνικής ομάδας που απαρτίζεται από αρχιτέκτονες και μηχανικούς σε συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους Δήμους.
Γ. Ο Δήμος με βάση το σχεδιασμό υλοποιεί μελέτες υποδομών κοινής ωφέλειας, μεριμνά για την εγκατάσταση οικίσκων και τη σύνδεσή τους με τα δίκτυα κοινής ωφέλειας, οργανώνει και εποπτεύει τη λειτουργία των χώρων μετεγκατάστασης.
Δ. Ο Δήμος και η Ειδική Γραμματεία οργανώνουν τις προδιαγραφές για το διαγωνισμό προμήθειας των οικίσκων.
Ε. Στο πλαίσιο των χώρων αυτών οι Δήμοι παρέχουν υπηρεσίες στεγαστικής υποστήριξης, υπηρεσίες για την οργάνωση και διαχείριση του χώρου καθώς και υποστηρικτικές υπηρεσίες στο πλαίσιο της ολιστικής παρέμβασης για την κοινωνική ένταξη.
ΣΤ. Ένα από τα καινοτόμα στοιχεία του προγράμματος αποτελεί η οργάνωση των οικισμών βάσει Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας. Περιλαμβάνει όλα τα οργανωτικά και λειτουργικά θέματα και περιγράφει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των ωφελουμένων. Από την πλευρά τους, οι ωφελούμενοι υπογράφουν ιδιωτικό συμφωνητικό ένταξης στο πρόγραμμα, αποδέχονται το σύνολο των όρων του Εσωτερικού Κανονισμού, εξοφλούν τους εκδιδόμενους λογαριασμούς παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και καταβάλλουν τα επιβαλλόμενα τέλη ανταποδοτικού χαρακτήρα προς τον οικείο δήμο, συνεργάζονται με τα αρμόδια όργανα του Δήμου για τον έλεγχο της κατάστασης των οικίσκων κλπ.
(οι εν λόγω παρεμβάσεις παρουσιάστηκαν σε συνέντευξη Τύπου, την Τρίτη 24/4, στα γραφεία της Γενικής Γραμματείας Πρόνοιας)
1α. Το παράδειγμα της Άμφισσας.
Το αμέσως προσεχές διάστημα προωθείται η δημιουργία Οργανωμένου Χώρου Προσωρινής Μετεγκατάστασης στη θέση Κάμινος του Δήμου Δελφών για την εξασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών στέγασης και διαβίωσης σε 45 οικογένειες με πληθυσμό 250 περίπου ατόμων. Στην εν λόγω έκταση θα διαμορφωθούν οι απαραίτητες υποδομές για την εγκατάσταση 45 οικιών και Πολύκεντρου για τη στέγαση των κοινωνικών υπηρεσιών και κοινόχρηστων χώρων. Στον οργανωμένο χώρο θα λειτουργήσει Παράρτημα Ρομά του Κέντρου Κοινότητας του Δήμου για την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών στο πλαίσιο της ολιστικής παρέμβασης και βάσει εξατομικευμένης προσέγγισης με στόχο την σταδιακή αλλά πλήρη ένταξη του πληθυσμού.
Το μοντέλο οργάνωσης του οικισμού συγκροτείται σε οικιστικές ενότητες, «γειτονιές», με δημόσιο χώρο, πλατεία και εσωτερικό πάρκο. Η χωροθέτηση, ο αρχιτεκτονικός- βιοκλιματικός σχεδιασμός και η τυπολογία των οικιών λαμβάνουν υπ’ όψη τις αρχές του αστικού σχεδιασμού της πόλης, τα τοπικά δεδομένα και τις φυσικές ιδιαιτερότητες του οικοπέδου.
Το ΦΕΚ για την Άμφισσα είναι πιλοτικό καθώς εμπεριέχει όλα τα απαιτούμενα για τις χωρικές μετεγκαταστάσεις που ακολουθούν.
2. Βελτίωση συνθηκών διαβίωσης
Για τις περιπτώσεις που η προσωρινή μετεγκατάσταση δεν είναι άμεσα εφικτή, λόγω έλλειψης διαθέσιμου και κατάλληλου χώρου, στο πλαίσιο της βελτίωσης συνθηκών διαβίωσης των Ρομά, προωθείται η εγκατάσταση προσωρινών ή κινητών μονάδων υγιεινής και ατομικής καθαριότητας, οικίσκων πολλαπλών χρήσεων κλπ.
Ανάλογα με τις συνθήκες διαβίωσης της εκάστοτε περιοχής, θα πραγματοποιούνται και ενέργειες περιβαλλοντικής υγιεινής (π.χ. απεντομώσεις, μυοκτονίες, χαλικοστρώσεις). Επιπρόσθετα, στο πλαίσιο της ολιστικής προσέγγισης, θα προσφέρονται από τον φορέα υλοποίησης συνοδευτικές υπηρεσίες με στόχο την κοινωνική ένταξη στις περιοχές παρέμβασης από παράλληλες κοινωνικές δομές, όπως τα Παραρτήματα Ρομά.
Για τις περιπτώσεις που προβλέπονται και οικίσκοι πολλαπλών χρήσεων, το συγκρότημα αυτών των δομών μαζί με το Παράρτημα Ρομά αποτελούν ένα «Πολύκεντρο» όπου μεταξύ άλλων θα λαμβάνουν χώρα η μαθησιακή υποστήριξη, πολιτιστικές δραστηριότητες, δραστηριότητες για την ενδυνάμωση γυναικών κ.α.
Η παρέμβαση για τη Βελτίωση Συνθηκών Διαβίωσης αφορά εγκαταστάσεις ατομικής και περιβαλλοντικής υγιεινής και σύσταση και λειτουργία Ομάδων Βελτίωσης Συνθηκών Διαβίωσης.
Αναλυτικότερα:
* Οι εγκαταστάσεις ατομικής και περιβαλλοντικής υγιεινής περιλαμβάνουν α) υγειονομικά containers, τα οποία ανάλογα με το μέγεθος του οικισμού και των αναγκών του πληθυσμού μπορεί να διαθέτουν τουαλέτες, νιπτήρες και ντουζιέρες και βοηθητικούς χώρους και β) μονάδες πλυντηρίων-στεγνωτηρίων ή κατασκευή δεξαμενών πλύσης ιματισμού με στέγαστρο.
* Οι Ομάδες Βελτίωσης Συνθηκών Διαβίωσης έχουν σκοπό τη λειτουργία των δομών ατομικής και περιβαλλοντικής υγιεινής, τη στήριξη του πληθυσμού παρέμβασης και την παροχή συνοδευτικών υποστηρικτικών υπηρεσιών.
Προϋπόθεση της Βελτίωσης Συνθηκών Διαβίωσης αποτελεί η προηγούμενη πραγματοποίηση «Έκθεσης Υγειονομικής Αναγνώρισης και Ελέγχου» από τις αρμόδιες υπηρεσίες Υγειονομικού Ελέγχου και Περιβαλλοντικής Υγείας των Περιφερειών, ώστε να αποτυπωθεί η υφιστάμενη κατάσταση των καταυλισμών αναφορικά με υγειονομικά προβλήματα και ελλείψεις βασικών υποδομών. Βάσει των πορισμάτων της έκθεσης, θα συστήνονται τα επείγοντα μέτρα που οφείλουν να ληφθούν μέσω της συγκεκριμένης παρέμβασης για την υγειονομική προστασία των πολιτών και την παροχή βασικών αγαθών (υδροδότηση, ηλεκτροδότηση, συνθήκες υγιεινής, κ.λ.π).
Η συνέχεια
Η Ειδική Γραμματεία Κοινωνικής Ένταξης των Ρομά προετοιμάζει την ενεργοποίηση παρεμβάσεων σε 20 ακόμη Δήμους της χώρας έχοντας ήδη εξειδικεύσει, σε συνεργασία με τους εμπλεκόμενους Δήμους, παρεμβάσεις για μετεγκαταστάσεις, αναβάθμιση υποδομών, αντικατάσταση παραπηγμάτων με οικίσκους και δημιουργία Πολυκέντρων. Το ποσό των παρεμβάσεων ανέρχεται περίπου στα 30 εκατομμύρια ευρώ. Επιπροσθέτως μέσω οριζόντιων παρεμβάσεων συγχρηματοδοτούμενων από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) οι Περιφέρειες θα προβούν το προσεχές διάστημα σε δράσεις απασχόλησης, επιδότησης ενοικίου κ.α., ενδεικτικού κόστους 53 εκατ. ευρώ.
