Γράφει η Λιλή Καρακώστα
Εγκατέλειψαν το νησί τους, την Κάρυστο και πήγαν σε ένα μπακάλικο στην Αθήνα, όπου έμαθαν τα μυστικά του καφέ. Δημιούργησαν μια σειρά από καφεκοπτεία σε όλη την Ελλάδα ενώ στο «πατάρι» του καταστήματός τους στην Ομόνοια σύχναζε η διανόηση της εποχής που ρύθμιζε τις εξελίξεις. Ο λόγος για τους αδερφούς Λουμίδη, που εδώ και έναν αιώνα, μας αποδεικνύουν τι σημαίνει «έκαστος στο είδος του και ο Λουμίδης στους καφέδες»…
Το ημερολόγιο δείχνει 1913 και τα τρία αδέρφια της οικογένειας Λουμίδη, ο Αντώνης, ο Νίκος και ο Ιάσονας, εγκαταλείπουν τη γενέτειρά τους Κάρυστο, για να αναζητήσουν την τύχη τους στην Αθήνα. Οι δουλειές στην πρωτεύουσα είναι λιγοστές αλλά τα τρία αδέρφια ξεκινούν να εργάζονται σε ένα μπακάλικο αποκτώντας σταδιακά εμπειρία στο εμπόριο και στον χώρο των τροφίμων.
Από την Κάρυστο στο «πρωτόγονο» μπακάλικο
Εκεί, έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με τον καφέ. Το μπακάλικο στο οποίο δούλευαν χρησιμοποιούσε για την παρασκευή του καφέ, ένα χειροκίνητο καβουρδιστήρι 10 οκάδων και για καύσιμη ύλη ξύλα ή κάρβουνα. Η διαδικασία παρασκευής του καφέ ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, και η παραγωγή της επιθυμητής ποιότητας ήταν πραγματικό κατόρθωμα: ο καφές έπρεπε να καβουρδιστεί ομοιόμορφα, να έχει σταθερό χρώμα και να μην χάσει στο ψήσιμο κανένα από τα πολύτιμα συστατικά του.
Όμως, όταν ολοκληρωνόταν αυτή η χρονοβόρος και συνάμα μαγευτική διαδικασία, το άρωμα του καφέ πλημμύριζε όλη τη γειτονιά. Και κανείς από την περιοχή δεν μπορούσε να αντισταθεί στο φρεσκοαλεσμένο καφεδάκι που «έσπαγε μύτες» αυξάνοντας την πελατεία και γεμίζοντας το ταμείο του πρωτόγονου μπακάλικου. Κάτι που φυσικά, δεν πέρασε απαρατήρητο από τους αδερφούς Λουμίδη…
Οι «μπακαλόγατοι» που έγιναν μαγαζάτορες
Έτσι, τα βάζουν κάτω και το αποφασίζουν από κοινού. Όχι, δεν θα έμεναν μια ζωή «μπακαλόγατοι» αλλά θα δούλευαν σκληρά κάποια χρόνια μαζεύοντας τις οικονομίες τους και θα άνοιγαν ένα δικό τους καφεκοπτείο, ένα κατάστημα πρωτοποριακό για την εποχή, που θα τραβούσε τους πελάτες κυριολεκτικά από τη…μύτη.
Και έτσι ακριβώς συνέβη το 1919, όταν αποφασίζουν να ανοίξουν το δικό τους κατάστημα αποκλειστικά αφιερωμένο στην πώληση φρεσκοκομμένου καφέ επί της οδού Ρετσίνα στον Πειραιά. Εκεί, επιλέγουν τη σωστή πρώτη ύλη, ώστε να δημιουργήσουν τα μοναδικά χαρμάνια και στη συνέχεια καβουρδίζουν και αλέθουν ιδανικά τον καφέ. Η επιμονή στην άριστη ποιότητα αποτελεί το μυστικό της επιτυχίας τους και οι πελάτες σχηματίζουν ουρές για να αγοράσουν τον καφέ που στο άρωμά του δεν αντιστέκεται κανείς!
Οι δουλειές πάνε καλά, η φήμη του καφεκοπτείου εξαπλώνεται στόμα με στόμα και σύντομα, πελάτες καταφθάνουν στο μαγαζί και από άλλες γειτονιές του Πειραιά αλλά και της μακρινής Αθήνας. Έτσι, το 1923, οι Αφοί Λουμίδη αποφασίζουν να επεκταθούν εγκαινιάζοντας το νέο τους κατάστημα που πλέον στεγάζεται επί της οδού Τσαμαδού στον Πειραιά.
Έκαστος στο είδος του και ο Λουμίδης στους καφέδες
Αλλά η φήμη του καταστήματος δεν φέρνει μόνο πελάτες αλλά και…ανταγωνιστές και έτσι, όταν το 1927, ένα άλλο καφεκοπτείο έρχεται να ανοίξει ακριβώς δίπλα στον «Λουμίδη», ο Νίκος Λουμίδης με το κοφτερό μυαλό του, σκαρφίζεται ένα σλόγκαν για να τους ξεχωρίζουν οι πελάτες τους. Το περίφημο «Έκαστος στο είδος του και ο Λουμίδης στους καφέδες», κοσμεί πλέον την ταμπέλα του καταστήματος και θα παραμείνει διαχρονικό σχεδόν 100 χρόνια μετά…
Το 1928, τα αδέρφια ταξιδεύουν ως τη Θεσσαλονίκη, όπου ανοίγουν το δεύτερο κατά σειρά κατάστημά τους και τέσσερα χρόνια μετά, το 1932, ακολουθεί μια χρονιά ορόσημο, τόσο για τον Λουμίδη όσο και για την Αθήνα, που αποκτά το δικό της κατάστημα στα Χαυτεία, στην θέση που βρισκόταν το διάσημο καφενείο του Χάφτα που έδωσε και το όνομά του στην περιοχή.
Ο αγωνιστής Γιάννης Χάφτας, είχε λάβει ως αποζημίωση για τις υπηρεσίες του προς την πατρίδα μια αδιαμόρφωτη έκταση στην τότε πλατεία Όθωνος, τη σημερινή Ομόνοια. Μέσα σε έναν δροσερό κήπο στήνει τον καφενέ του και συγκεντρώνει πολλούς θαμώνες ρομαντικούς, αλλά κυρίως αντιοθωνιστές. Ο ανταγωνισμός κλείνει το καφενείο του το 1880, αν και το τοπωνύμιο Χαυτεία διατηρείται για πολλές δεκαετίες μετά (κυρίως για το τμήμα της Αιόλου στην Ομόνοια).
Την ιστορία αυτή τιμούν οι αδερφοί Λουμίδη δημιουργώντας ένα νέο κατάστημα-μύθο στην καρδιά της πόλης. «Καφέ Βραζιλίας σαν θέλεις να πιεις Και κέφι να κάνεις ωσάν μερακλής Στο δρόμο Αιόλου μεσ΄τα Χαυτεία Λουμίδης & Σία», γράφει ο ποιητής Σουρής, δίνοντας το στίγμα για μια νέα εποχή που θα στιγματίσει την πρωτεύουσα.
Το «πατάρι» του Λουμίδη που άφησε εποχή…
Το 1931, ο καφές Λουμίδη γίνεται ευρέως γνωστός και αποσπά διεθνείς διακρίσεις σε εκθέσεις στην Ιταλία (Bologna) και στην Γαλλία (Nice). Η οικογενειακή επιχείρηση επεκτείνεται και στην συμπρωτεύουσα με ένα μεγάλο κατάστημα στο κέντρο της Θεσσαλονίκης επί της οδού Τσιμισκή. Τα αδέρφια Λουμίδη δεν μπορούν να πιστέψουν ακόμη την μεγάλη αποδοχή που γνωρίζει ο καφές τους, όμως είναι πλέον σίγουροι πως έχουν χτυπήσει «φλέβα χρυσού» και έτσι, ρίχνονται με ακόμη μεγαλύτερο πάθος στη δουλειά.
Το 1938 εγκαινιάζεται στη Σταδίου το «Πατάρι του Λουμίδη», το οποίο αφήνει εποχή. Είναι ο τόπος συνάθροισης σημαντικών μορφών της λογοτεχνικής, καλλιτεχνικής και δημοσιογραφικής αθηναϊκής σκηνής. Μέσα από μια τέτοια ομάδα θα «στήσουν» αργότερα το περιοδικό «Τετράδιο», που θα γράψει κι αυτό τη δική του ιστορία στα χρονικά της λογοτεχνίας. Σε μια διήγησή του, ο Οδυσσέας Ελύτης αναφέρει πως εκεί, στο πατάρι του Λουμίδη, γνωρίστηκε με τον νεαρό τότε Μάνο Χατζηδάκι.
Στο «πατάρι» του Λουμίδη συγκεντρώνεται καθημερινά όλη η διανόηση της τότε Αθήνας. Καζαντζάκης, Σικελιανός, Βάρναλης, Βαλαωρίτης, Σινόπουλος, Σαχτούρης και Γκάτσος, είναι μερικά μονάχα από τα ηχηρά ονόματα που απολάμβαναν καθημερινά το καφεδάκι τους συζητώντας με τις ώρες, αναλύοντας την πολιτική και οικονομική κατάσταση της χώρας… Οι Αφοί Λουμίδη είναι οι πρώτοι στην Ελλάδα που ακολούθησαν με αξιώσεις το ευρωπαϊκό ρεύμα της συνεύρεσης για ανταλλαγή απόψεων συνοδεία καφέ, όπως γινόταν τότε στα καφέ της Βιέννης, του Παρισιού και του Λονδίνου.
Η δεύτερη γενιά στο «τιμόνι»
Τα χρόνια περνούν και ο καφές Λουμίδη είναι πλέον διάσημος σε όλη την Ελλάδα και στον κόσμο ενώ ήδη το «πατάρι» αποτελεί χώρο ζύμωσης ιδεών και εξελίξεων. Το 1955, ιδρύεται νέο καφεκοπτείο στην Αγορά Αθηνών. Το καβούρδισμα ή αλλιώς η διαδικασία φρύξεως του καφέ λαμβάνει χώρα σε νέες, σύγχρονες, ιδιόκτητες εγκαταστάσεις για την εξασφάλιση της μέγιστης ποιότητας. Αλλά, οι αδερφοί Λουμίδη δεν επαναπαύονται. Αρχίζουν και εξερευνούν τον κόσμο των ροφημάτων και της σοκολάτας και έτσι, το 1958, ιδρύουν την σοκολατοποιία Λουμίδη στη λεωφόρο Αθηνών, φέρνοντας τη γλυκιά «αμαρτία» στο σπίτι κάθε Αθηναίου.
Η Ελλάδα αλλάζει και μαζί της αλλάζουν και τα Καφεκοπτεία Λουμίδη. Το 1961, όλα τα ΜΜΕ της εποχής γράφουν εγκωμιαστικά σχόλια για τα εγκαίνια του νέου ιδιόκτητου καταστήματος στον Πειραιά. Ωστόσο, με τη νέα εποχή, πρέπει να μπει και νέο «αίμα» στην επιχείρηση που έχει σταδιακά γιγαντωθεί. Η δεύτερη γενιά Λουμίδη αναλαμβάνει τα ηνία της επιχείρησης το 1966, δίνοντας πρώτο δείγμα «γραφής» με το Καφεκοπτείο Λουμίδη στην ιστορική οδό Ερμού στη Θεσσαλονίκη το 1969. Αλλά οι διάδοχοι δεν σταματούν εδώ. Ιδρύουν μία νέα πρότυπη κεντρική μονάδα επεξεργασίας, συσκευασίας και διανομής καφέ.
Ο Παπαγάλος Λουμίδη και η πώληση στη Nestle
Και φθάνουμε στο 1971 πλέον που κάνει την εμφάνισή του ο θρυλικός Παπαγάλος, το σήμα-κατατεθέν της Λουμίδης Α.Ε. που εξακολουθεί να αναπτύσσεται ραγδαία με τη δημιουργία καταστημάτων σε Πάτρα και Καβάλα. Οι ανάγκες ανεφοδιασμού των καταστημάτων πληθαίνουν και έτσι, δημιουργείται το 1973 στα Οινόφυτα το σύγχρονο εργοστάσιο βιομηχανικής παραγωγής τυποποιημένου καφέ.
Όμως, όπως αναφέρει ο σοφός λαός, τα μεγάλα καράβια φέρνουν και μεγάλες φουρτούνες και έτσι, το 1987, ύστερα από αρκετά δύσκολα χρόνια, με εσωτερικές αναταράξεις αλλά και εξωτερικές δυσκολίες, η εταιρεία οδηγείται σε οικονομικό αδιέξοδο. Αποφασίζεται η πώληση της Λουμίδης ΑΕ στη ελβετική Nestle, η οποία συνεχίζει έως και σήμερα τη διανομή, στην αγορά, του τυποποιημένου καφέ «Παπαγάλος Λουμίδη», κατέχοντας την πρώτη θέση στον συσκευασμένο ελληνικό καφέ. H οικογένεια Λουμίδη, έχοντας κληρονομήσει την πείρα και τις πολύτιμες γνώσεις που περνάνε αναλλοίωτες από γενιά σε γενιά, συνεχίζει τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες με τα Καφεκοπτεία Λουμίδη.
Ο ελληνικός καφές γίνεται ξανά «της μόδας»
Μετά από μια μακρά περίοδο «εξορίας» από τον μοδάτο φραπέ, τον γαλλικό και τον καπουτσίνο, ο ελληνικός καφές γίνεται και πάλι «μόδα». Πλέον, δεν τον συναντάμε μόνο στα μαρμάρινα τραπεζάκια των καφενείων ή πλάι στην πολυθρόνα του παππού παρέα με την αγαπημένη του εφημερίδα αλλά σε παρέες νέων ανθρώπων που ανακαλύπτουν ξανά τις παλιές, κλασικές αξίες και τις χαρές της παράδοσης.
Την τάση αυτή αντιλαμβάνεται έγκαιρα η εταιρία «Λουμίδης», που το 1995, επαναλειτουργεί το καφεκοπτείο της Θεσσαλονίκης. Η διοίκηση της εταιρίας αποφασίζει να εισχωρήσει και μέσα στα σούπερ μάρκετ, δημιουργώντας μικρά καφεκοπτεία και έτσι ξεκινά συνεργασία με τα Continent (μετέπειτα Carrefour) για τη λειτουργία Καφεκοπτείου Λουμίδη – shop in shop σε διάφορα πολυκαταστήματα.
Η τρίτη γενιά Λουμίδη γεμίζει την Ελλάδα καφεκοπτεία
Το 1997, η τρίτη γενιά Λουμίδη αναλαμβάνει τα ηνία της επιχείρησης. Νέοι άνθρωποι, με μεράκι και φρέσκες ιδέες αλλά και πίστη στο όραμα των τριών αδερφών από την Κάρυστο, η τρίτη γενιά Λουμίδη εισέρχεται με όρεξη να συμβάλλει στο δυναμικό της εταιρείας. Από το 1998 ως το 2014, μια σειρά καφεκοπτείων ανοίγει σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας: Καρδίτσα, Άγιος Νικόλαος Κρήτης, Μυτιλήνη, Λαγκαδάς, Καστοριά, Άργος, Λαμία, Χαλκίδα, Γιάννενα, Μαρούσι, Βόλος, Σέρρες, Κόρινθος, Καλλιθέα, Καλαμάτα, Λάρισα, Χίος, Νέα Ιωνία, Πειραιάς, Άγιος Δημήτριος, Αγρίνιο, Κατερίνη πλημμυρίζουν από το μεθυστικό άρωμα του φρεσκοκομμένου καφέ και αναζητούν στιγμές χαλάρωσης με την εγγυημένη σφραγίδα της παράδοσης. Ταυτόχρονα, δημιουργούνται και άλλα καφεκοπτεία αυτή την φορά μέσα στα σούπερ μάρκετ ΑΒ Βασιλόπουλος.
Το 2012, μετά από έναν αιώνα παρουσίας στην καρδιά του Πειραιά, το Καφεκοπτείο Λουμίδη μετακομίζει στο ανακαινισμένο Μέγαρο Πολίτη. Το 2015, το κεντρικό κατάστημα της Θεσσαλονίκης ανανεώνεται και αποκτά νέα εμφάνιση έπειτα από 20 χρόνια λειτουργίας στην καρδιά της πόλης ενώ έτος-ορόσημο για τον Λουμίδη υπήρξε και το 2016 καθώς το ιστορικό κατάστημα των Χαυτείων ανακαινίζεται έπειτα από 84 χρόνια συνεχούς και αδιάλειπτης παρουσίας στην καρδιά της Αθήνας. Στην λαμπερή και συνάμα συγκινητική εκδήλωση παραβρέθηκαν εκπρόσωποι της δεύτερης και τρίτης γενιάς της οικογένειας Λουμίδη, οι οποίοι αναφέρθηκαν στην ιστορία της σχεδόν 100 ετών οικογενειακής επιχείρησης και ξενάγησαν τους καλεσμένους στο καφεκοπτείο.
Όταν το brand μιλά κατευθείαν στην καρδιά μας
Υπάρχουν ορισμένες εταιρίες στην Ελλάδα, που «μιλούν» απευθείας στο συναίσθημα. Μια από αυτές είναι και ο Λουμίδης, που έχει κάνει τον καφέ εδώ και έναν αιώνα, «οικογενειακή υπόθεση». Σκοπός των νέων, ανακαινισμένων καφεκοπτείων είναι να νιώσει ο πελάτης ως καλεσμένος σε σπίτι αγαπημένου προσώπου. Η γλύκα της μητέρας ή μιας αγαπημένης θείας που μας καλωσορίζει με χαμόγελο και μας καλεί να γευτούμε τα πασπαλισμένα με μπόλικη άχνη λουκούμια, τα γλυκά του κουταλιού, τα γλυκόπιοτα λικέρ, τα τραγανά βουτήματα, το αρωματικό τσάι και τις σοκολάτες, μας γυρνά σε αλλοτινούς καιρούς ενώ το μεθυστικό άρωμα του φρεσκοκαβουρδισμένου καφέ, μας θυμίζει το γιατί η παράδοση είναι πάντα στη μόδα.
Άλλωστε, η διαδικασία της απόλαυσης ενός καλού καφέ είναι μια μοναδική ιεροτελεστία. Μια στιγμή ανάπαυλας και απόλαυσης, μια στιγμή καθαρά δική μας, που μας επιτρέπει να «αδειάσει» το μυαλό από τις σκοτούρες της ημέρας και να ξαναγυρίσει στα παιδικά μας χρόνια, εκεί που ο παππούς έπινε κάθε απόγευμα το καφεδάκι του ζητώντας να μην το ενοχλήσει κανείς. Μια συνήθεια, που ως παιδιά ποτέ δεν καταλάβαμε και που ως ενήλικες αποζητούμε όλο και περισσότερο. Μια συνήθεια με τη σφραγίδα ενός αιώνα από μια εταιρία που έχει αποδείξει πως σέβεται και τιμά την παράδοση του τόπου και των προσωπικών μας στιγμών. Γιατί, όπως σωστά είπε και το 1927, ο Νίκος Λουμίδης, «Έκαστος στο είδος του…».
