Τα 55 τελευταία χρόνια, ο κόσμος γνώρισε τρεις ενεργειακές κρίσεις, δύο χρηματοπιστωτικές, τρεις τεχνολογικές, μία πανδημία και τώρα βρίσκεται μπροστά στην τεράστια πολιτική, κοινωνική, οικονομική και γεωπολιτική πρόκληση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) και της Ψηφιακής Προσαρμογής.
Ακόμα, την ίδια περίοδο, ενώ κατέρρευσε η σοβιετική αυτοκρατορία, αναδείχθηκε γεωπολιτικός ρυθμιστής το Ισλάμ, ξέφυγαν από την πλήρη φτώχεια 1,5 δισεκατομμύριο άνθρωποι, οξύνθηκε η κλιματική πρόκληση και ο παγκόσμιος πλούτος ανακατανέμεται με πρωτόγνωρη ταχύτητα σε πολύ περισσότερο κόσμο στον πλανήτη, ανατρέποντας παραδοσιακές συνθήκες.
Στη μικρή συνοικία του πλανήτη που ακούει στο όνομα Ελλάδα, αυτές οι εξελίξεις και αυτά τα γεγονότα είναι ανάξια συζήτησης, γιατί προέχει η τιμή ενός κιλού ντομάτες και μισού κιλού φέτας. Όσο όμως η ελληνική οικονομία θα είναι ουραγός στην Ε.Ε. και γενικότερα στη Δύση σε παραγωγικότητα, ο πληθωρισμός και η ακρίβεια θα πλήττουν τους Έλληνες καταναλωτές. Όσο η ελληνική οικονομία θα εξαρτάται σε ποσοστό πάνω από 80% από εισαγωγές, τόσο θα τροφοδοτούνται τα ελλείμματά της στο ισοζύγιο πληρωμών και θα μονιμοποιείται η εισαγόμενη ακρίβεια. Όσο η ελληνική κοινωνία θα ξορκίζει την επιχειρηματικότητα, θα υποτιμά την παιδεία και τη γνώση και θα γυρίζει την πλάτη στη δημιουργικότητα και την καινοτομία, τόσο περισσότερο θα βυθίζεται στο τέλμα που κάποια στιγμή θα καταλήξει και στη δημογραφική εξαφάνισή της. Διότι, ας μην έχουμε αυταπάτες. Με βάση τα σημερινά δημογραφικά δεδομένα, το 2050 θα είμαστε με το ζόρι 8 εκατομμύρια, όσοι δηλαδή και το 1950. Σίγουρα δε, οι πιο μορφωμένοι και φιλόδοξοι Έλληνες θα κατοικούν σε άλλες αναπτυγμένες χώρες εντός ή εκτός Ευρώπης. Οι 500.000 που ήδη έχουν φύγει δείχνουν το δρόμο.
«Κατά τα 70 τελευταία χρόνια», γράφει στο πολύ σημαντικό βιβλίο του «Ελλάδα 1953-2024 Χρόνος και Πολιτική Οικονομία», ο Τάσος Γιαννίτσης, τ. υπουργός και ομότιμος καθηγητής Οικονομικών Επιστημών στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), «η Ελλάδα βρέθηκε σε “ιδεολογική και πολιτική διάσταση με βασικά στοιχεία-κλειδιά της σύγχρονης ανάπτυξης, καθώς χαρακτηρίστηκε από έναν ιδιότυπο αρνητισμό για πολιτικές όπως:
α. η ενίσχυση του παραγωγικού της συστήματος μέσα από μεταρρυθμίσεις ενός ευρύτερου φάσματος σχέσεων, όπως εκπαιδευτικό σύστημα έρευνα-καινοτομία, φορολογικό σύστημα, κοινωνική προστασία, παραοικονομία. φοροδιαφυγή, επίτευξη εύκολου κέρδους και προσόδων,
β. αναπροσανατολισμός των επενδύσεων από συγκριτικά εύκολες και τεχνολογικά απλές προς δραστηριότητες που οδηγούν σε ανθεκτικότερες επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας υψηλότερης προστιθέμενης αξίας,
γ. ενίσχυση της εξωστρέφειας, ώστε οι ελληνικές επιχειρήσεις vα επωφεληθούν από τις διεθνείς αγορές,
δ. ανεύρεση συναινετικών διαδικασιών μεταξύ κοινωνικών εταίρων, ώστε να υπάρξει σύγκλιση απόψεων σε κρίσιμα ζητήματα και
ε. η συγκρότηση ενός κράτους που θα μπορούσε να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης».
Και με βάση τις πιο πάνω διαπιστώσεις ο ομότιμος καθηγητής Κώστας Κωστής, που προλογίζει το βιβλίο, προσθέτει πολύ εύστοχα: «Και το ερώτημα που τελικά θέτει στον ίδιο τον εαυτό του ο Τάσος Γιαννίτσης και συνοψίζει, κατά τη γνώμη μου, όλη τη συλλογιστική του βιβλίου του, βρίσκεται στις εξής λίγες γραμμές: “Δεν αναρωτιόμαστε γιατί η άρνησή μας να ακολουθήσουμε μια ρεαλιστική γραμμή χωρίς ψευδαισθήσεις για το αύριο οδηγεί συστηματικά σε αυτό που φοβόμαστε: μια πραγματικότητα που σταθερά διαψεύδει τις συλλογικές προσδοκίες μας για το μέλλον”».
Με ποιους όμως θα πορευθούμε στο μέλλον; Εδώ βρίσκεται το μεγάλο πρόβλημα: «Το σκληρό και διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ Ελλάδας και “προωθημένων” χωρών της Ευρώπης αφορά τις διαθέσιμες δυνάμεις κάθε πλευράς, που ιστορικά παίζουν έναν προωθητικό ρόλο στην εξέλιξη της χώρας τους. Η διαφορά μας δεν είναι στις προβληματικές καταστάσεις. Είναι στην απουσία μιας κρίσιμης μάζας δυνάμεων που να σκέφτονται το αύριο της κοινωνίας μας και να καταλαβαίνουν τη σημασία των μεγάλων εξελίξεων που σημειώνονται στην Ευρώπη, στην Ασία, στον κόσμο, στην οικονομία, στην πολιτική, στο κλίμα, στις σχέσεις μεταξύ κοινωνιών», γράφει ο Τάσος Γιαννίτσης.
