Το πρόγραμμα «ChildSay - Ενσωματώνοντας τη φωνή των παιδιών στη λήψη δικαστικών αποφάσεων για την επιμέλεια» που υλοποιείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος «Πολίτες, Ισότητα, Δικαιώματα και Αξίες», βρέθηκε στο επίκεντρο εκδήλωσης που διοργανώθηκε από το υπουργείο Δικαιοσύνης και ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης, το χαρακτήρισε ως «μια από τις πιο ωραίες δράσεις του υπουργείου και ελπίζουμε πάρα πολλά στην υλοποίησή του».
Αναλυτικότερα, χιλιάδες παιδιά στην Ελλάδα περνούν μέσα από τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων επιμέλειας και γονικής μέριμνας, χωρίς η γνώμη τους να ακούγεται ή να λαμβάνεται υπόψη σοβαρά.
Στο πλαίσιο αυτό, το πρόγραμμα ChildSay που είναι ένα συγχρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση έργο, αποτελεί την πρώτη ολιστική παρέμβαση στη χώρα μας η οποία βάζει τα παιδιά στο επίκεντρο των αποφάσεων που τα αφορούν μέσα από έρευνα, εκπαίδευση επαγγελματιών και ένα εθνικό σχέδιο δράσης για μία πιο φιλική προς τα παιδιά Δικαιοσύνη.
Αφορά παιδιά ηλικίας από 6 έως 10 ετών, γονείς, εισαγγελείς, δικαστές και δικηγόρους, αλλά και επαγγελματίες, όπως είναι αστυνομικοί, συμβολαιογράφοι, δικαστικοί επιμελητές, κοινωνικοί λειτουργοί και ψυχολόγοι.
Στο πρόγραμμα αυτό έχει στόχο να ενσωματωθεί η φωνή και τα δικαιώματα των παιδιών στις αποφάσεις της επιμέλειας σε ευθυγράμμιση με τα διεθνή πρότυπα Δικαιοσύνης φιλικής προς το παιδί.
Αναλυτικότερα, ο κ. Φλωρίδης στον σύντομο χαιρετισμό του αναφέρθηκε σε μια απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η οποία δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 και αφορούσε προσφυγή κατά της Ελλάδας.
Όπως εξήγησε ο κ. Φλωρίδης το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σημείωνε ότι χρειάζονται ορισμένες προϋποθέσεις ώστε ένα δικαστήριο να μπορεί να ακούσει τα παιδιά και συνέχισε:
«Σε αυτή την απόφαση αναφέρεται επί λέξει: "Οι προαναφερθείσες προϋποθέσεις είναι καλά ορισμένες στο ελληνικό νομικό σύστημα. Σύμφωνα με τη νομολογία του Αρείου Πάγου, όπως παρουσιάζεται από την Κυβέρνηση, ένα δικαστήριο υποχρεούται να ακούσει ένα παιδί μόνο εφόσον θεωρεί ότι το παιδί διαθέτει την απαιτούμενη ωριμότητα. Δεν απαιτείται ειδική αιτιολογία για την απόφαση σχετικά με το αν το παιδί διαθέτει την απαιτούμενη ωριμότητα, η οποία καθορίζεται με ελεύθερη εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων".
Δηλαδή, η νομοθεσία η δική μας περιλαμβάνει τις προϋποθέσεις για να ακουστεί ένα παιδί. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι το ελληνικό νομικό σύστημα είναι θωρακισμένο στα θέματα αυτά. Τι μένει; Να δώσουμε ένα ουσιαστικό περιεχόμενο σε αυτές τις δυνατότητες του ελληνικού νομικού συστήματος, όπως αυτές αποτυπώνονται στους νόμους και έχουν διαπλαστεί και από τη νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων. Και εδώ είναι που το πρόγραμμα αυτό μπορεί να προσφέρει πάρα πολλά. Και επειδή έχουμε ήδη πέντε χρόνια από την εφαρμογή κάποιων αλλαγών στο Οικογενειακό Δίκαιο, τις οποίες αξιολογούμε διαρκώς, πρόθεσή μας είναι, να συστήσουμε άμεσα μια επιτροπή που να τις δει ώστε να διαπιστώσουμε αν τα ελληνικά δικαστήρια αντιμετώπισαν με βάση τις νομοθετικές αυτές αλλαγές τα θέματα των παιδιών και κυρίως τι προβλήματα έχουν ανακύψει από τη νομοθεσία αυτή. 'Αρα αυτά τα συμπεράσματα που θα εξαχθούν στην πορεία από τη δουλειά αυτής της ομάδας θα είναι πάρα πολύ χρήσιμα για την αλλαγή που σκοπεύουμε να κάνουμε σε κάποια ζητήματα και κάποιες πλευρές του Οικογενειακού Δικαίου».
Παράλληλα, η προϊσταμένη της γενικής διεύθυνσης ειδικών νομικών ζητημάτων του υπουργείου Δικαιοσύνης Ευτυχία Κατσιγαράκη, αναφερόμενη στο πρόγραμμα, μεταξύ των άλλων, ανέφερε:
«Αυτό ευρωπαϊκό πρόγραμμα εστιάζει σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο, πολυπαραγοντικό και κατεπείγον κοινωνικό ζήτημα: την προστασία της ψυχικής υγείας και των δικαιωμάτων του παιδιού κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων επιμέλειας και γονικής μέριμνας.
Στον πυρήνα των οικογενειακών διενέξεων, όταν ένας γάμος ή μια συμβίωση φτάνει στο τέλος της, τα παιδιά συχνά βρίσκονται δίχως δική τους βούληση στο επίκεντρο μιας διαμάχης.
Ένα διαζύγιο μπορεί πράγματι να διαλύει τη νομική σχέση δύο συζύγων. Δεν πρέπει όμως, σε καμία περίπτωση, να διαλύει την αίσθηση ασφάλειας, τη συναισθηματική σταθερότητα και το μέλλον ενός παιδιού.
Πίσω από κάθε δικόγραφο, πίσω από κάθε δικαστική απόφαση επιμέλειας ή επικοινωνίας, δεν υπάρχουν μόνο νομικοί ισχυρισμοί, δικονομικοί κανόνες και αντιμαχόμενα επιχειρήματα.
Υπάρχουν άνθρωποι, υπάρχουν φοβισμένες ψυχές, υπάρχουν οικογενειακές ιστορίες και, πάνω απ' όλα, υπάρχουν παιδιά. Και η δικαστική απόφαση δεν εξαντλείται μέσα στην αίθουσα του δικαστηρίου.
Μεταφέρεται την επόμενη μέρα στο σπίτι, στο σχολείο, στις παρέες, στην καθημερινή ζωή του παιδιού. Γίνεται καθοριστικό κομμάτι της προσωπικής του ταυτότητας και εξέλιξης».
Ακόμη, η κ. Κατσιγαράκη, προσέθεσε: «Το παιδί έχει το αδιαμφισβήτητο δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τη γνώμη του για θέματα που το αφορούν, και η γνώμη αυτή οφείλει να λαμβάνεται υπόψη ανάλογα με την ηλικία και τη συναισθηματική του ωριμότητα.
Πρωτίστως, καλείται να εκφράσει ελεύθερα τη γνώμη, τις ανάγκες, τους φόβους, τις επιθυμίες και τις προσδοκίες του, μέσα σε ένα περιβάλλον ασφάλειας και προστασίας. Η φωνή του παιδιού λαμβάνεται ουσιαστικά υπόψη στη διαδικασία, χωρίς να μετακυλίεται σε αυτό η ευθύνη της απόφασης, η οποία παραμένει ακέραιη εκεί όπου ανήκει: στη Δικαιοσύνη».
Η έναρξη της εκδήλωσης έγινε από την γενική διευθύντρια της Εθνικής Σχολής Δικαστικών Λειτουργών και σύμβουλο Επικρατείας Ταξιαρχία Κόμβου, ενώ χαιρετισμό απηύθυναν ο ομότιμος καθηγητής ψυχιατρικής του ΕΚΠΑ Χαράλαμπος Παπαγεωργίου, το μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής παιδιών του προγράμματος Αστρινός Μιχελάκης, η διευθύντρια διεθνών έργων του Κέντρου Ευρωπαϊκού Δικαίου Δήμητρα Μαλανδράκη, η επίκουρη καθηγήτρια ψυχοπαδοψυχιατρικής του ΕΚΠΑ Κωνσταντίνα Μαγκλάρα, η ομότιμη καθηγήτρια παιδοψυχιατρικής του ΕΚΠΑ Ελένη Λαζαράτου και η πρόεδρος Πρωτοδικών (δικαστής ανηλίκων) Στυλιανή Δραγατσίκη.
Τέλος, το πρόγραμμα υποστηρίζεται, ακόμη, από την Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών, τη Βοηθό Συνήγορο του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού, τους Δικηγορικούς Συλλόγους Χανίων, Λασιθίου, Πάτρας, Θεσσαλονίκης και Καστοριάς και τον Σύνδεσμο Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος.
