Οι ευρωπαϊκές εκλογές, που σημαδεύτηκαν από άνοδο της άκρας δεξιάς σε αρκετές χώρες, προκάλεσαν πολιτικό σεισμό στην Γαλλία, χωρίς ωστόσο να διαταράξουν τις πολιτικές ισορροπίες στις Βρυξέλλες.
Οι πρώτες εκτιμήσεις επιβεβαιώνουν σαφή άνοδο των εθνικιστικών και ριζοσπαστικών δεξιών παρατάξεων και την ήττα των ηγετών των δύο μεγαλύτερων ευρωπαϊκών δυνάμεων, του γερμανού καγκελαρίου Ολαφ Σολτς και του γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος ανακοίνωσε την διάλυση της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης.
Η ψηφοφορία των ευρωεκλογών, κατά την οποία 360 εκατομμύρια ψηφοφόροι κλήθηκαν στις κάλπες για να εκλέξουν 720 ευρωβουλευτές, πραγματοποιήθηκε σε κλίμα βεβαρυμμένο από την δυσχερή οικονομική συγκυρία, τον πόλεμο στην Ουκρανία, την στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ενωση βρίσκεται αντιμέτωπη με στρατηγικές προκλήσεις απέναντι στην Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στην Γαλλία, ο Εθνικός Συναγερμός υπό τον Ζορντάν Μπαρντελά κυριάρχησε με το 31,5% των ψήφων (31 έδρες), έναντι του κόμματος Αναγέννηση του προέδρου Μακρόν (15,2%), σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των exit polls.
Στην Γερμανία, παρά τα σκάνδαλα που κλόνισαν τον επικεφαλής της λίστας, η ακροδεξιά Εναλλακτική για την Γερμανία ( AfD) καταλαμβάνει την δεύτερη θέση με 16,5%-16% των ψήφων, πίσω από τις χριστιανικές ενώσεις CDU-CSU (29,5-30%), αλλά πολύ μπροστά από τα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού, τους Σοσιαλδημοκράτες (14%) και τους Πράσινους (12%).
Στην Αυστρία, το ακροδεξιό FPÖ καταλαμβάνει την πρώτη θέση (27%), ενώ οι Ολλανδοί ενίσχυσαν σημαντικά το ακροδεξιό κόμμα του Γκερτ Βίλντερς.
Στην Πολωνία, το κεντρώο φιλοευρωπαϊκό κόμμα του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ είναι ο νικητής των εκλογών έναντι του εθνικιστικού, λαϊκιστικού Κόμματος του Δικαίου και της Δικαιοσύνης (PiS), το οποίο ωστόσο διατηρεί υψηλό ποσοστό, ενώ η ακροδεξιά Konfederacja στέλνει 6 ευρωβουλευτές στο Στρασβούργο.
Με την ψήφο τους για την ανανέωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι Ιταλοί φέρονται να ανέδειξαν και πάλι πρώτο κόμμα τα Αδέλφια της Ιταλίας της πρωθυπουργού Μελόνι (27,7%).
Το κόμμα της Μελόνι στις βουλευτικές εκλογές του 2022 έλαβε ποσοστό 26%.
Επίσης στη δεξιά, η Φόρτσα Ιτάλια που ίδρυσε ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι φέρεται να λαμβάνει 10,5% και η Λέγκα του Ματέο Σαλβίνι 8%.
Στην αντιπολίτευση, το κεντροαριστερό Δημοκρατικό Κόμμα συγκεντρώνει 23,7%, καταγράφοντας άνοδο τεσσάρων και πλέον μονάδων σε σύγκριση με τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές. Αντίθετα το Κίνημα Πέντε Αστέρων (11,1%) χάνουν πάνω από τέσσερις μονάδες σε σχέση με πριν από δυο χρόνια.
Η ισπανική δεξιά επικράτησε στις ευρωεκλογές του Σοσιαλιστικού Κόμματος (PSOE) του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ, ενώ η διαδικασία σημαδεύτηκε από το θεαματικό ντεμπούτο νέας παράταξης της άκρας δεξιάς.
Σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα, το Λαϊκό Κόμμα (PP), η αξιωματική αντιπολίτευση, έλαβε περί το 34% των ψήφων και θα στείλει 22 ευρωβουλευτές στις Βρυξέλλες, ενώ οι Σοσιαλιστές περιορίστηκαν στο 30% των ψήφων και θα καταλάβουν 20 έδρες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Το 2019, στις προηγούμενες ευρωεκλογές, είχε επικρατήσει καθαρά το PSOE (21 έδρες) επί του PP (13 έδρες).
Η παράταξη της άκρας δεξιάς Vox βελτίωσε την επίδοσή της το 2019 και θα καταλάβει έξι έδρες από τέσσερις πριν από πέντε χρόνια, αφού έλαβε 9,62%, έναντι 6,21%.
Το κόμμα του Ούγγρου εθνικιστή πρωθυπουργού Βίκτορ 'Ορμπαν, που είχε χαρακτηρίσει "ιστορικές" τις ευρωεκλογές, ήρθε πρώτο την Κυριακή καταγράφοντας ωστόσο σαφή πτώση, σύμφωνα με μερικά αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας.
Το κόμμα του, το Fidesz, έλαβε περισσότερο από το 43% των ψήφων, με καταμετρημένο το 60% των ψηφοδελτίων, σε σχέση με 52,2% που είχε λάβει στις προηγούμενες ευρωεκλογές το 2019.
Μπορεί να είναι η χειρότερη επίδοση του Fidesz μετά την επάνοδο του 'Ορμπαν στην ηγεσία της χώρας αυτής της κεντρικής Ευρώπης το 2010.
Ο 61 ετών 'Ορμπαν που παραμένει ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στις Βρυξέλλες και έχει σχέσεις με τη Μόσχα, ενέτεινε τις επιθέσεις κατά της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, κατηγορώντας τα ότι παρασύρουν τις χώρες μέλη σε έναν "παγκόσμιο πόλεμο".
Στο τέλος των εκλογών αυτών, ο 'Ορμπαν ελπίζει σε μια αναδιαμόρφωση του Ευρωκοινοβουλίου με τη δημιουργία μιας μεγάλης ομάδας υπέρ της εθνικής κυριαρχίας.
Στις εκλογές αυτές υπήρξε ρεκόρ συμμετοχής άνω του 56%.
Συνολικά σχεδόν 8 εκατομμύρια ψηφοφόροι κλήθηκαν στις κάλπες για να εκλέξουν 21 ευρωβουλευτές.
Ωστόσο, η άκρα δεξιά παραμένει διαιρεμένη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε δύο ομάδες, (Ταυτότητα και Δημοκρατία, Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές) η προσέγγιση των οποίων παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη εξαιτίας των σοβαρών διαφωνιών τους, κυρίως ως προς την Ρωσία.
Οι ψήφοι των ακροδεξιών ομάδων δεν συγκεράζονται
Οι ψήφοι των δύο αυτών ομάδων δεν συγκεράζονται και αυτό θα περιορίσει το βάρος τους στο κοινοβουλευτικό έργο, εξηγεί ο Sébastien Maillard του Ινστιτούτου Jacques Delors.
«Ομως, το φαιό κύμα, βροντερό ειδικά στην Γαλλία, θα αφήσει τα ίχνη του στο πολιτικό κλίμα εντός του οποίου θα λειτουργήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η πλειοψηφία θα πρέπει να το λαμβάνει υπ' όψιν», προσθέτει. «Αν δεν επηρεάσει άμεσα, η άκρα δεξιά θα μπορεί να επηρεάζει υπούλως», προειδοποιεί.
Την στιγμή που οι ευρωβουλευτές υιοθετούν τις προτάσεις νόμου σε συμφωνία με τα κράτη μέλη, η ριζοσπαστική δεξιά μπορεί να υψώσει την φωνή της στα σημαντικά θέματα: άμυνα κατά μίας επεκτατικής Ρωσίας, αγροτική πολιτική, μετανάστευση, κλιματικοί στόχοι 2040, συνέχιση της εφαρμογής περιβαλλοντικών μέτρων απέναντι στα οποία τηρεί εχθρική στάση.
Οι ομάδες του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και η Renew Europe (κεντρώοι και φιλελεύθεροι) διατηρούν από κοινού την πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, παρά την άνοδο των δυνάμεων της ακροδεξιάς, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Ευρωκοινοβουλίου.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα καταλαμβάνει 181 έδρες, οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες 135 και η Renew Europe 82 έδρες. Με τις 398 έδρες, επί συνόλου 720, που οι τρεις ομάδες συγκεντρώνουν από κοινού σχηματίζεται ο «μεγάλος συνασπισμός» στο πλαίσιο του οποίου οικοδομούνται οι συναινέσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Οι Πράσινοι θα περιορισθούν 53 έδρες, έναντι 70 σήμερα
Οι οικολόγοι υφίστανται πτώση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδίως στη Γερμανία και στη Γαλλία, όπου το ψηφοδέλτιο της Μαρί Τουσέν διασώθηκε μόλις και μετά βίας, εξασφαλίζοντας το 5% των ψήφων, κατά τα πρώτα αποτελέσματα των χθεσινών ευρωεκλογών, ωστόσο σημείωσαν επίσης επιτυχίες, ιδίως στη Σουηδία.
Στη Γερμανία, με το 12% των ψήφων, οι Πράσινοι υπέστησαν καθαρή συρρίκνωση του ποσοστού τους σε σύγκριση με τις εκλογές του 2019, όταν είχαν εξασφαλίσει το 20,5% των ψήφων.
Το 2019, είχαν εισέλθει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 72 αιρετοί των Πρασίνων, ανάμεσά τους 25 Γερμανοί και 12 Γάλλοι, επίπεδο-ρεκόρ που δεν αναμένεται να επαναληφθεί, καθώς οι στατιστικές προβολές δεν τους δίνουν παρά λίγες περισσότερες από πενήντα έδρες.
Ωστόσο κατέγραψαν και νίκες, στη Σουηδία (15,7%) και στην Ολλανδία, όπου οι πράσινοι που έχουν συμμαχήσει με τους σοσιαλδημοκράτες βρίσκονται στην κορυφή με οκτώ έδρες.
Στη Γαλλία, οι Οικολόγοι κατέγραψαν μια από τις χειρότερες επιδόσεις τους τα τελευταία είκοσι χρόνια, φθάνοντας μόλις και μετά βίας το 5% που απαιτείτο για να εκλέξουν βουλευτές, σύμφωνα με τις ως τώρα εκτιμήσεις. Το αποτέλεσμα αυτό, πολύ κάτω από το 13,4% του Γιανίκ Ζαντό το 2019, αποτελεί νέα αποτυχία, μετά τις προεδρικές εκλογές του 2022.
Οι γάλλοι Οικολόγοι βρίσκονται πολύ πίσω σε αυτές τις εκλογές από το ευρωψηφοδέλτιο του Ραφαέλ Γκλιξμάν (PS/Place publique, περί το 14%), πίσω κι από αυτό της Ανυπότακτης Γαλλίας της Μανόν Ομπρί (8-9%).
Η νέα ήττα ακολουθεί αυτή των προεδρικών εκλογών του 2022, όταν ο Γιανίκ Ζαντό δεν είχε φθάσει καν το 5% που απαιτείτο για να καλυφθούν τα έξοδα της εκστρατείας του.
Χθες βράδυ, στην έδρα του κόμματος, τα αποτελέσματα προκάλεσαν θανατερή σιωπή, ως ακόμη και δάκρυα στα μάτια ορισμένων.
Με δεδομένο «τον πόλεμο που διεξάγεται εναντίον της οικολογίας, αντέξαμε, αλλά υποχωρούμε και υποχωρούμε καθαρά», παραδέχθηκε η Μαρί Τουσέν, εξηγώντας ότι υποτίμησε «την ισχύ των λόμπι» και την «πολιτισμική μάχη εναντίον μας». «Ήμουν στην πρώτη γραμμή» και «δεν μπόρεσα να πείσω» άλλους πέρα «από τη βάση μας» και γι’ αυτό «ζητώ ειλικρινά συγγνώμη», πρόσθεσε.
Αν και «δεν μπορέσαμε να πείσουμε τους ψηφοφόρους», να «εμπνεύσουμε», να «ικανοποιήσουμε τις προσδοκίες τους για την Ευρώπη», όπως παραδέχθηκε ο Γιανίκ Ζαντό, προκαλεί κάποια «ανακούφιση» το ότι το κόμμα κατάφερε να παραμείνει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Όμως «δεν μπορούμε να είμαστε ικανοποιημένοι που περισώσαμε 5 (έδρες στο ΕΚ) όταν είχαμε 12», πρόσθεσε.
Το κόμμα έκανε την επιλογή να κατέβει μόνο του, αρνούμενο να σχηματίσει κοινό ψηφοδέλτιο με τη συμμαχία της αριστεράς NUPES, παρότι το LFI του είχε προσφέρει ούτε λίγο ούτε πολύ τις κορυφαίες θέσεις στον κατάλογο. Αρνήθηκε επίσης συμμαχία με το PS.
Η Σαντρέν Ρουσό, οικολόγος βουλεύτρια του Παρισιού, εξέφρασε λύπη διότι η παράταξή της ήταν «η πρώτη που έκλεισε την πόρτα» στο ενδεχόμενο κοινού ψηφοδελτίου της αριστεράς, κρίνοντας πως οι ψηφοφόροι δεν της το συγχώρησαν.
Και καθώς οι ψηφοφόροι φάνηκαν να μην ξέρουν ποια οικολογία να υπερασπιστούν ανάμεσα σε δυο εκδοχές του οικολογικού κινήματος, την πιο «ριζοσπαστική» και την «πιο μετριοπαθή», τελικά βρεθήκαμε μεταξύ «του Ζαν-Λικ Μελανσόν και του Ραφαέλ Γκλιξμάν», έκρινε.
Οι Οικολόγοι αναμένεται πλέον να επιδιώξουν συμφωνία με την υπόλοιπη αριστερά ενόψει των πρόωρων βουλευτικών εκλογών. «Το κίνημα θα διέλθει κρίση, αυτό σημαίνει πως είναι ανάγκη να μην κρύψουμε τη σκόνη κάτω από το χαλάκι», εκτιμά κοινοβουλευτικός. Η κατάσταση θα αρχίσει να γίνεται «καυτή» για την επικεφαλής των Οικολόγων Μαρίν Τοντελιέ, προ΄βλεψε η ίδια πηγή, καθώς δυο μειονοτικά ρεύματα στο κόμμα ζητούν πρόωρο συνέδριο στα τέλη του 2024 ή το αργότερο τον Μάρτιο του 2025.
