Οι μεγάλες χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές σιταριού προετοιμάζονται για μια περίοδο περιορισμένης προσφοράς, καθώς οι επιθέσεις σε λιμάνια και υποδομές σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα προκαλούν σοβαρές διαταραχές στις εξαγωγές και οδηγούν τις τιμές υψηλότερα. Η εξέλιξη ενισχύει τους κινδύνους για την επισιτιστική ασφάλεια, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Αίγυπτος και η Ινδονησία, που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις προμήθειες από την περιοχή.
Τα συμβόλαια αναφοράς του σιταριού στο Χρηματιστήριο του Σικάγο έχουν καταγράψει άνοδο άνω του 17% από τις αρχές Ιουλίου, καθώς οι διαθέσιμες ποσότητες από τη Μαύρη Θάλασσα περιορίζονται. Παράλληλα, σημαντικές αυξήσεις στις τιμές καταγράφονται και για φορτία από την Αργεντινή, την Αυστραλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από τις αμοιβαίες επιθέσεις Ρωσίας και Ουκρανίας σε λιμάνια και εμπορικά πλοία τις τελευταίες εβδομάδες. Οι επιθέσεις έχουν θέσει εκτός λειτουργίας τερματικούς σταθμούς, ενώ έχουν προκαλέσει καθυστερήσεις και ακυρώσεις σε δεκάδες φορτώσεις, ακριβώς στην κορύφωση της εξαγωγικής περιόδου.
Περιορισμένες εναλλακτικές για την Ασία
Για τις παραδόσεις από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο, οι ασιατικές αγορές έχουν ήδη αγοράσει περίπου 2 έως 2,5 εκατ. τόνους σιταριού από τη Μαύρη Θάλασσα. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 30%-50% της συνολικής εισαγωγικής ζήτησης της περιοχής.
«Μέχρι το τέλος Αυγούστου, η αγορά θα πρέπει να βρει λύσεις», προειδοποίησε ο αναλυτής της Argus Media, Μαξένς Ντεβιγιέρ, αποτυπώνοντας την πίεση που ασκείται στους εισαγωγείς για την εξεύρεση εναλλακτικών προμηθευτών.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένη είναι η Αίγυπτος, η οποία αποτελεί τον μεγαλύτερο εισαγωγέα σιταριού παγκοσμίως. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, περισσότερο από το 82% των εισαγωγών της προήλθε από τη Ρωσία και την Ουκρανία.
Η καλύτερη εγχώρια συγκομιδή σιταριού στην Αίγυπτο προσφέρει προς το παρόν ένα προσωρινό «μαξιλάρι» και περιορίζει τις πιέσεις στις εισαγωγές. Ωστόσο, τα αποθέματα που διαθέτει ο ιδιωτικός τομέας είναι μικρότερα, γεγονός που αφήνει την αγορά περισσότερο εκτεθειμένη σε ενδεχόμενες νέες διαταραχές.
Η Ινδονησία αναζητά νέους προμηθευτές
Στην Ινδονησία, οι εισαγωγείς έχουν ήδη συμφωνήσει αγορές περίπου 600.000 τόνων σιταριού για το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, η χώρα εξετάζει πλέον εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού, μεταξύ των οποίων η Βουλγαρία, η Αυστραλία, η Ρουμανία και η Αργεντινή.
Η εξάρτηση από το ρωσικό και το ουκρανικό σιτάρι δεν περιορίζεται στην Αίγυπτο και την Ινδονησία. Ανάλογη έκθεση στις προμήθειες από τη Μαύρη Θάλασσα έχουν επίσης η Αλγερία, το Μπανγκλαντές, η Ιορδανία, η Ταϊλάνδη, η Τυνησία και το Βιετνάμ.
Η αναζήτηση νέων προμηθευτών, ωστόσο, έχει σημαντικό κόστος. Το αυστραλιανό Premium White διατίθεται περίπου στα 315-320 δολάρια ανά τόνο, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς προς την Ασία. Το φθηνότερο αμερικανικό σιτάρι κινείται περίπου στα 305 δολάρια τον τόνο, ενώ τα φορτία από τη Μαύρη Θάλασσα κοστίζουν περίπου 260-280 δολάρια.
Η διαφορά αυτή καθιστά σαφές ότι η αντικατάσταση των ρωσικών και ουκρανικών φορτίων δεν είναι εύκολη ούτε οικονομικά ανώδυνη υπόθεση για τους εισαγωγείς.
Ακυρώσεις διαγωνισμών και αυξανόμενοι κίνδυνοι για τα πλοία
Οι υψηλές τιμές, σε συνδυασμό με τους αυξημένους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα, έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν τις αγορές.
Η Ιορδανία ακύρωσε δύο διαγωνισμούς για την προμήθεια σιταριού και ακόμη δύο για κριθάρι, επικαλούμενη τις υψηλές τιμές και τους κινδύνους που έχουν αυξηθεί στις θαλάσσιες μεταφορές.
Την περασμένη εβδομάδα, μάλιστα, πλοίο που επρόκειτο να φορτώσει σιτηρά με προορισμό την Αίγυπτο δέχθηκε επίθεση ενώ πλησίαζε το ρωσικό λιμάνι Νοβοροσίσκ, εντείνοντας τις ανησυχίες για την ασφάλεια των εμπορικών πλοίων στην περιοχή.
Την ίδια στιγμή, ολοένα και λιγότεροι πλοιοκτήτες εμφανίζονται πρόθυμοι να προσεγγίσουν ρωσικά ή ουκρανικά λιμάνια, γεγονός που περιορίζει ακόμη περισσότερο τη διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα και αυξάνει το κόστος και το ρίσκο των εξαγωγών.
Τα στοιχεία του ουκρανικού υπουργείου Υποδομών αποτυπώνουν την κλιμάκωση της κατάστασης. Μόνο τον Ιούλιο καταγράφηκαν 35 επιθέσεις σε πλοία μέσα σε λιμάνια, 22 επιθέσεις στη θάλασσα και 67 επιθέσεις σε λιμενικές εγκαταστάσεις.
Ο αριθμός αυτός είναι πολλαπλάσιος σε σχέση με το σύνολο του 2025, όταν είχαν καταγραφεί μόλις 14 αντίστοιχα περιστατικά.
Η συνδυασμένη επίδραση των επιθέσεων, των καθυστερήσεων στις φορτώσεις, της περιορισμένης διαθεσιμότητας πλοίων και του υψηλότερου κόστους των εναλλακτικών προμηθειών δημιουργεί ένα ολοένα πιο δύσκολο περιβάλλον για τις χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές σιταριού. Με την εξαγωγική περίοδο στη Μαύρη Θάλασσα να βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο, οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να είναι καθοριστικές τόσο για την πορεία των τιμών όσο και για την επάρκεια των διεθνών αγορών.
