Το φετινό καλοκαίρι σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας, πιο στοχευμένης φάσης στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής, με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων να επιστρατεύει προηγμένα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό επιχειρήσεων και επαγγελματιών υψηλού φορολογικού κινδύνου.
Σύμφωνα με τον αναθεωρημένο επιχειρησιακό σχεδιασμό της ΑΑΔΕ, τους επόμενους μήνες θα διενεργηθούν 4.000 στοχευμένοι έλεγχοι σε επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες που εμφανίζουν ενδείξεις φορολογικής παραβατικότητας, όπως απόκρυψη εισοδημάτων, μη έκδοση αποδείξεων ή άλλες παραβιάσεις της φορολογικής νομοθεσίας.
Η επιλογή των ελεγχόμενων δεν θα γίνει με τυχαία κριτήρια. Τα ψηφιακά συστήματα της φορολογικής διοίκησης θα αναλύσουν τεράστιο όγκο δεδομένων που προέρχονται από την πλατφόρμα myDATA, τις ηλεκτρονικές συναλλαγές μέσω POS, τις δηλώσεις ΦΠΑ, καθώς και ιστορικά φορολογικά στοιχεία προηγούμενων ετών. Μέσα από αυτή τη διαδικασία θα διαμορφωθούν προφίλ επικινδυνότητας για χιλιάδες ΑΦΜ σε ολόκληρη τη χώρα, επιτρέποντας στις ελεγκτικές υπηρεσίες να εστιάσουν στις περιπτώσεις με τη μεγαλύτερη πιθανότητα παραβατικότητας.
Η απόφαση για εντατικοποίηση των ελέγχων βασίζεται στα ευρήματα των προηγούμενων ετών, τα οποία αποκαλύπτουν ότι η φορολογική συμμόρφωση εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση. Ενδεικτικό είναι ότι στους προληπτικούς ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν το 2022, ποσοστό 34,2% των επιχειρήσεων που ελέγχθηκαν βρέθηκε να παραβιάζει τη φορολογική νομοθεσία, γεγονός που σημαίνει ότι περισσότεροι από ένας στους τρεις ελεγχόμενους υπέπεσαν σε παραβάσεις.
Εστίαση και λιανεμπόριο στην πρώτη γραμμή των ελέγχων
Στην κορυφή της λίστας των κλάδων που απασχολούν τις φορολογικές αρχές παραμένει η εστίαση. Εστιατόρια, καφετέριες, μπαρ και λοιπές επιχειρήσεις του κλάδου συνεχίζουν να καταγράφουν υψηλά ποσοστά παραβατικότητας. Μόνο κατά την περσινή ελεγκτική περίοδο πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 22.000 επιθεωρήσεις, με τις παραβάσεις να εντοπίζονται σε ποσοστό που ξεπέρασε το 32%.
Αντίστοιχα, σημαντικά ποσοστά μη συμμόρφωσης καταγράφονται και στο λιανεμπόριο. Από τους περισσότερους από 11.000 ελέγχους που διενεργήθηκαν το 2022, σχεδόν τρεις στις δέκα επιχειρήσεις βρέθηκαν να παραβιάζουν φορολογικές διατάξεις, επιβεβαιώνοντας ότι ο κλάδος εξακολουθεί να βρίσκεται ψηλά στις προτεραιότητες των ελεγκτικών μηχανισμών.
Στο μικροσκόπιο ο τουρισμός ενόψει της θερινής σεζόν
Με τη χώρα να προετοιμάζεται για ακόμη μία ιδιαίτερα δυναμική τουριστική χρονιά, η ΑΑΔΕ στρέφει το ενδιαφέρον της στις επιχειρήσεις που συνδέονται άμεσα με τον τουριστικό κλάδο. Ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, τουριστικές κατοικίες και βίλες, τουριστικά γραφεία, επιχειρήσεις θαλάσσιων δραστηριοτήτων, εταιρείες ενοικίασης αυτοκινήτων και σκαφών, καθώς και τα beach bars, συγκαταλέγονται στις βασικές κατηγορίες που θα βρεθούν στο επίκεντρο των ελέγχων.
Δεν είναι τυχαίο ότι στους συγκεκριμένους κλάδους τα ποσοστά παραβατικότητας προσέγγισαν το 34% το 2022, επίδοση που τους κατατάσσει μεταξύ των τομέων με τον υψηλότερο βαθμό φορολογικού κινδύνου.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο χονδρικό εμπόριο, κυρίως σε αγορές όπως τα τρόφιμα, τα φαρμακευτικά προϊόντα, τα μέταλλα και τα τεχνολογικά αγαθά. Οι συγκεκριμένοι κλάδοι θεωρούνται κομβικοί για την αντιμετώπιση του λεγόμενου «κενού ΦΠΑ», δηλαδή των φορολογικών εσόδων που χάνονται κάθε χρόνο εξαιτίας της μη απόδοσης του φόρου.
Οι πρώτοι έλεγχοι στα δημοφιλή νησιά
Το πρώτο κύμα ελέγχων αναμένεται να επικεντρωθεί στους κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς της χώρας. Στις πρώτες θέσεις του σχεδιασμού βρίσκονται η Μύκονος, η Σαντορίνη, η Πάρος, η Νάξος, η Ρόδος, η Κως, η Κέρκυρα και η Ζάκυνθος, ενώ αυξημένη ελεγκτική παρουσία προβλέπεται και σε περιοχές της Κρήτης, όπως τα Χανιά και το Ηράκλειο.
Ωστόσο, το ενδιαφέρον της φορολογικής διοίκησης δεν περιορίζεται στους καλοκαιρινούς προορισμούς. Στο ελεγκτικό πλάνο περιλαμβάνονται επίσης η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, καθώς και πόλεις με έντονη επιχειρηματική δραστηριότητα, όπως η Πάτρα, η Λάρισα, ο Βόλος και τα Ιωάννινα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις περιοχές όπου η βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων έχει παρουσιάσει ραγδαία ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια. Η ΑΑΔΕ εκτιμά ότι σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται αποκλίσεις μεταξύ της πραγματικής τουριστικής δραστηριότητας και των εισοδημάτων που δηλώνονται στις φορολογικές αρχές, γεγονός που αναμένεται να αποτελέσει βασικό πεδίο ελέγχου.
Τα κριτήρια που «δείχνουν» φορολογικό κίνδυνο
Καθοριστικό ρόλο στο νέο ελεγκτικό μοντέλο παίζουν οι αλγόριθμοι ανάλυσης κινδύνου, οι οποίοι αξιολογούν μια σειρά από οικονομικούς και λειτουργικούς δείκτες. Στο στόχαστρο μπαίνουν επιχειρήσεις που εμφανίζουν ασυνήθιστα χαμηλό τζίρο σε σχέση με τον κλάδο δραστηριοποίησής τους, σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ αγορών και πωλήσεων ή συστηματικές καθυστερήσεις στη διαβίβαση στοιχείων στην πλατφόρμα myDATA.
Παράλληλα, αυξημένο ενδιαφέρον προκαλούν περιπτώσεις με συχνές ακυρώσεις αποδείξεων, υπερβολικό αριθμό πιστωτικών τιμολογίων ή χαμηλές δηλώσεις ΦΠΑ που δεν συνάδουν με την εποχική ή εμπορική δραστηριότητα της επιχείρησης.
Ένα από τα νέα εργαλεία που αξιοποιεί η φορολογική διοίκηση είναι η αξιολόγηση της ψηφιακής παρουσίας των επιχειρήσεων. Όταν μια εταιρεία εμφανίζει έντονη δραστηριότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αυξημένη προβολή, μεγάλη πελατειακή κίνηση και ισχυρή εμπορική εικόνα, αλλά τα δηλωμένα έσοδα δεν αντανακλούν αυτή την πραγματικότητα, οι πιθανότητες να επιλεγεί για έλεγχο αυξάνονται σημαντικά.
Με τη συνδρομή της τεχνητής νοημοσύνης και των σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να καταστήσει τους ελέγχους πιο αποτελεσματικούς και στοχευμένους, κατευθύνοντας τους διαθέσιμους πόρους στις περιπτώσεις όπου οι ενδείξεις φοροδιαφυγής είναι ισχυρότερες. Για πολλές επιχειρήσεις, το φετινό καλοκαίρι δεν θα συνοδευτεί μόνο από αυξημένη τουριστική κίνηση, αλλά και από την εντατική παρουσία των ελεγκτικών μηχανισμών.
