Σε πλήρη αναμόρφωση του ισχύοντος εθνικού τελωνειακού κώδικα, που πλέον αριθμεί 23 χρόνια ζωής, προχωρά το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και το σχετικό νομοσχέδιο θα αναρτηθεί άμεσα προς διαβούλευση. Χαρακτηριστικά των αλλαγών που επέρχονται είναι, μεταξύ άλλων, η πλήρης ψηφιοποίηση των διαδικασιών, με στόχο κυρίως την πάταξη του λαθρεμπορίου (π.χ. σε πρατήρια καυσίμων, καπνικά προϊόντα) και το κλείσιμο των «παραθύρων» από τα οποία προκαλείται σημαντική μείωση των δημοσίων εσόδων, καθώς και τα νέα πολύ αυστηρά πρόστιμα που μπορεί να ανέρχονται ακόμη και σε 180.000 ευρώ!
Σημειώνεται ότι, ένα από τα θέματα της ατζέντας του Eurogroup και του Ecofin , στις συνεδριάσεις των οποίων συμμετείχε στο Λουξεμβούργο στις 19 και 20 Ιουνίου ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης, αφορούσε στην Τελωνειακή Ένωση της ΕΕ. Στόχος τής ευρωπαϊκής συζήτησης είναι η απλούστευση των τελωνειακών διαδικασιών για τις επιχειρήσεις και η διασφάλιση της ορθής είσπραξης δασμών και φόρων προς όφελος των εθνικών προϋπολογισμών και του προϋπολογισμού της ΕΕ.
Στο συγκεκριμένο πλαίσιο, σκοπός του σχεδίου νόμου είναι η διαφάνεια στη διεκπεραίωση των τελωνειακών διαδικασιών, η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου και η απλούστευση της επικοινωνίας των πολιτών με τις τελωνειακές αρχές μέσω της επικαιροποίησης και του εκσυγχρονισμού των διατάξεων.
Ειδικότερα, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες του ΑΠΕ- ΜΠΕ, ο νέος Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας εστιάζει στην καθολική ψηφιοποίηση της διαδικασίας, η οποία θα αποφέρει εξοικονόμηση κόστους και χρόνου, διαφάνεια, λογοδοσία και εύκολη ιχνηλασιμότητα.
Μεταξύ άλλων, προβλέπονται:
-Χρήση ψηφιοποιημένης ιδιόχειρης υπογραφής του ελεγκτή και του ελεγχόμενου, κατά τη διενέργεια του τελωνειακού ελέγχου.
-Ηλεκτρονική κοινοποίηση πράξεων επιβολής προστίμου.
-Επέκταση του Ενιαίου Κεντρικού Μητρώου καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών και σε όσους παράγουν, εισάγουν και διακινούν στην εσωτερική αγορά ηλεκτρονικά τσιγάρα ή ηλεκτρικά θερμαινόμενα προϊόντα καπνού
-Οι τελωνειακές αρχές μπορούν επίσης να έχουν πλέον πρόσβαση στα πληροφοριακά συστήματα των άλλων διωκτικών αρχών, κατόπιν σύναψης πρωτοκόλλων συνεργασίας με αυτές.
-Δυνατότητα διεύρυνσης ωραρίου λειτουργίας τελωνείων , κατόπιν ψηφιακής αίτησης, για τη διευκόλυνση του εμπορίου.
-Αυστηριοποίηση όλων των προστίμων.
-Εκσυγχρονισμός των κανόνων για την εισαγωγή οικοσκευής με ατέλεια, λόγω μεταφοράς συνήθους κατοικίας , από χώρες εντός και εκτός ΕΕ.
-Βελτίωση των κανόνων για τη χορήγηση απαλλαγής από το τέλος ταξινόμησης ΙΧ αυτοκινήτων σε τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες με βάση τις νέες προβλέψεις του οικογενειακού δικαίου σε ό,τι αφορά σε διαζύγια και επιμέλεια.
-Συντόμευση προθεσμιών εκποίησης ή διάθεσης σε φορείς του δημοσίου (ΕΛ.ΑΣ., Ένοπλες Δυνάμεις) κατασχεμένων αυτοκινήτων και υλικών.
-Απαλλαγή από το τέλος ταξινόμησης αυτοκινήτων, φορτηγών λεωφορείων με κυψέλες υδρογόνου μηδενικών ρύπων, προκειμένου να εξομοιωθούν με τα αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα.
Ενδεικτικά αναφέρονται τρεις από τις διατάξεις του νομοσχεδίου:
1.Ψηφιακό Σύστημα Παρακολούθησης Επαγγελματικών Οχημάτων και Εμπορευματοκιβωτίων.
Συστήνεται στην ΑΑΔΕ Σύστημα Παρακολούθησης Επαγγελματικών Οχημάτων και Εμπορευματοκιβωτίων, που θα εξυπηρετεί σκοπούς αναβάθμισης του τελωνειακού ελέγχου και των δυνατοτήτων παρακολούθησης της νομιμότητας της διακίνησης των εμπορευμάτων, των εμπορευματοκιβωτίων και οχημάτων, με την εγκατάσταση, λειτουργία και διασύνδεση σύγχρονου τεχνολογικού τελωνειακού εξοπλισμού (Σταθερά και κινητά συστήματα ακτινοσκόπησης (X-RAYS) τύπου BACKSCATTER, κινητές μονάδες ελέγχου με κάμερες συστήματος αυτόματης αναγνώρισης πινακίδων οχημάτων (A.L.P.R.), μηχανήματα έκδοσης και ανάγνωσης καρτών εισόδου- εξόδου, αυτόματες μπάρες ελέγχου διέλευσης σημείων εισόδου- εξόδου σε τελωνεία/λιμάνια κ.α.).
Το Σύστημα Παρακολούθησης Επαγγελματικών Οχημάτων και Εμπορευματοκιβωτίων εγκαθίσταται σε χερσαία και θαλάσσια συνοριακά σημεία διέλευσης της ελληνικής επικράτειας, σε σημεία του εθνικού οδικού δικτύου, κυρίως σε σταθμούς διοδίων, και σε λοιπούς χώρους που τελούν υπό τελωνειακή επιτήρηση (δηλαδή, Ελεύθερες Ζώνες και τελωνειακοί περίβολοι, καθώς και σε χώρους διακίνησης ή αποθήκευσης εμπορευμάτων).
Πρόσβαση και διαχείριση των δεδομένων του Συστήματος Παρακολούθησης Επαγγελματικών Οχημάτων και Εμπορευματοκιβωτίων έχουν οι υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων και Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης της ΑΑΔΕ, με σκοπό την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου και την τελωνειακή και φορολογική συμμόρφωση.
Εάν για την εγκατάσταση, τη θέση σε λειτουργία και τη διενέργεια εργασιών συντήρησης κι επισκευής του Συστήματος Παρακολούθησης Επαγγελματικών Οχημάτων και Εμπορευματοκιβωτίων απαιτείται άδεια ή έγκριση, εφόσον από την υποβολή της αίτησης για τη χορήγηση αυτής παρέλθει άπρακτη αποκλειστική προθεσμία 15 ημερολογιακών ημερών, τεκμαίρεται η σιωπηρή συναίνεση του αρμόδιου οργάνου- φορέα για τη χορήγηση της σχετικής άδειας ή έγκρισης, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης.
Δεν απαιτείται η έκδοση άδειας ή έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας για τις εργασίες και κατασκευές που απαιτούνται για την εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία του εξοπλισμού του εν λόγω συστήματος.
2.Διευρυμένο ωράριο λειτουργίας των τελωνείων.
-Η εκτέλεση τελωνειακών εργασιών και διατυπώσεων διενεργείται από τις τελωνειακές αρχές κατά τις εργάσιμες ημέρες και ώρες λειτουργίας των δημόσιων υπηρεσιών. Οι τελωνειακές αρχές που λειτουργούν σε χερσαία συνοριακά σημεία εισόδου- εξόδου, καθώς και οι τελωνειακές αρχές των Διεθνών Αερολιμένων και Λιμένων για τις αίθουσες επιβατών λειτουργούν σε εικοσιτετράωρη βάση.
-Οι προϊστάμενοι των τελωνειακών αρχών δύνανται να επιτρέπουν, μετά από αίτηση και με δαπάνες του ενδιαφερομένου, την εκτέλεση τελωνειακών εργασιών και διατυπώσεων, πέραν του ωραρίου λειτουργίας των Τελωνειακών Αρχών ή και εκτός του τελωνειακού καταστήματος.
3.Αύξηση προστίμων.
'Αρθρο 78- Μέτρα δέουσας επιμέλειας για διάθεση και διακίνηση ενεργειακών προϊόντων.
Αυστηριοποίηση του πλαισίου προστίμων και κυρώσεων για παραβάσεις των μέτρων δέουσας επιμέλειας όσον αφορά στη διάθεση και διακίνηση ενεργειακών προϊόντων.
Αναλυτικά οι κυριότερες αλλαγές και αυστηροποιήσεις που εισάγει το νέο άρθρο:
1. Αναλυτική κλιμάκωση προστίμων ανά παράβαση. Στο νέο άρθρο καθορίζονται με σαφήνεια οι χρηματικές κυρώσεις ανά συγκεκριμένη παράβαση, ενώ στο παλαιότερο καθεστώς τα πρόστιμα ήταν είτε γενικά είτε χαμηλότερα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα:
*Παράβαση: Μη ενημέρωση ΑΑΔΕ (παρ. 3 περ. α). Παλαιό πρόστιμο, 15.000 ευρώ. Νέο πρόστιμο, 45.000 ευρώ/ πρατήριο.
*Μη διακοπή διάθεσης (παρ. 3 περ. β). Παλαιά πρόβλεψη, 5.000 ευρώ και 15.000 ευρώ αντίστοιχα. Νέα πρόβλεψη, 15.000 ευρώ/ παραστατικό, ελάχιστο 45.000 ευρώ/ πρατήριο.
*Μη απόσυρση εξοπλισμού (παρ. 3 περ. γ). Παλαιά πρόβλεψη, 30.000 ευρώ. Νέα πρόβλεψη, 90.000 ευρώ/ πρατήριο.
*Μη ενημέρωση για ενδείξεις λαθρεμπορίας (παρ. 4). Παλαιά πρόβλεψη, πρόστιμο 15.000 ευρώ. Νέα πρόβλεψη, 45.000 ευρώ/ πρατήριο.
2. Θεσπίζεται ρητά για πρώτη φορά η έννοια υποτροπής και αυστηρές συνέπειες. Πλέον, υποτροπή θα θεωρείται η οποιαδήποτε νέα παράβαση εντός 3 ετών από την κοινοποίηση της αρχικής καταλογιστικής πράξης.
Συνέπειες της υποτροπής θα είναι ο διπλασιασμός του προστίμου, ενώ σε νέα υποτροπή θα υπάρχει η απαγόρευση διάθεσης καυσίμων για 6 μήνες σε όλα τα συνεργαζόμενα πρατήρια.
'Αρθρο 39- Ποινή επί μη αποδοχής δηλωθείσας συναλλακτικής αξίας.
Επιβάλλεται πρόστιμο 100% επί της διαφοράς των επιβαρύνσεων (δασμοί, φόροι κ.λπ.) μεταξύ δηλωθείσας και προσδιορισθείσας αξίας. Το πρόστιμο δεν μπορεί να είναι κάτω των 1.500 ευρώ ανά τελωνειακό παραστατικό. Επιβάλλεται ανεξάρτητα, από την εφαρμογή μηδενικού δασμού ή απαλλαγών, από παράλληλες παραβάσεις (π.χ. λαθρεμπορία).
'Αρθρο 213- Παραβάσεις σχετικές με την απεικόνιση των οικονομικών συναλλαγών- Τροποποίηση παρ. 13 άρθρου 57 Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας.
Τροποποιήσεις στην παρ. 13 του άρθρου 57 Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας. Αύξηση προστίμων:
*Το πρόστιμο για φορολογούμενους με απλογραφικά βιβλία αυξάνεται από 500 ευρώ σε 5.000 ευρώ.
*Το πρόστιμο για φορολογούμενους με διπλογραφικά βιβλία αυξάνεται από 1.000 ευρώ σε 10.000 ευρώ.
*Νέα πρόβλεψη για υποτροπή: Προστίθεται ρητή αναφορά ότι σε περίπτωση υποτροπής εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 67 του ΚΦΔ (που προβλέπει αυστηρότερα μέτρα και κυρώσεις για επαναλαμβανόμενες παραβάσεις).
