Η Επιτροπή παρουσίασε την «Clean Industrial Deal» (Καθαρή Βιομηχανική Συμφωνία), ένα τολμηρό επιχειρηματικό σχέδιο για τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της βιομηχανίας. Η συμφωνία έχει στόχο να επιταχύνει την απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα, διασφαλίζοντας παράλληλα το μέλλον της μεταποίησης στην Ευρώπη.
Αντιμέτωπες με το υψηλό ενεργειακό κόστος και τον έντονο και συχνά αθέμιτο παγκόσμιο ανταγωνισμό, οι βιομηχανίες χρειάζονται επείγουσα στήριξη. Η συμφωνία αυτή θέτει την απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα ως ισχυρό μοχλό ανάπτυξης για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες. Το πλαίσιο αυτό μπορεί να δώσει ώθηση στην ανταγωνιστικότητα, καθώς παρέχει βεβαιότητα και προβλεψιμότητα στις επιχειρήσεις και τους επενδυτές ότι η Ευρώπη παραμένει προσηλωμένη στη δημιουργία μιας οικονομίας απαλλαγμένης από εκπομπές άνθρακα έως το 2050.
Η πρόεδρος Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε: «Η Ευρώπη δεν είναι μόνο ήπειρος βιομηχανικής καινοτομίας, αλλά και ήπειρος βιομηχανικής παραγωγής. Ωστόσο, η ζήτηση για καθαρά προϊόντα έχει επιβραδυνθεί και ορισμένες επενδύσεις έχουν μεταφερθεί σε άλλες περιοχές. Γνωρίζουμε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν πάρα πολλά εμπόδια στον δρόμο των ευρωπαϊκών εταιρειών μας, από τις υψηλές τιμές ενέργειας έως τον υπερβολικό ρυθμιστικό φόρτο. Σκοπός της Καθαρής Βιομηχανικής Συμφωνίας είναι να κόψει τους δεσμούς που εξακολουθούν να κρατούν πίσω τις εταιρείες μας και να καταστήσει σαφή επιχειρηματική υπόθεση για την Ευρώπη.»
H Επιτροπή λαμβάνει μέτρα για να καταστήσει το ρυθμιστικό περιβάλλον πιο αποτελεσματικό, μειώνοντας παράλληλα τα γραφειοκρατικά εμπόδια για τις επιχειρήσεις. Τα σημερινά μέτρα είναι τα αποτελέσματα της ενεργής συνεργασίας με τους ηγέτες της βιομηχανίας, τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών στο πλαίσιο της δήλωσης της Αμβέρσας για μια ευρωπαϊκή βιομηχανική συμφωνία και των διαλόγων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την καθαρή μετάβαση.
Επιχειρηματικό σχέδιο για την απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα, την επανεκβιομηχάνιση και την καινοτομία
Η συμφωνία επικεντρώνεται κυρίως σε δύο στενά συνδεδεμένους τομείς: τις ενεργοβόρες βιομηχανίες και την καθαρή τεχνολογία.
i) Ενεργοβόρες βιομηχανίες, δεδομένου ότι χρειάζονται επείγουσα στήριξη για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και τον εξηλεκτρισμό. Ο τομέας αντιμετωπίζει υψηλό ενεργειακό κόστος, αθέμιτο παγκόσμιο ανταγωνισμό και πολύπλοκους κανονισμούς, βλάπτοντας την ανταγωνιστικότητά του. ii) Η καθαρή τεχνολογία βρίσκεται στο επίκεντρο της μελλοντικής ανταγωνιστικότητας και ανάπτυξης, καθώς και ζωτικής σημασίας για τον βιομηχανικό μετασχηματισμό. Η κυκλικότητα αποτελεί επίσης κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας, καθώς πρέπει να μεγιστοποιήσουμε τους περιορισμένους πόρους της ΕΕ και να μειώσουμε την υπερβολική εξάρτηση από προμηθευτές πρώτων υλών από τρίτες χώρες.
Η συμφωνία παρουσιάζει μέτρα για την ενίσχυση ολόκληρης της αξιακής αλυσίδας. Χρησιμεύει ως πλαίσιο για την προσαρμογή της δράσης σε συγκεκριμένους τομείς. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει σχέδιο δράσης για την αυτοκινητοβιομηχανία τον Μάρτιο και σχέδιο δράσης για τον χάλυβα και τα μέταλλα την άνοιξη. Άλλες προσαρμοσμένες δράσεις σχεδιάζονται για τη χημική βιομηχανία και τη βιομηχανία καθαρής τεχνολογίας.
Η σημερινή ανακοίνωση προσδιορίζει τις κινητήριες δυνάμεις των επιχειρήσεων για την επιτυχία της βιομηχανίας στην ΕΕ:
- Χαμηλότερο ενεργειακό κόστος
Η οικονομικά προσιτή ενέργεια αποτελεί το θεμέλιο της ανταγωνιστικότητας. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ενέκρινε σήμερα σχέδιο δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια με σκοπό τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας για τις βιομηχανίες, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Ο νόμος θα επιταχύνει την ανάπτυξη καθαρής ενέργειας, θα επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό, θα ολοκληρώσει την εσωτερική αγορά ενέργειας με φυσικές διασυνδέσεις, θα χρησιμοποιήσει την ενέργεια πιο αποτελεσματικά και θα μειώσει την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
- Τόνωση της ζήτησης για καθαρά προϊόντα
Η πράξη για τον επιταχυντή της βιομηχανικής απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές θα αυξήσει τη ζήτηση για καθαρά προϊόντα κατασκευασμένα στην ΕΕ, εισάγοντας κριτήρια βιωσιμότητας, ανθεκτικότητας και made in Europe στις δημόσιες και ιδιωτικές συμβάσεις. Με την επανεξέταση του πλαισίου για τις δημόσιες συμβάσεις το 2026, η Επιτροπή θα εισαγάγει κριτήρια βιωσιμότητας, ανθεκτικότητας και ευρωπαϊκής προτίμησης στις δημόσιες συμβάσεις για στρατηγικούς τομείς.
Ο νόμος για τον επιταχυντή της βιομηχανικής απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές θα δρομολογήσει επίσης μια εθελοντική ετικέτα έντασης άνθρακα για βιομηχανικά προϊόντα, ξεκινώντας από τον χάλυβα το 2025 και στη συνέχεια με το τσιμέντο. Η Επιτροπή θα απλουστεύσει και θα εναρμονίσει τις μεθοδολογίες λογιστικής καταγραφής του άνθρακα. Αυτές οι ετικέτες θα ενημερώνουν τους καταναλωτές και θα επιτρέπουν στους κατασκευαστές να επωφελούνται από τις προσπάθειές τους για απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.
- Χρηματοδότηση της καθαρής μετάβασης
Βραχυπρόθεσμα, η συμφωνία για την καθαρή βιομηχανική χρήση θα κινητοποιήσει πάνω από 100 δισεκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη της καθαρής μεταποίησης που κατασκευάζεται στην ΕΕ. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει πρόσθετες εγγυήσεις ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ στο πλαίσιο του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
Η Επιτροπή:
- Θέσπιση νέου πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για την καθαρή βιομηχανική συμφωνία. Θα επιτρέψει την απλουστευμένη και ταχύτερη έγκριση των μέτρων κρατικών ενισχύσεων για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την ανάπτυξη της βιομηχανικής απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές και τη διασφάλιση επαρκούς παραγωγικής ικανότητας καθαρής τεχνολογίας.
- ·Ενίσχυση του Ταμείου Καινοτομίας και πρόταση για τη δημιουργία Τράπεζας Βιομηχανικής Απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, με στόχο τη χρηματοδότηση ύψους 100 δισ. ευρώ, με βάση τα διαθέσιμα κονδύλια του Ταμείου Καινοτομίας, τα πρόσθετα έσοδα που προκύπτουν από τμήματα του ΣΕΔΕ, καθώς και την αναθεώρηση του InvestEU.
- ·Τροποποίηση του κανονισμού InvestEU για την αύξηση της ικανότητας ανάληψης κινδύνων του InvestEU. Αυτό θα κινητοποιήσει έως και 50 δισεκατομμύρια ευρώ σε πρόσθετες ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις, μεταξύ άλλων στην καθαρή τεχνολογία, την καθαρή κινητικότητα και τη μείωση των αποβλήτων.
Ο όμιλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) θα δρομολογήσει επίσης μια σειρά συγκεκριμένων νέων χρηματοδοτικών μέσων για τη στήριξη της συμφωνίας για την καθαρή βιομηχανία. Η ΕΤΕπ θα δρομολογήσει: i) μια «δέσμη μέτρων για την κατασκευή δικτύων» για την παροχή αντεγγυήσεων και άλλης στήριξης μείωσης των κινδύνων στους κατασκευαστές εξαρτημάτων δικτύου· ii) ένα κοινό πιλοτικό πρόγραμμα αντεγγυήσεων Ευρωπαϊκής Επιτροπής-ΕΤΕπ για συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPA) που αναλαμβάνονται από ΜΜΕ και ενεργοβόρες βιομηχανίες· και iii) δρομολόγηση μηχανισμού εγγυήσεων καθαρής τεχνολογίας στο πλαίσιο του προγράμματος Tech EU με την υποστήριξη του InvestEU.
- Κυκλικότητα και πρόσβαση σε υλικά
Οι κρίσιμες πρώτες ύλες είναι καίριας σημασίας για τη βιομηχανία μας. Ως εκ τούτου, η ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει την πρόσβαση σε τέτοια υλικά και να μειώσει την έκθεση σε αναξιόπιστους προμηθευτές. Ταυτόχρονα, η τοποθέτηση της κυκλικότητας στο επίκεντρο της στρατηγικής μας για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές συμβάλλει στη μεγιστοποίηση των περιορισμένων πόρων της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή:
- Δημιουργία μηχανισμού που θα επιτρέπει στις ευρωπαϊκές εταιρείες να συνέρχονται και να συγκεντρώνουν τη ζήτησή τους για πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας.
- Δημιουργία ενός κέντρου πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας της ΕΕ για την από κοινού αγορά πρώτων υλών για λογαριασμό ενδιαφερόμενων εταιρειών. Οι κοινές αγορές δημιουργούν οικονομίες κλίμακας και προσφέρουν μεγαλύτερη μόχλευση για τη διαπραγμάτευση καλύτερων τιμών και όρων.
- ·θα εγκρίνει πράξη για την κυκλική οικονομία το 2026 για να επιταχύνει την κυκλική μετάβαση και να διασφαλίσει ότι τα σπάνια υλικά χρησιμοποιούνται και επαναχρησιμοποιούνται αποτελεσματικά, να μειώσει τις παγκόσμιες εξαρτήσεις μας και να δημιουργήσει θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας. Στόχος είναι το 24% των υλικών να είναι κυκλικό έως το 2030.
- Δράση σε παγκόσμια κλίμακα
Η ΕΕ χρειάζεται αξιόπιστους παγκόσμιους εταίρους περισσότερο από ποτέ. Εκτός από τις τρέχουσες και τις νέες εμπορικές συμφωνίες, η Επιτροπή θα δρομολογήσει σύντομα τις πρώτες συμπράξεις καθαρού εμπορίου και επενδύσεων, οι οποίες θα διαφοροποιήσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και θα συνάψουν αμοιβαία επωφελείς συμφωνίες. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή θα ενεργήσει ακόμη πιο αποφασιστικά για να προστατεύσει τις βιομηχανίες μας από τον αθέμιτο παγκόσμιο ανταγωνισμό και την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα μέσω μιας σειράς μέσων εμπορικής άμυνας και άλλων μέσων. Η Επιτροπή θα απλουστεύσει επίσης και θα ενισχύσει τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ).
- Διασφάλιση πρόσβασης σε ειδικευμένο εργατικό δυναμικό
Ο μετασχηματισμός του κλάδου μας απαιτεί εξειδικευμένους ανθρώπους και κορυφαία ταλέντα. Η Επιτροπή θα δημιουργήσει μια Ένωση Δεξιοτήτων που επενδύει στους εργαζομένους, αναπτύσσει δεξιότητες και δημιουργεί ποιοτικές θέσεις εργασίας. Με έως και 90 εκατ. ευρώ από το Erasmus+, η συμφωνία θα συμβάλει στην ενίσχυση των τομεακών δεξιοτήτων για στρατηγικούς κλάδους που συνδέονται με την Καθαρή Βιομηχανική Συμφωνία. Η συμφωνία στηρίζει επίσης ποιοτικές θέσεις εργασίας, προωθεί τις κοινωνικές προϋποθέσεις και παρέχει περαιτέρω στήριξη στους εργαζομένους που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο.
