Ως ένα καλό πρώτο βήμα χαρακτήρισε τις πρόσφατες προτάσεις των τραπεζών ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας, τοποθετούμενος επί του κρατικού προϋπολογισμού 2023. «Σήμερα έχουμε τα πρώτα θετικά αποτελέσματα. Εκτιμούμε ότι θα ακολουθήσουν κι άλλα, άμεσα. Πιστεύουμε ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα κινηθούν πιο γρήγορα και αποφασιστικά. 'Αλλωστε είναι και προς το συμφέρον της σταθερότητας του συστήματος και της ενίσχυσης του ανταγωνισμού» είπε ο κ. Σταϊκούρας αναφερόμενος στις προτάσεις των τραπεζών για την επιδότηση δόσεων δανείων, για την αύξηση του ποσοστού εγκρισιμότητας στον εξωδικαστικό μηχανισμό, για τη δέσμευση τους να αναθεωρήσουν την πολιτική επιτοκίων, και το σχεδιασμό τους να επανεξετάζουν μειώσεις προμηθειών για διάφορες απλές τραπεζικές συναλλαγές.
Ο κ. Σταϊκούρας υπενθύμισε ότι η κυβέρνηση, με τις πολιτικές της, ενίσχυσε την ευστάθεια των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, τραπεζών και διαχειριστών δανείων, εξυγιαίνοντας τα χαρτοφυλάκιά τους και βελτιώνοντας τα στοιχεία των ισολογισμών τους. «Έτσι, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια των τραπεζικών ιδρυμάτων, εξαιτίας κυρίως του προγράμματος "ΗΡΑΚΛΗΣ", διαμορφώνονται πλέον σε μονοψήφιο ποσοστό επί του συνόλου των δανείων, ενώ οι καταθέσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων, εξαιτίας της εμπιστοσύνης στην ασκούμενη οικονομική πολιτική, έχουν αυξηθεί σημαντικά, κατά 35% την τελευταία τριετία».
Όμως, συνέχισε, οι εξωγενείς κρίσεις συνεχίζονται: «Μέχρι ένα σημείο μπορεί το κόστος να το αναλαμβάνει ο κρατικός προϋπολογισμός και ο Έλληνας φορολογούμενος. Η λογική "τα κέρδη δικά μου, το κόστος δικό σου", δεν βρίσκει ανταπόκριση στη σημερινή κυβέρνηση» τόνισε ο κ. Σταϊκούρας και επισήμανε ότι, «αντιθέτως, το κόστος πρέπει να μοιράζεται και με το τραπεζικό σύστημα, σεβόμενοι πάντα το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο και την ανάγκη διατήρησης της κουλτούρας πληρωμών».
Για την χθεσινή έκδοση δελτίου τύπου, για πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια, από τις συστημικές τράπεζες είπε ότι σε αυτό:
-Οι τράπεζες αποτυπώνουν τη - συμφωνημένη με την Ευρωπαϊκή Εποπτική Αρχή - πρόταση για την επιδότηση δόσεων δανείων ευάλωτων ενήμερων δανειοληπτών με στεγαστικό δάνειο ή με δάνειο μικρών επιχειρήσεων, ανεξαρτήτως της τράπεζας προέλευσης του δανείου, συστημικής ή μη, είτε αυτό παραμένει σε τραπεζικό ισολογισμό είτε έχει μεταβιβαστεί σε τρίτους. «Αυτή η πρόταση, η οποία - για πρώτη φορά - είναι με μηδενικό δημοσιονομικό κόστος, θα υλοποιηθεί άμεσα» είπε ο υπουργός Οικονομικών, σημειώνοντας ωστόσο ότι σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδας, «οποιαδήποτε αλλαγή των χαρακτηριστικών του σχήματος, είτε αναφορικά με τη μεγέθυνση της περιμέτρου, είτε με το ποσοστό επιδότησης της δόσης, θέτει σε κίνδυνο την υφιστάμενη εποπτική αξιολόγηση, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ποιότητα ενεργητικού των ελληνικών τραπεζών, τους δείκτες δανείων σε καθυστέρηση και την κεφαλαιακή τους επάρκεια». Και αυτό πρέπει να αποφευχθεί, παρατήρησε ο κ. Σταϊκούρας.
-Οι τράπεζες θα προχωρήσουν σε βελτιωτικές προτάσεις, τις αμέσως προσεχείς εβδομάδες, ώστε να αυξηθεί το ποσοστό εγκρισιμότητας στον εξωδικαστικό μηχανισμό, συμπεριλαμβανομένων - για πρώτη φορά - και των ενήμερων δανειοληπτών που έχουν υποστεί μείωση των εισοδημάτων τους. Υπενθυμίζεται, είπε ο κ. Σταϊκούρας, ότι έχουν ήδη μειωθεί τα επιτόκια στις ρυθμίσεις του εξωδικαστικού μηχανισμού, και υφίσταται καθολική έγκριση των ρυθμίσεων σε δανειολήπτες ελβετικού φράγκου: «Μέχρι στιγμής, έχουν υλοποιηθεί 2.367 ρυθμίσεις οφειλών, συνολικού ύψους 437 εκατ. ευρώ. Τις τελευταίες 2 εβδομάδες, έχουν πραγματοποιηθεί περίπου 350 ρυθμίσεις οφειλών. Με αυτά τα στοιχεία, ο υφιστάμενος εξωδικαστικός μηχανισμός καθίσταται το πιο αποτελεσματικό εργαλείο ρύθμισης οφειλών της τελευταίας δεκαετίας».
«Δεν είμαστε, όμως, ακόμη ικανοποιημένοι. Απαιτείται περισσότερη δουλειά, κυρίως από τους διαχειριστές δανείων» δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών
- Οι τράπεζες αποδέχονται ότι υφίσταται - το τελευταίο διάστημα - σημαντική απόκλιση στα επιτόκια χορηγήσεων και καταθέσεων, και δεσμεύονται να αναθεωρήσουν την πολιτική επιτοκίων.
- Οι τράπεζες σχεδιάζουν και επανεξετάζουν μειώσεις προμηθειών για διάφορες απλές τραπεζικές συναλλαγές.
Όπως είπε ο κ. Σταϊκούρας, η κυβέρνηση έχει καταθέσει 12 συγκεκριμένες προμήθειες οι οποίες χρήζουν αναπροσαρμογής από το τραπεζικό σύστημα.
Συμπερασματικά, είπε ο υπουργός Οικονομικών, «αυτές οι προτάσεις των τραπεζών αποτελούν ένα καλό, πρώτο βήμα. Σήμερα, έχουμε τα πρώτα, θετικά αποτελέσματα. Εκτιμούμε ότι θα ακολουθήσουν και άλλα, άμεσα. Πιστεύουμε ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα κινηθούν πιο γρήγορα και πιο αποφασιστικά. 'Αλλωστε, αυτό είναι προς το συμφέρον της σταθερότητας του συστήματος και της ενίσχυσης του ανταγωνισμού».
Η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται ισχυρά και σταθερά
Διερχόμαστε μια παρατεταμένη περίοδο διεθνών αναταράξεων, με τη μεγαλύτερη διεθνή ενεργειακή και πληθωριστική κρίση των τελευταίων δεκαετιών. Κρίση που διαβρώνει τα εισοδήματα των Ευρωπαίων πολιτών και αφήνει ευκρινές αποτύπωμα στην αναπτυξιακή δυναμική όλων των χωρών, και της Ελλάδας. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΔΝΤ, το 1/3 των χωρών της παγκόσμιας οικονομίας θα εμφανίσει τουλάχιστον 2 διαδοχικά τρίμηνα συρρίκνωσης εφέτος και το επόμενο έτος, με την Ευρώπη να πλήττεται εντονότερα.
Σε αυτή τη δυσμενή διεθνή συγκυρία, η ελληνική οικονομία προβάλλει σθεναρές αντιστάσεις, επιδεικνύει μεγάλες αντοχές, διαθέτει ισχυρή δυναμική και διακρίνεται από θετικές προοπτικές.
Συγκεκριμένα:
1ον. Η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται ισχυρά και σταθερά.
Προβλέπεται ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης 5,6% για το 2022, και 1,8% για το 2023. Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις, το ΑΕΠ αναμένεται να υπερβεί τα 224 δισ. ευρώ το 2023. Υψηλότερο κατά 45 δισ. ευρώ, ή κατά 25%, από το 2018! Αυτό είναι απόδειξη ισχυρής ανάπτυξης της οικονομίας. Σύμφωνα μάλιστα με τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα αναμένεται να αναπτυχθεί με διπλάσιο ρυθμό έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2022. Και με τριπλάσιο ρυθμό το 2023.
Δηλαδή, κάθε χρόνο η οικονομία κινείται όλο και καλύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, παρά τη σημαντική επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Αυτό είναι απόδειξη ανθεκτικότητας και δυναμικής της οικονομίας.
2ον. Οι επενδύσεις και οι εξαγωγές ενισχύονται σημαντικά.
Η ανάπτυξη συνδυάζεται, πλέον, με ποιοτική βελτίωση των συνιστωσών του εθνικού πλούτου. Εφέτος, όπως και πέρυσι, εκτιμάται ότι θα επιτύχουμε ιστορικό υψηλό στις άμεσες ξένες επενδύσεις και στις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών. Στην ίδια κατεύθυνση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η Ελλάδα θα είναι πρωταθλήτρια σε ρυθμό αύξησης επενδύσεων στην Ευρώπη την τριετία 2022-2024. Παράλληλα, η Ελλάδα εξάγει, ως ποσοστό του ΑΕΠ, περισσότερο από την Ιταλία, την Ισπανία και τη Γαλλία. Η δε εξαγωγική βάση της διαφοροποιείται σημαντικά, ποσοτικά και ποιοτικά.
Η Ελλάδα έχει πλέον έξι κατηγορίες αγαθών, των οποίων οι εξαγωγές ξεπερνούν το 1% του ΑΕΠ, όταν πριν την έναρξη της κρίσης χρέους υπήρχε μόνο μία. Μάλιστα, καταγράφεται εντυπωσιακή αύξηση στις εξαγωγές αγαθών υψηλής τεχνολογίας, οι οποίες προσεγγίζουν πλέον ποσοστά βιομηχανοποιημένων χωρών, όπως είναι η Γερμανία.
3ον. Η ανεργία συρρικνώνεται.
Έχει ήδη υποχωρήσει περισσότερο από 5 ποσοστιαίες μονάδες, σε σχέση με το 2019, προσεγγίζοντας πλέον, σε ετήσια βάση, το επίπεδο του 2010.
4ον. Οι οικονομικές ανισότητες μειώνονται.
Σε πρόσφατο κείμενο εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκτιμάται ότι το ποσοστό φτώχειας στην Ελλάδα έχει μειωθεί κατά μισή έως δύο ποσοστιαίες μονάδες το 2021 σε σχέση με το 2020. Μάλιστα στις ηλικίες 18-64, που είναι κατά βάση η παραγωγική ομάδα των εργαζομένων, η Ελλάδα εκτιμάται ότι θα σημειώσει ακόμη μεγαλύτερη μείωση – από δύο μέχρι τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες – που είναι πολύ πιθανό να είναι η μεγαλύτερη μείωση στην Ευρώπη. Το ίδιο συμπέρασμα προκύπτει και από τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για το ποσοστό του πληθυσμού σε υλική στέρηση.
5ον. Τα δημόσια οικονομικά σταθεροποιούνται και βελτιώνονται.
Το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης, ως ποσοστό του ΑΕΠ, εξαιτίας κυρίως της ανάπτυξης των τελευταίων δύο ετών, υποχωρεί εντυπωσιακά, κατά 50 ποσοστιαίες μονάδες την τελευταία τριετία. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η μείωση αυτή θα είναι η μεγαλύτερη στους κόλπους της Ευρώπης από το 2019, και μια από τις μεγαλύτερες στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης, εκτιμούμε ότι το πρωτογενές έλλειμμα θα μειωθεί σημαντικά εφέτος, με τα δημόσια οικονομικά να επιστρέφουν σε περιβάλλον πρωτογενών πλεονασμάτων από το 2023.
Πρόκειται, σύμφωνα και πάλι με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για τη μεγαλύτερη δημοσιονομική βελτίωση στην Ευρώπη την περίοδο 2021-2023. Και αυτό παρά το γεγονός ότι τα μέτρα στήριξης της κοινωνίας είναι από τα πιο γενναιόδωρα στην Ευρώπη.
Η αύξηση των φορολογικών εσόδων οφείλεται, κυρίως, στην ανάπτυξη και στη συρρίκνωση της φοροδιαφυγής, ως αποτέλεσμα της ενίσχυσης των ηλεκτρονικών συναλλαγών και της μείωσης των φορολογικών συντελεστών.
6ον. Το κύρος και η αξιοπιστία της χώρας ενισχύονται.
Η Ελλάδα βγήκε, το καλοκαίρι, από την ενισχυμένη εποπτεία. Η δε απόφαση του Eurogroup, πριν από μία εβδομάδα, στο πλαίσιο αξιολόγησης της 1ης Έκθεσης Μεταπρογραμματικής Εποπτείας, επισφράγισε ότι η χώρα μας δεν αποτελεί – πλέον – εξαίρεση στην ευρωζώνη. Παράλληλα, η ελληνική οικονομία αναβαθμίστηκε 11 φορές την τελευταία τριετία, παρά τις διαδοχικές κρίσεις, φτάνοντας πλέον μία θέση κάτω από την επενδυτική βαθμίδα.
Οι προτεραιότητες για το 2023
Ο Προϋπολογισμός του 2023 έχει, ως βασικές προτεραιότητες, αφενός, τη συνέχιση και ενίσχυση των μέτρων στήριξης της κοινωνίας και, αφετέρου, την επίτευξη δημοσιονομικής ισορροπίας, τη διατήρηση της αναπτυξιακής πορείας της χώρας μας και την ολόπλευρη ενίσχυση της πατρίδας μας.
1η Προτεραιότητα: Η διασφάλιση της υφιστάμενης δημοσιονομικής υπευθυνότητας. Πεποίθησή μας είναι ότι η συνετή δημοσιονομική διαχείριση, με τη βέλτιστη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων, αποτελούν βασικά όπλα απέναντι στην αβεβαιότητα της περιόδου και τη μεταβλητότητα των αγορών, καθώς και διαβατήριο για την επίτευξη επενδυτικής βαθμίδας.
2η Προτεραιότητα: Η υλοποίηση παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων των πολυ-επίπεδων κρίσεων.
Γενναίες παρεμβάσεις, όπως είναι:
Οι επιδοτήσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου, πετρελαίου θέρμανσης και κίνησης.
Η στήριξη γεωργών και κτηνοτρόφων με στοχευμένες επιδοτήσεις, με τη μείωση του ΦΠΑ στα λιπάσματα και τις ζωοτροφές, με την επιστροφή του ΕΦΚ στο πετρέλαιο.
Η εφάπαξ οικονομική ενίσχυση ευάλωτων συμπατριωτών μας.
Τις επόμενες ημέρες, προχωράμε στην πρόσθετη οικονομική ενίσχυση 2,3 εκατ. συμπατριωτών μας, χαμηλοσυνταξιούχων, ανασφάλιστων υπερηλίκων, δικαιούχων επιδομάτων ΑμεΑ, μακροχρόνια ανέργων, δικαιούχων ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, δικαιούχων επιδόματος παιδιών ΟΠΕΚΑ. Η συνολική ενίσχυση αυτών υπερβαίνει τα 820 εκατ. ευρώ μέσα στο 2022!
3η Προτεραιότητα: Η συνέχιση και ενίσχυση των φορο-ελαφρύνσεων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, κυρίως τη μεσαία τάξη. Έτσι, κοντά στις σημαντικές μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών της τελευταίας τριετίας, έρχονται να προστεθούν: Η μονιμοποίηση της κατάργησης της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης, για όλους τους πολίτες.
Η μονιμοποίηση της μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών. Η κατάργηση της ειδικής εισφοράς υπέρ του Ταμείου Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων. Η κατάργηση, υπό προϋποθέσεις, του τέλους επιτηδεύματος. Η επέκταση των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ σε συγκεκριμένα αγαθά και υπηρεσίες.
Απόρροια της ασκούμενης φορολογικής πολιτικής είναι η μείωση κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες της φορολογικής επιβάρυνσης των μισθωτών το 2021, σε σχέση με το 2019. Πρόκειται για τη 2η μεγαλύτερη μείωση φορολογικής επιβάρυνσης ανάμεσα σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ.
4η Προτεραιότητα: Η στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών.
Έτσι, πέραν των μειώσεων φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, προχωράμε, μεταξύ άλλων, σε:
νέα αύξηση του κατώτατου μισθού,
σε σημαντική και μόνιμη αύξηση των συντάξεων, ύψους 7,75% από εφέτος,
στην αναμόρφωση του ειδικού μισθολογίου των γιατρών του Ε.Σ.Υ.,
στην άμεση διευθέτηση παγίων μισθολογικών αιτημάτων των Ενόπλων Δυνάμεων,
στην ενίσχυση του ένστολου προσωπικού του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και του Λιμενικού Σώματος.
5η Προτεραιότητα: Η ενίσχυση της κοινωνικής στέγης και της κατοικίας.
Με μέτρα, όπως είναι:
Η χορήγηση άτοκων ή χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων σε νέους και νέα ζευγάρια, η κοινωνική αντιπαροχή, το Πρόγραμμα «Ανακαινίζω / Εξοικονομώ» για κενά σπίτια, η πολεοδομική χρήση «Κοινωνική Κατοικία».
Και παράλληλα, με παρατάσεις που ψηφίσαμε την προηγούμενη εβδομάδα, μέχρι το τέλος του 2024:
της δυνατότητας υπαγωγής στο καθεστώς αναστολής ΦΠΑ στα ακίνητα, της μη επιβάρυνσης με ΦΠΑ της παράδοσης των ιδιοκτησιών, της έκπτωσης φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων για δαπάνες ενεργειακής, λειτουργικής και αισθητικής αναβάθμισης των κτιρίων τους, της αναστολής του φόρου υπεραξίας 15% στις μεταβιβάσεις ακινήτων.
Στόχοι της στεγαστικής πολιτικής είναι η μείωση του υψηλού κόστους στέγασης, η ενίσχυση σε νέους και νέα ζευγάρια για στεγαστική αποκατάσταση, η αναβάθμιση παλαιών ακινήτων, η στήριξη της οικοδομής και της ιδιοκτησίας, και – έμμεσα – η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος.
6η Προτεραιότητα: Η υλοποίηση διαρθρωτικών αλλαγών, όπως είναι:
Τα φορολογικά κίνητρα για την περαιτέρω αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Η χορήγηση προσαυξημένης έκπτωσης για δαπάνες που αφορούν σε πράσινη οικονομία, ενέργεια και ψηφιοποίηση.
Τα κίνητρα για τη μεγέθυνση επιχειρήσεων.
Η ενίσχυση της κεφαλαιαγοράς.
Η ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στον Προϋπολογισμό.
7η Προτεραιότητα: Η βέλτιστη εκτέλεση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Οι δαπάνες του Προγράμματος θα ανέλθουν σε επίπεδα ρεκόρ, στα 12 δισ. ευρώ το 2023, διπλάσιες από το πρόσφατο παρελθόν. Εάν κανείς προσθέσει και τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, προβλέπονται συνολικές επενδυτικές εισροές προς την πραγματική οικονομία ύψους 15,4 δισ. ευρώ εντός του 2023. Ήδη, στο σκέλος των επιδοτήσεων του Ταμείου, και μέχρι την 25η Νοεμβρίου, είχαν ενταχθεί 440 έργα, προϋπολογισμού 13,7 δισ. ευρώ. Ενώ στο δανειακό σκέλος είχαν υποβληθεί 224 επενδυτικά σχέδια, προϋπολογισμού 8,5 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 121, δηλαδή περισσότερα από τα μισά, αφορούν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
8η Προτεραιότητα: Η αντιμετώπιση του υψηλού, συσσωρευμένου ιδιωτικού χρέους και ο περιορισμός του κινδύνου – εξαιτίας των εξωγενών κρίσεων – δημιουργίας νέου.
