Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (Υ.Α.) κάλεσε σήμερα τις χώρες της Ευρώπης να ενισχύσουν την ανταπόκρισή τους στη Συριακή κρίση. Σε μια νέα έκθεση με τίτλο «Σύροι Πρόσφυγες στην Ευρώπη: Τι μπορεί να κάνει η Ευρώπη για να Διασφαλίσει την Προστασία και την Αλληλεγγύη», η Υ.Α. προτρέπει τα κράτη να εξασφαλίσουν την πρόσβαση στην επικράτεια και σε δίκαιες και αποτελεσματικές διαδικασίες ασύλου, να παρέχουν κατάλληλες συνθήκες υποδοχής και να εξετάσουν ενεργά άλλα μέτρα που μπορούν να προσφέρουν προστασία και ασφάλεια στους πρόσφυγες που εγκαταλείπουν τη Συρία λόγω των συγκρούσεων.
Ένας αυξανόμενος αριθμός Σύρων αναζητά σήμερα ασφάλεια σε χώρες πέραν της εγγύτερης περιοχής. Πολλοί επιχειρούν μακριά και επικίνδυνα ταξίδια για να φτάσουν σε ασφαλείς προορισμούς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, για να επανενωθούν με μέλη των οικογενειών τους που βρίσκονται ήδη στην Ευρώπη.
Από την αρχή των συγκρούσεων το Μάρτιο του 2011, περίπου 123.600 Σύροι έχουν αναζητήσει άσυλο στην Ευρώπη, εκ των οποίων 112.170 στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Νορβηγία και την Ελβετία. Τα νούμερα αυτά παραμένουν χαμηλά, σε σύγκριση με τα 2,9 εκατομμύρια προσφύγων που βρίσκονται στις χώρες που γειτνιάζουν με τη Συρία. Από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος, περίπου το 4 τοις εκατό των Σύρων έχουν αναζητήσει άσυλο σε ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς να συμπεριλαμβάνεται η Τουρκία. Στην Ευρώπη, 6.400 Σύροι ζήτησαν άσυλο το 2011, 23.400 το 2012, 51.500 το 2013 και 30.700 από τον Ιανουάριο μέχρι το Μάιο του 2014.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι Σύροι αιτούντες άσυλο βρίσκονται συγκεντρωμένοι σε λίγα κράτη: η Σουηδία και η Γερμανία δέχτηκαν το 56 τοις εκατό όλων των νέων αιτημάτων ασύλου από Σύρους ενώ οι πέντε πρώτες χώρες στη λίστα (Σουηδία, Γερμανία, Βουλγαρία, Ελβετία και Ολλανδία) δέχτηκαν σχεδόν το 70 τοις εκατό των αιτημάτων ασύλου από Σύρους στην Ευρώπη.
Ο αριθμός των Σύρων που έφτασαν στην Ευρώπη μέσω θαλάσσης αυξήθηκε το 2013, με τους Σύρους να αποτελούν μία από τις βασικές εθνικότητες όσων διασώθηκαν στη Μεσόγειο (11.307 μόνο στην Ιταλία το 2013).
Ένας μεγάλος αριθμός Σύρων καταφθάνουν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες με την πρόθεση να συνεχίσουν το ταξίδι τους σε άλλους προορισμούς. Οι λόγοι πίσω από αυτό είναι πολλοί και περίπλοκοι: ακατάλληλες συνθήκες υποδοχής, δυσκολίες στην πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου, οικογενειακοί δεσμοί σε άλλες χώρες, καλύτερη βοήθεια και προοπτικές ένταξης σε άλλες χώρες – κάτι που μπορεί να ισχύει ή όχι στην πραγματικότητα.
Η σημερινή έκθεση προτρέπει τις χώρες της Ευρώπης να υλοποιήσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανταπόκρισης βάσει των ευθυνών τους στο πλαίσιο του διεθνούς και περιφερειακού δικαίου, και να επιδείξουν με ξεκάθαρο τρόπο την αλληλεγγύη τους προς τις χώρες στην περιοχή. Κάτι τέτοιο σημαίνει και ενίσχυση των νόμιμων τρόπων εισόδου στην Ευρώπη για τους Σύρους πρόσφυγες.
Η Υ.Α. χαιρετίζει τις θετικές πρακτικές πολλών ευρωπαϊκών κρατών όσον αφορά τη μεταχείριση των Σύρων, όπως είναι το de facto μορατόριουμ σχετικά με τις επιστροφές στη Συρία, η πρόσβαση στις διαδικασίες ασύλου στις περισσότερες χώρες και τα υψηλά ποσοστά προστασίας προς τους Σύρους.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης ορισμένα κενά και πρακτικές που προβληματίζουν την Υ.Α. Αυτά περιλαμβάνουν τις άτυπες αναγκαστικές επιστροφές (push-backs) στα χερσαία και θαλάσσια σύνορα που έχουν αναφερθεί στη Βουλγαρία, την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ισπανία, την Αλβανία, το Μαυροβούνιο, τη Ρωσία, τη Σερβία και την Ουκρανία, την αργοπορημένη πρόσβαση σε αποτελεσματικές διαδικασίες ασύλου, τις ακατάλληλες συνθήκες υποδοχής, τη συσσώρευση αιτημάτων ασύλου, τα εμπόδια που τίθενται ως προς την οικογενειακή επανένωση, την έλλειψη μηχανισμών για τον εντοπισμό και την υποστήριξη των ευπαθών αιτούντων άσυλο, και τη χρήση του μέτρου της κράτησης.
Η Υ.Α. ενθαρρύνει τις χώρες να εξετάσουν όλες τις επιλογές, συμπεριλαμβανομένης της μετεγκατάστασης, των προγραμμάτων εισδοχής βάσει ανθρωπιστικών αναγκών, των σχημάτων εισδοχής που στηρίζονται σε ιδιωτικές χρηματοδοτήσεις, και της χρήσης άλλων νόμιμων προγραμμάτων, όπως για παράδειγμα η χορήγηση θεωρήσεων εισόδου (visa) σε σπουδαστές ή εργαζόμενους.
Η Υ.Α. καλεί επίσης τα κράτη να διευκολύνουν ενεργά τις οικογενειακές επανενώσεις, και για μέλη της ευρύτερης οικογένειας Σύρων που έχουν ήδη λάβει κάποια μορφή προστασίας στην Ευρώπη. Oι ευρωπαϊκές χώρες έχουν μέχρι στιγμής προσφέρει 31.817 θέσεις για μετεγκατάσταση και ανθρωπιστική ή άλλης μορφής είσοδο για τους πρόσφυγες από τη Συρία.
