Σε πλήρες αδιέξοδο φαίνεται να βρίσκονται οι διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, καθώς ΗΠΑ και Ιράν όχι μόνο δεν δείχνουν διάθεση να γεφυρώσουν τις διαφορές τους, αλλά ανταλλάσσουν εκ νέου σκληρές δηλώσεις με επίκεντρο το Στενό του Ορμούζ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε χθες, Τρίτη, ότι δεν διεξάγονται αυτή τη στιγμή, ούτε έχουν προγραμματιστεί, συνομιλίες με το Ιράν, την ώρα που η Τεχεράνη επανέλαβε ότι το στρατηγικής σημασίας Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό. Οι δύο αυτές τοποθετήσεις αποτυπώνουν το βάθος του διπλωματικού αδιεξόδου, την ώρα που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή οδεύει προς τη συμπλήρωση οκτώ μηνών.
Παρότι η ένταση των εχθροπραξιών έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με τις πρώτες εβδομάδες, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυαν καταιγισμό αεροπορικών επιδρομών και το Ιράν απαντούσε με αντίποινα, η κατάσταση στην περιοχή παραμένει εξαιρετικά τεταμένη.
Νέα ένταση με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Στο μεταξύ, νέα εστία έντασης δημιουργήθηκε μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Τα ΗΑΕ κατηγόρησαν χθες την Τεχεράνη ότι εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον τους, οι οποίοι κατέληξαν στη θάλασσα. Σύμφωνα με την κυβέρνηση των Εμιράτων, στόχος της επίθεσης ήταν «η διεθνής ναυσιπλοΐα».
Μετά την καταγγελία, το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ ανακοίνωσε την αναστολή, μέχρι νεωτέρας, όλων των «εμπορικών ανταλλαγών» και των «χρηματοοικονομικών συναλλαγών» με το Ιράν.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, διέψευσε κατηγορηματικά ότι εκτοξεύθηκαν ιρανικοί πύραυλοι εναντίον των ΗΑΕ, απορρίπτοντας τις σχετικές κατηγορίες.
«Δεν υπάρχουν συνομιλίες»
Ο Ντόναλντ Τραμπ, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, έδωσε μια σαφή εικόνα για τη σημερινή κατάσταση των διαπραγματεύσεων.
«Δεν διεξάγονται αυτή τη στιγμή ούτε συζητήσεις ούτε συνομιλίες, ούτε προγραμματίζονται, με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος, προσθέτοντας ότι ο ναυτικός αποκλεισμός παραμένει «σε πλήρη ισχύ» και είναι «απόλυτα αποτελεσματικός».
Ο ίδιος υποστήριξε ακόμη ότι το Στενό του Ορμούζ είναι ανοιχτό και λειτουργεί και ότι όλες οι θαλάσσιες νάρκες έχουν είτε απομακρυνθεί είτε πυροδοτηθεί.
Η δήλωση αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με όσα είχε υποστηρίξει μόλις μία ημέρα νωρίτερα ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ και γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος είχε δηλώσει στο Fox News ότι βρίσκονται σε εξέλιξη «πολύ θετικές» συνομιλίες.
Σύμφωνα με πηγή του Γαλλικού Πρακτορείου από την αμερικανική πλευρά, οι συνομιλίες έχουν πλέον ανασταλεί. Ο Τραμπ φέρεται να έδωσε εντολή στις ομάδες του να μην συνεχίσουν τον διάλογο με την Τεχεράνη, όσο η ιρανική πλευρά δεν αποδέχεται τις αμερικανικές θέσεις.
Οι όροι της Τεχεράνης
Από την πλευρά του, το Ιράν δεν εκπέμπει κανένα μήνυμα ότι είναι διατεθειμένο να υποχωρήσει.
Ο επικεφαλής της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, επανέλαβε χθες ότι το Στενό του Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξει όσο η αμερικανική κυβέρνηση δεν εφαρμόζει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο λεγόμενο Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ, το οποίο υπεγράφη από τους προέδρους των δύο χωρών.
«Οι Αμερικανοί νομίζουν πως αν πιέσουν πιο δυνατά το Ιράν θα αποσπάσουν παραχωρήσεις που δεν συμπεριλαμβάνονταν ποτέ στη συμφωνία», σχολίασε μέσω X, χαρακτηρίζοντας παράλληλα την κυβέρνηση Τραμπ «μπουλούκι γελωτοποιών» και υποστηρίζοντας ότι δεν θα μπορέσει να «βγάλει λαγό από το καπέλο».
Η συμφωνία του Ιουνίου προέβλεπε προθεσμία 60 ημερών, η οποία έληξε την περασμένη Δευτέρα και μπορούσε να ανανεωθεί, για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων με στόχο την επίλυση όλων των διαφορών, καθώς και την εφαρμογή κατάπαυσης του πυρός. Ωστόσο, η διαδικασία εκτροχιάστηκε πολύ γρήγορα.
Ο Γαλιμπάφ υπενθύμισε ότι στους βασικούς όρους που θέτει η Τεχεράνη περιλαμβάνονται η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, η άμεση αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, η άρση του πετρελαϊκού εμπάργκο και ο τερματισμός των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα.
Ο Τραμπ και το «αμερικανικό έδαφος»
Την ίδια ώρα, ο Τραμπ ανεβάζει ακόμη περισσότερο τους τόνους για το Στενό του Ορμούζ. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει πλέον αναφερθεί ακόμη και στην ιδέα να μετατραπεί η στρατηγική θαλάσσια οδός σε «αμερικανικό έδαφος».
Μάλιστα, χθες δημοσίευσε στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης που αποτελεί προσωπική του ιδιοκτησία έναν χάρτη στον οποίο το Στενό του Ορμούζ εμφανίζεται με την ένδειξη «νέα περιοχή των ΗΠΑ».
Παρά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, η ναυσιπλοΐα στο Στενό απέχει σημαντικά από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τον πόλεμο. Η ακριβής καταμέτρηση των πλοίων που επιχειρούν να το διασχίσουν είναι, πάντως, δύσκολη, καθώς ορισμένα πλοία επιλέγουν να απενεργοποιούν τους πομπούς που μεταδίδουν δεδομένα για τη γεωγραφική τους θέση όταν επιχειρούν τον διάπλου.
Από το κλείσιμο του Ορμούζ στον οικονομικό αποκλεισμό
Μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις εναντίον γειτονικών χωρών, συμμάχων της Ουάσιγκτον, και προχώρησε στο κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, ενός περάσματος ζωτικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων.
Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, έχουν επιβάλει αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο.
Παρά τις εντυπωσιακές δηλώσεις του για το Ορμούζ, αλλά και την απειλή που διατύπωσε τη Δευτέρα ότι θα «βομβαρδίσει» το Ομάν, ο Τραμπ, ο οποίος επιδιώκει εμφανώς να διατηρεί την εικόνα του απρόβλεπτου ηγέτη, φαίνεται προς το παρόν να επιλέγει περισσότερο μια στάση αναμονής.
Η επιλογή αυτή συνδέεται και με τις αυξανόμενες δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ουάσιγκτον. Ο πόλεμος εναντίον του Ιράν προκαλεί ολοένα μεγαλύτερη δυσαρέσκεια στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ενώ η επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων δυσχεραίνεται από την ανησυχητική μείωση των αποθεμάτων διαφόρων όπλων ακριβείας και αντιαεροπορικών πυραύλων, σύμφωνα με δημοσιεύματα του αμερικανικού Τύπου.
Έτσι, η αμερικανική κυβέρνηση φαίνεται να ποντάρει ολοένα περισσότερο στις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της οικονομικής πίεσης που ασκεί στην Τεχεράνη, μέσω του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και των κυρώσεων, τις οποίες προετοιμάζεται να διευρύνει περαιτέρω.
Το Ομάν στο επίκεντρο της διπλωματίας
Μέσα σε αυτό το ιδιαίτερα ρευστό σκηνικό, το Κατάρ, το οποίο συγκαταλέγεται στους μεσολαβητές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, εκτίμησε χθες ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν θα μπορούσε να «διευκολύνει» την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Το Ιράν και το Ομάν, ανάμεσα στις ακτές των οποίων βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, συζητούν εδώ και εβδομάδες για το καθεστώς και τη μελλοντική διαχείριση της στρατηγικής θαλάσσιας οδού.
Σύμφωνα με την Τεχεράνη, οι δύο πλευρές έχουν ήδη «εγκρίνει» τις γεωγραφικές συντεταγμένες που θα πρέπει να ακολουθούν τα πλοία κατά την είσοδο και την έξοδό τους από το Στενό.
Η Ισλαμική Δημοκρατία, η οποία στοχοποιεί πλοία που επιχειρούν να διασχίσουν το Ορμούζ χωρίς να έχουν προηγουμένως ζητήσει την άδειά της, προτίθεται επίσης να επιβάλει τέλη για τις υπηρεσίες που παρέχονται στη θαλάσσια οδό. Πρόκειται για πρόθεση που απορρίπτουν τόσο οι ΗΠΑ όσο και οι πετρελαιοεξαγωγικές μοναρχίες της περιοχής.
Το Στενό του Ορμούζ παραμένει έτσι στο επίκεντρο μιας επικίνδυνης αντιπαράθεσης, στην οποία το στρατιωτικό μέτωπο συνυπάρχει με τον οικονομικό αποκλεισμό και τη διπλωματική σύγκρουση. Με τις συνομιλίες να έχουν παγώσει και τις δύο πλευρές να επιμένουν στους όρους τους, η προοπτική μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου παραμένει, προς το παρόν, εξαιρετικά μακρινή.
