Η UNESCO κάλεσε κυβερνήσεις και διεθνείς πιστωτές να διευρύνουν τους μηχανισμούς ανταλλαγής χρέους με εκπαιδευτικά προγράμματα (debt-for-education swaps) προκειμένου να βοηθήσουν να αντιμετωπιστεί μια επιδεινούμενη κρίσης εκπαιδευτικής χρηματοδότησης, προειδοποιώντας ότι 113 χώρες δαπανούν τώρα περισσότερα για την εξυπηρέτηση του χρέους παρά για την εκπαιδευση του πληθυσμού τους. Ο Εκπαιδευτικός, Επιστημονικός και Πολιτιστικός Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών (UNESCO) εξέδωσε νέες κατευθυντήριες οδηγίες για τις ανταλλαγές χρέους σε μια παγκόσμια σύνοδο για την εκπαίδευση σήμερα στο Παρίσι, υποστηρίζοντας ότι ο μηχανισμός μπορεί να βοηθήσει υπερχρεωμένες χώρες να ανακατευθύνουν πόρους προς σχολεία, παιδαγωγική κατάρτιση και μαθητική υποστήριξη. Τα debt-for-education swaps δίνουν τη δυνατότητα στις χώρες να αναχρηματοδοτήσουν ή να εξαγοράσουν ακριβό χρέος και να διοχετεύσουν τις εξοικονομήσεις στην εκπαίδευση.
Η Παγκόσμια Τράπεζα ξεκίνησε πρόσφατα να υποστηρίζει τέτοιες διευθετήσεις και η UNESCO αναφέρθηκε σε διμερή παραδείγματα περιλαμβανομένης μιας συμφωνίας το 2023 με τη Γαλλία που βοήθησε την Ακτή Ελεφαντοστού να χρηματοδοτήσει την κατασκευή περισσότερων από 30 σχολείων, και ενός προγράμματος ανάμεσα στην Ισπανία και το Περού που χρηματοδότησε 50 εκπαιδευτικά προγράμματα μέσα σε μία δεκαετία.
Η έκκληση της UNESCO έρχεται καθώς νέες έρευνες δείχνουν αυξανόμενη πίεση στους εκπαιδευτικούς προϋπολογισμούς παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον οργανισμό, 113 χώρες με συνολικό πληθυσμό 6,1 δισεκατομμύρια ανθρώπους δαπανούν περισσότερα για την εξυπηρέτηση του χρέους παρά για την εκπαίδευση. Σε χώρες χαμηλού εισοδήματος, οι πληρωμές χρέους είναι σχεδόν τέσσερις φορές υψηλότερες απο τις εκπαιδευτικές δαπάνες. Σε 18 από τις πιο υπερχρεωμένες χώρες είναι τουλάχιστον πενταπλάσιες των εκπαιδευτικών προϋπολογισμών. Η UNESCO προειδοποίησε επίσης πως η διεθνής υποστήριξη για την εκπαίδευση συρρικνώνεται. Η έκθεσή της, η Global Education Monitoring Report, προβλέπει ότι η παγκόσμια βοήθεια για την εκπαίδευση μπορεί να μειωθεί ακόμη και 30% την περίοδο 2023-2027. Η βοήθεια για την εκπαίδευση μειώθηκε 8% το 2024 σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, ενώ η χρηματοδότηση της βασικής εκπαίδευσης μειώθηκε 15%. Χώρες χαμηλού και χαμηλότερου από το μέσο εισοδήματος έχουν χάσει ήδη το 21% της εκπαιδευτικής βοήθειας που έλαβαν το 2023, ανέφερε η UNESCO. Στο Αφγανιστάν, στη Λιβερία, στο Μαλί και στον Νίγηρα η μείωση ξεπέρασε το 40%.
Το μερίδιο της εκπαίδευσης στην συνολική αναπτυξιακή βοήθεια μειώθηκε στο 7,5% το 2024, το χαμηλότερο επίπεδο για δύο δεκαετίες, σύμφωνα με την UNESCO. Ο οργανισμός του ΟΗΕ εκτιμά πως οι χώρες χαμηλού και χαμηλότερου από το μέσο εισοδήματος αντιμετωπίζουν ετήσιο εκπαιδευτικό χρηματοδοτικό κενό 97 δισεκ. δολαρίων ΗΠΑ. «Η εκπαίδευση είναι η πιο ισχυρή επένδυση που μπορούν να κάνουν οι χώρες, κι όμως υποχρηματοδοτείται συστηματικά», δήλωσε ο γενικός διευθυντής της UNESCO Χάλεντ ελ Ενάνι, καλώντας για μεγαλύτερη πολιτική υποστήριξη προκειμένου να αυξηθούν καινοτόμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν κατά την Transforming Education Summit+4, που συγκεντρώνει υπουργούς, αναπτυξιακές τράπεζες και διεθνείς οργανισμούς με σκοπό την αποτίμηση της προόδου προς την επίτευξη του στόχου που έχει θέσει ο ΟΗΕ για τη διασφάλιση χωρίς αποκλεισμούς, δίκαιης ποιοτικής εκπαίδευσης για όλους μέχρι το 2030.
