Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν ανέφεραν σήμερα ότι επιδιώκουν να οριστικοποιήσουν συμφωνία για να τελειώσει ο πόλεμος, ότι σημειώθηε πρόοδος στις συνομιλίες τους, με τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να διατείνεται ότι η διαπραγμάτευση έχει «ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό» και ότι το κείμενο, που μένει να υπογραφτεί, θα εξασφαλίσει «το άνοιγμα» του στενού του Ορμούζ.
Αμερικανικά ΜΜΕ στέκονται στο ότι η συμφωνία θα επιτρέψει να ξαναρχίσουν να περνούν τα εμπορικά πλοία από τη θαλάσσια αρτηρία αυτή, ζωτική για τη διεθνή οικονομία, και θα χαλαρώσουν οι κυρώσεις που προκαλούν ασφυξία στην ιρανική οικονομία. Ωστόσο το ακανθώδες ζήτημα του προγράμματος πυρηνικής ενέργειας της Ισλαμικής Δημοκρατίας μένει να επιλυθεί σε μεταγενέστερες διαπραγματεύσεις.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CBS News, που επικαλέστηκε πηγές του ενήμερες για το περιεχόμενο των συνομιλιών, η πιο πρόσφατη αμερικανική πρόταση συμπεριλαμβάνει την αποδέσμευση κάποιων ιρανικών πόρων που έχουν παγώσει σε τράπεζες του εξωτερικού και τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ακόμη 30 ημέρες. Στην ίδια προθεσμία αναφέρθηκε επίσης η Wall Street Journal.
Η υπό εξέταση συμφωνία δεν επιλύει τον τρόπο που το Ιράν θα απαλλαγεί από το απόθεμα ουρανίου εμπλουτισμένου κατά υψηλό βαθμό που διαθέτει. Μένει να εξεταστεί σε επόμενο κύκλο διαπραγματεύσεων, «τις επόμενες εβδομάδες ή τους επόμενους μήνες», ανέφερε η New York Times, επικαλούμενη πηγή της στην κυβέρνηση Τραμπ.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε χθες ότι η Τεχεράνη βρίσκεται στη «φάση της οριστικοποίησης» πρωτοκόλλου συμφωνίας με τις ΗΠΑ.
Όμως «αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι εμείς κι οι ΗΠΑ θα καταλήξουμε σε συμφωνία για τα σημαντικά ζητήματα», συμπλήρωσε ο Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, διευκρινίζοντας πως το ζήτημα του ιρανικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας δεν έχει συμπεριληφθεί «ως αυτό το στάδιο» στο προσχέδιο συμφωνίας υπό συζήτηση.
Ωστόσο προβλέπεται η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και λύση στο ζήτημα του στενού του Ορμούζ, που έχει αποκλειστεί de facto από τον ιρανικό στρατό αφότου άρχισε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, με έναυσμα την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας την 28η Φεβρουαρίου.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σαμπάζ Σαρίφ, μεσολαβητής στις διαπραγματεύσεις, τροφοδότησε το σενάριο πως βρίσκεται κοντά η σύναψη συμφωνίας, τονίζοντας «ελπίζουμε να φιλοξενήσουμε πολύ σύντομα τον επόμενο κύκλο διαπραγματεύσεων».
Ο πρώτος και μοναδικός μέχρι σήμερα—άκαρπος—γύρος διαπραγματεύσεων διεξήχθη στην Ισλαμαμπάντ την 11η Απριλίου, με παρόντες ιδίως τον αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και κορυφαίους ιρανούς αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένων του προέδρου του κοινοβουλίου, του απόστρατου αξιωματικού των Φρουρών της Επανάστασης και πολιτικού με αξιοσημείωτη επιρροή Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, καθώς και του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Χτυπάει το τηλέφωνο
Η διαπραγμάτευση για το σχέδιο συμφωνίας έχει ολοκληρωθεί κατά «μεγάλο μέρος» της και μένει να «οριστικοποιηθεί», ενώ συμπεριλαμβάνει το «άνοιγμα» του Ορμούζ, ανέφερε ο αμερικανός πρόεδρος.
Έκανε το σχόλιο αυτό έπειτα από συνδιάλεξη με ηγέτες κρατών του Κόλπου, αλλά και της Τουρκίας, της Αιγύπτου, της Ιορδανίας και του Πακιστάν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ακόμη ότι συζήτησε τηλεφωνικά με τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, «χωριστά» από τους άλλους ηγέτες κρατών του Κόλπου, και «πήγε πολύ καλά», όπως διαβεβαίωσε μέσω Truth Social. Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έκαναν λόγο τις τελευταίες ημέρες για αποκλίνουσες θέσεις και στρατηγικές των δυο ανδρών, με δημοσιεύματα να θέλουν τον πρόεδρο των ΗΠΑ να πιέζει να εξευρεθεί διπλωματική λύση και τον πρωθυπουργό του Ισραήλ να τάσσεται υπέρ της επανέναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η φαινομενική προσέγγιση των εμπόλεμων πλευρών ακολουθεί εβδομάδες αδιεξόδου και απειλών.
Νωρίτερα χθες ο Ντόναλντ Τραμπ εκτιμούσε πως είναι «50-50» οι πιθανότητες «καλής συμφωνίας» ή επανέναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων, σύμφωνα με τον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios.
Παράλληλα ο βασικός ιρανός διαπραγματευτής, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, διεμήνυσε πως θα υπάρξει «συντριπτική» ανταπόδοση από πλευράς Τεχεράνης αν οι ΗΠΑ ξαναρχίσουν τον πόλεμο.
Ο κ. Γαλιμπάφ συναντήθηκε με τον επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων του Πακιστάν, τον στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, στην Τεχεράνη, στο πλαίσιο των μεσολαβητικών προσπαθειών του Ισλαμαμπάντ.
«Ειρηνικές λύσεις»
Έπειτα από έναν και πλέον μήνα εχθροπραξιών , με χιλιάδες νεκρούς, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, όπου δρα το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στην Τεχεράνη, κηρύχτηκε κατάπαυση του πυρός την 8η Απριλίου.
Στον Κόλπο, καταβάλλονται διπλωματικές προσπάθειες για να έχουν αποτέλεσμα οι συνομιλίες και να αποφευχθεί η επανέναρξη του πολέμου. Κατά τη διάρκεια της συνδιάλεξης με τον Ντόναλντ Τραμπ ο εμίρης του Κατάρ, ο σεΐχης Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι, κάλεσε τον αμερικανό πρόεδρο να «δώσει προτεραιότητα στις ειρηνικές λύσεις», σύμφωνα με τις υπηρεσίες του.
Το Κατάρ, όπως και πετρελαιοπαραγωγικές μοναρχίες του Κόλπου που συγκαταλέγονται στους βασικούς συμμάχους των ΗΠΑ, έγινε στόχος ιρανικών πληγμάτων κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών.
Ο αμερικανός πρόεδρος φέρεται να αναζητεί τρόπο να τελειώσει, Αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ, ο πόλεμος αυτός προκαλεί ολοένα εντονότερα προβλήματα στην παγκόσμια οικονομία, πάνω απ’ όλα εξαιτίας του κλεισίματος του στρατηγικής σημασίας στενού του Ορμούζ από την Τεχεράνη, από το οποίο διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που εξάγεται από τη Μέση Ανατολή στον υπόλοιπο κόσμο.
Κάποιοι Ιρανοί δεν κρύβουν την κόπωσή τους. «Η κατάσταση ‘ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη’ είναι πολύ χειρότερη κι από τον ίδιο τον πόλεμο. Δεν μπορείς να κάνεις τίποτα, ούτε κάτι τόσο απλό όσο το να γραφτείς σε γυμναστήριο», είπε η Σαρζάντ, 39 ετών, που μίλησε τηλεφωνικά στο AFP.
Στο άλλο βασικό θέατρο του πολέμου, στον Λίβανο, παρά την κατάπαυση του πυρός που υποτίθεται πως εφαρμόζεται από τη 17η Απριλίου, ο ισραηλινός στρατός—ο οποίος ανακοίνωσε πως υπέστη χθες την 22η απώλεια στις τάξεις του από το ξέσπασμα του πολέμου με το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν—πολλαπλασιάζει τους βομβαρδισμούς και τις διαταγές εσπευσμένης απομάκρυνσης στον νότο. Στη Ναμπάτια, η λιβανική πολιτική προστασία ανακοίνωσε την καταστροφή περιφερειακού κέντρου της σε αεροπορικό βομβαρδισμό, χωρίς πάντως να υπάρξουν θύματα στις τάξεις του προσωπικού της.
