Στην ανέγερση μνημείου στο Βερολίνο προς τιμήν των Πολωνών θυμάτων του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και των Ναζί, συμφώνησαν ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς και ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ, στο πλαίσιο των διμερών κυβερνητικών διαβουλεύσεων, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν σήμερα στη γερμανική πρωτεύουσα. Το μνημείο θα καταστεί «τόπος μνήμης, προειδοποίησης και γερμανο-πολωνικής συμφιλίωσης», αναφέρεται στην σχετική ανακοίνωση της γερμανικής κυβέρνησης, η οποία, σε ένδειξη εκτίμησης της διμερούς σχέσης, επέστρεψε στην Πολωνία σημαντικά πολιτιστικά αντικείμενα, συμπεριλαμβανομένων 73 περγαμηνών οι οποίες χρονολογούνται μεταξύ 1215 και 1466 και είχαν αφαιρέσει Γερμανοί από τα Αρχεία του Στέμματος στη Βαρσοβία κατά τη διάρκεια της κατοχής της Πολωνίας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Επιπλέον, η γερμανική πλευρά επέστρεψε την «κεφαλή του Αγίου Ιάκωβου του Μεγάλου», θραύσμα γλυπτού από το Κάστρο Μάλμπορκ κοντά στο Γκντανσκ, το οποίο έφθασε στη Γερμανία τη δεκαετία του '50.
Μετά την ολοκλήρωση των διαβουλεύσεων, οι δύο ηγέτες επιβεβαίωσαν την ενότητά τους και συμφώνησαν να εντατικοποιήσουν τη συνεργασία τους στον τομέα της ασφάλειας, ενώ υιοθέτησαν κοινή δήλωση για την άμυνα, τις μεταφορές και την πολιτική μνήμης. Η Γερμανία επιθυμεί η Πολωνία να είναι ένας «ισχυρός εταίρος για μια ασφαλή, ελεύθερη και ευημερούσα Ευρώπη», επισήμανε ο κ. Μερτς, περιγράφοντας τη δήλωση ως «θεμέλιο» για μελλοντική συνεργασία των δύο χωρών. Κεντρικό θέμα των συνομιλιών, σύμφωνα με τους Φρίντριχ Μερτς και Ντόναλντ Τουσκ, ήταν επίσης οι συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις για μια πιθανή διευθέτηση του πολέμου στην Ουκρανία. «Μεταξύ των στρατηγικών στόχων είναι να κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να υποστηρίξουμε το Κίεβο ενάντια στον Ρώσο εισβολέα. Στην Ουκρανία διακυβεύεται επίσης η ενότητα της Ευρώπης. Επομένως, μεταξύ Πολωνίας και Γερμανίας δεν πρέπει να χωράει "ούτε φύλλο". Μαζί με τη Γαλλία και τη Μεγάλη Βρετανία, με την Ιταλία και άλλους, φέρουμε ιδιαίτερη ευθύνη να διασφαλίσουμε ότι τίποτα και κανείς δεν θα προκαλέσει διχόνοια στην Ευρώπη», τόνισε ο καγκελάριος.
Το μοναδικό σημείο δυσαρμονίας στις σημερινές διαβουλεύσεις ήταν ίσως η πολωνική απαίτηση για την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων σε εν ζωή θύματα του ναζισμού.. «Βιαστείτε αν θέλετε πραγματικά να κάνετε αυτή την χειρονομία», είπε ο κ. Τουσκ και επισήμανε ότι ο αριθμός των εν ζωή θυμάτων της ναζιστικής τρομοκρατίας στη χώρα του μειώνεται σταθερά. Όταν ο τότε καγκελάριος Όλαφ Σολτς υποσχέθηκε αυτήν την υποστήριξη τον Ιούλιο του 2024, υπήρχαν, σύμφωνα με το Ίδρυμα Γερμανο-Πολωνικής Συμφιλίωσης, ακόμα 60.000, αλλά τώρα υπάρχουν μόνο 50.000. Ο κ. Μερτς από την πλευρά του περιορίστηκε να δηλώσει ότι αναγνωρίζει την ευθύνη της Γερμανίας για τα βάσανα και την καταστροφή που προκάλεσε η ναζιστική Γερμανία στην Πολωνία και να επαναλάβει την πάγια γερμανική θέση περί πολεμικών αποζημιώσεων. «Το παρελθόν δεν τελειώνει ποτέ. Η μνήμη και η αποδοχή του θα συνεχιστούν. Το ζήτημα των επανορθώσεων έχει διευθετηθεί. Από τη γερμανική οπτική γωνία, το ζήτημα των επανορθώσεων έχει απαντηθεί οριστικά, τόσο νομικά όσο και πολιτικά, εδώ και πολλά χρόνια», ανέφερε.
Η αντιμετώπιση των συνεπειών της γερμανικής κατοχής της Πολωνίας κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου παραμένει επίμονο σημείο τριβής στις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Τα πολωνικά αιτήματα για τρισεκατομμύρια ευρώ σε αποζημιώσεις για τις ζημιές που προκλήθηκαν εκείνη την εποχή συνεχίζουν να τίθενται, πιο πρόσφατα τον Σεπτέμβριο από τον Πολωνό πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι κατά την επίσκεψή του στο Βερολίνο. Τόσο ο κ. Μερτς όσο και ο ομοσπονδιακός πρόεδρος Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ απορρίπτουν σταθερά τα συγκεκριμένα αιτήματα.
