Τέσσερα χρόνια μετά την τελευταία πενταμερή διάσκεψη, αυτή του 2021, οι εγγυήτριες δυνάμεις, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης συνέρχονται κατόπιν της πρόσκλησης του Γενικού Γραμματέα στο κτήριο των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη για το Κυπριακό. Στόχος είναι μεν η άρση του αδιεξόδου, αλλά οι αφετηρίες Λευκωσίας- Αθήνας αφενός, Άγκυρας και Τουρκοκύπριων αφετέρου παραμένουν παντελώς αντιθετικές.
Ελλάδα και Κύπρος επαναλαμβάνουν ότι η λύση του Κυπριακού μπορεί να προκύψει μόνο μέσα από το πλαίσιο των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, δηλαδή για μια Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία, με μία κυριαρχία και διεθνή προσωπικότητα. Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία επιμένει ότι προϋπόθεση για την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων αποτελεί η αναγνώριση της κυριαρχικής ισότητας του ψευδοκράτους.
Με δεδομένη την τεράστια απόσταση που χωρίζει τους εμπλεκόμενους στο Κυπριακό και καθώς δεν υπάρχει κανένα σημάδι που να υποδεικνύει ότι η Άγκυρα θα κάνει ουσιαστικά πίσω βήματα στη διχοτομική λογική της, Αθήνα και Λευκωσία υπογραμμίζουν την ανάγκη διατήρησης μιας ανοικτής διαδικασίας διαλόγου, καθώς εν μέσω της ρευστής γεωπολιτικής κατάστασης που επικρατεί παγκοσμίως και με δεδομένο τον τουρκικό αναθεωρητισμό, ουδείς θέλει να βρεθεί ενώπιον νέων τετελεσμένων όπως αυτά που καταγράφηκαν στα Βαρώσια (2021) και στην Πύλα (2023).
Η αποφυγή του αδιεξόδου είναι στόχος και του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες, εξ ου και αναμένονται με ενδιαφέρον τόσο η προσέγγισή του όσο και οι πιθανές προτάσεις του, που θα εξεταστούν εν πρώτοις στις διμερείς επαφές με τους υπουργούς Εξωτερικών των εγγυητριών δυνάμεων, τον κ. Χριστοδουλίδη και τον κ. Τατάρ το πρωί της Τρίτης και στη συνέχεια στην πενταμερή το μεσημέρι της ίδιας ημέρας. Ούτε όμως η Τουρκία επιθυμεί να χρεωθεί, τουλάχιστον προς ώρας, ένα νέο αδιέξοδο, ειδικά την ώρα που επιχειρεί να διαδραματίσει έναν συγκεκριμένο ρόλο στις ραγδαίες γεωπολιτικές εξελίξεις που αφορούν και τη συμμετοχή της στη διαδικασία επίτευξης της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας.
Προκειμένου, λοιπόν, να διατηρηθεί «ζωντανή» η διαδικασία δεν αποκλείεται στο τέλος της ημέρας να δούμε έναν οδικό χάρτη με συγκεκριμένες κινήσεις στη λογική μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, όπως το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης. Κατά γενική ομολογία, πάντως, η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων δεν είναι κοντά, από την άλλη πλευρά όμως, όπως υποστηρίζουν διπλωματικές πηγές από τη Λευκωσία στην πενταμερή της Γενεύης «θα μπουν συγκεκριμένα πράγματα στο τραπέζι. Υπάρχει μια διεργασία σε εξέλιξη. Αυτή τη στιγμή ουδείς θέλει να “σκοτωθεί” η διαδικασία».
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης αναδεικνύει και τη γεωπολιτική συγκυρία ως πιθανό παράγοντα που θα μπορούσε να οδηγήσει στην επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων, καθώς όλοι αντιλαμβάνονται τη στρατηγική αξία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ανατολική Μεσόγειο, ειδικά την ώρα που η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε κατάσταση επικίνδυνης ρευστότητας. Άλλωστε, τόσο η Λευκωσία όσο και η Αθήνα ήταν αυτές που εδώ και μήνες κινούνταν ενεργητικά στο διπλωματικό πεδίο προκειμένου να φτάσουμε στην πενταμερή, την ώρα που η Τουρκία θεωρούσε πως αν δεν αναγνωριστεί η κυριαρχική ισότητα του ψευδοκράτους τότε η οποιαδήποτε συζήτηση δεν θα είχε κανένα νόημα. Επιπλέον, όπως συνηθίζει να λέει ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, το γεγονός ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται σε θετικό επίπεδο μπορεί να λειτουργήσει υπέρ της επίλυσης του Κυπριακού, το οποίο συνεχίζει να αποτελεί την υπ’ αριθμό μία προτεραιότητας της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Ουδείς φυσικά μπορεί να παραγνωρίσει το γεγονός ότι το Κυπριακό παραμένει πάνω από όλα ένα ζήτημα εισβολής και κατοχής και μάλιστα εδάφους ενός κράτους- μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως επίσης ότι τα κατεχόμενα αποτελούν πλέον τμήμα του τουρκικού συστήματος ασφαλείας, παρουσία ισχυρών στρατευμάτων και περισσότερων από 40.000 ανδρών.
