Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης εγκαθιστά στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) στην Κρήτη επίγειο δορυφορικό σταθμό, ο οποίος αποτελεί κέντρο επιχειρησιακής επικοινωνίας με το ελληνικό σμήνος των μικροδορυφόρων, παρέχοντας υπηρεσίες τηλεμετρίας, τηλεχειρισμού και μεταφοράς δεδομένων.
Για την εγκατάσταση του σταθμού και του συναφούς εξοπλισμού, υπεγράφη σύμβαση μίσθωσης μεταξύ του ΙΤΕ και της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝ, με ημερομηνία έναρξης την 1η Νοεμβρίου 2025. Πρόκειται για ένα ακόμα έργο του «Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων» που υλοποιείται σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), συνολικού προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ, με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Η φιλοξενία του επίγειου σταθμού στο ΙΤΕ αποτελεί στρατηγική επιλογή, καθώς πρόκειται για το μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο της χώρας, με μακρόχρονη επιστημονική δραστηριότητα σε τομείς αιχμής που σχετίζονται με το Διάστημα, όπως η δορυφορική τηλεπισκόπηση, η αστροφυσική, οι προηγμένες τηλεπικοινωνίες, οι κβαντικές επικοινωνίες και η διαστημική επιτήρηση. Παράλληλα, το ΙΤΕ λειτουργεί από κοινού με το Πανεπιστήμιο Κρήτης το Αστεροσκοπείο Σκίνακα, μία από τις σημαντικότερες ερευνητικές υποδομές αστροφυσικής στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, το οποίο επίσης αναπτύσσεται για να συνεισφέρει στην ανάπτυξη τεχνολογιών επιτήρησης του Διαστήματος και ασφαλούς επικοινωνίας εδάφους-διαστήματος μέσω λέιζερ.
Eπικεφαλής της κοινοπραξίας που ανέλαβε το έργο κατασκευής του σταθμού εδάφους είναι η Open Cosmos Aegean, ενώ η ελληνική εταιρεία Libre Space Foundation, με τεχνογνωσία στην ανάπτυξη διαστημικών τεχνολογιών, ολοκλήρωσε την εγκατάσταση του σταθμού.
Με αφορμή το έργο αυτό, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου δήλωσε: «Με το "Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων” δημιουργούμε τις υποδομές και τις δυνατότητες που χρειάζεται η χώρα για να αξιοποιεί τα δεδομένα του Διαστήματος στην Πολιτική Προστασία, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την προστασία του περιβάλλοντος, τη γεωργία ακριβείας, τη θαλάσσια επιτήρηση και τον χωροταξικό σχεδιασμό. Η εγκατάσταση του επίγειου σταθμού στο ΙΤΕ ενισχύει αυτή την προσπάθεια και συνδέει την εθνική διαστημική πολιτική με την ελληνική έρευνα και τεχνογνωσία. Στόχος μας είναι ένα ισχυρό διαστημικό οικοσύστημα με ελληνική συμμετοχή, καινοτομία και απτά οφέλη για την κοινωνία και την οικονομία της χώρας μας».
Ο Πρόεδρος του ΙΤΕ, Καθηγητής Βασίλης Χαρμανδάρης, δήλωσε: «Η επιλογή του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας για τη φιλοξενία του επίγειου σταθμού του “Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων” αποτελεί ιδιαίτερη τιμή, αλλά και σημαντική ευθύνη. Η συγκεκριμένη υποδομή ενισχύει ουσιαστικά την εθνική διαστημική στρατηγική και επιβεβαιώνει ότι το ΙΤΕ διαθέτει την επιστημονική αριστεία, τις ερευνητικές υποδομές και το ανθρώπινο δυναμικό που απαιτούνται για την υποστήριξη έργων υψηλής τεχνολογικής και εθνικής σημασίας. Η σύνδεση της έρευνας με την καινοτομία και η αξιοποίηση προηγμένων διαστημικών τεχνολογιών αποτελούν βασικούς άξονες της αναπτυξιακής πορείας του Ιδρύματος και συμβάλλουν στην ενίσχυση της διεθνούς θέσης της Ελλάδας στον διαστημικό τομέα».
Αξίζει να σημειωθεί ότι η δυναμική του ΙΤΕ στον τομέα των διαστημικών τεχνολογιών επιβεβαιώθηκε πρόσφατα με την εξασφάλιση χρηματοδότησης, ύψους 35 εκατ. ευρώ, από το πρόγραμμα HORIZON-WIDERA-2025, για τη δημιουργία του Κέντρου Αριστείας Κρήτης σε Αναδυόμενες Διαστημικές Τεχνολογίες (CCEST) μέσω του έργου SPACE-Crete, το οποίο αναμένεται να αναδείξει την Κρήτη σε διεθνές κέντρο έρευνας και καινοτομίας στον τομέα του Διαστήματος.
Ο Επιστημονικός Υπεύθυνος του SPACE-Crete και Διευθυντής του Ινστιτούτου Πληροφορικής, Καθηγητής Παναγιώτης Τσακαλίδης, ανέφερε: «Είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι για τη συγκυρία της έναρξης του SPACE-Crete με την παράλληλη λειτουργία του δορυφορικού σταθμού εδάφους στις εγκαταστάσεις του ΙΤΕ. Είμαι σίγουρος ότι θα μπορέσουμε να συνεισφέρουμε απτά όχι μόνο στην διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας του σταθμού, αλλά πολύ πιο ουσιαστικά στην βέλτιστη ανάλυση των δεδομένων τα οποία ο σταθμός θα συλλέγει, ώστε να προσφέρουμε νέες υπηρεσίες οι οποίες θα βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των συμπολιτών μας στην Κρήτη και ολόκληρη την Ελλάδα»
