Οι σημερινές μέθοδοι αποθήκευσης δεδομένων, όπως οι μαγνητικές ταινίες και οι σκληροί δίσκοι, δεν διατηρούνται έπειτα από λίγα χρόνια ή δεκαετίες, με αποτέλεσμα να είναι ακατάλληλες για μακροχρόνια φύλαξη δεδομένων. Λύση στο πρόβλημα αυτό φαίνεται να αποτελεί το γυαλί, που θα μπορούσε να αποθηκεύει τεράστιες ποσότητες δεδομένων για περισσότερα από 10.000 χρόνια, σύμφωνα με μελέτη της Microsoft Research που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature.
Η κωδικοποίηση δεδομένων σε γυαλί μέσω λέιζερ είναι, σύμφωνα με την έρευνα, μια πολλά υποσχόμενη τεχνική, καθώς είναι ανθεκτική στην υγρασία, τις αλλαγές θερμοκρασίας και τις ηλεκτρομαγνητικές παρεμβολές. Η τεχνολογία αυτή θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική για τη μακροχρόνια αποθήκευση νομικών, προσωπικών και εμπορικών δεδομένων που πρέπει να διαφυλαχθούν με ασφάλεια στο πέρασμα του χρόνου.
Η ομάδα Project Silica της Microsoft Research παρουσιάζει ένα αρχειακό σύστημα αποθήκευσης δεδομένων με την ονομασία Silica, το οποίο εγγράφει πληροφορίες σε γυαλί χρησιμοποιώντας femtosecond λέιζερ. Το σύστημα μπορεί να κωδικοποιήσει μονάδες δεδομένων που ονομάζονται voxels — τρισδιάστατα pixels — μέσα στο γυαλί. Η ικανότητα εγγραφής φτάνει τα 65,9 megabits ανά δευτερόλεπτο, με πυκνότητα δεδομένων 1,59 gigabit ανά κυβικό χιλιοστό ή 4,84 terabytes σε ένα κομμάτι γυαλιού επιφάνειας δώδεκα τετραγωνικών εκατοστών και βάθους δύο χιλιοστών. «Αυτή η χωρητικότητα αντιστοιχεί περίπου σε 2 εκατομμύρια τυπωμένα βιβλία ή 5.000 ταινίες υπερυψηλής ευκρίνειας 4K», σημειώνουν οι Φενγκ Τσεν και Μπο Γου, από τη Σχολή Φυσικής του κινεζικού πανεπιστημίου Shandong σε συνοδευτικό άρθρο σχολιασμού.
Η ερευνητική ομάδα πραγματοποίησε πειράματα για να εκτιμήσει τη διάρκεια ζωής του συστήματος Silica. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα δεδομένα θα μπορούσαν να είναι αναγνώσιμα για έως και 10.000 χρόνια εάν το γυαλί αποθηκευτεί στους 290 °C, γεγονός που υποδηλώνει ότι σε θερμοκρασία δωματίου η ανθεκτικότητα πιθανότατα θα είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι διαφορετικές συνθέσεις γυαλιού ενδέχεται να επηρεάσουν την ικανότητα ανάγνωσης και εγγραφής του συστήματος, ενώ σημειώνουν ότι το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί με έτοιμα λέιζερ. Ωστόσο, περιορισμός των πειραμάτων διάρκειας ζωής είναι ότι οι εκτιμήσεις δεν λαμβάνουν υπόψη παράγοντες όπως η μηχανική καταπόνηση ή η χημική διάβρωση, που μπορούν να αλλοιώσουν το γυάλινο μέσο και τα δεδομένα του.
Στο άρθρο τους, οι Τσεν και Γου γράφουν: «Εάν εφαρμοστεί σε μεγάλη κλίμακα, το Silica θα μπορούσε να αποτελέσει ορόσημο στην ιστορία της αποθήκευσης γνώσης, αντίστοιχο με τα μαντικά οστά της αρχαιότητας, την περγαμηνή του Μεσαίωνα ή τον σύγχρονο σκληρό δίσκο. Μια μέρα, ένα μόνο κομμάτι γυαλιού ίσως μεταφέρει τη φλόγα του ανθρώπινου πολιτισμού και της γνώσης στις επόμενες χιλιετίες».
