«Η επόμενη πενταετία δεν θα κριθεί από το ποιος θα προσφέρει στην αγορά τη φθηνότερη συσκευή, αλλά από το ποιος θα προσφέρει αξιόπιστη, ασφαλή και βιώσιμη βιομηχανική νοημοσύνη. Εκεί ακριβώς τοποθετούμε τη στρατηγική μας», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Λάμπρος Μακρής, συνιδρυτής της εταιρείας Pragma IoT, η οποία είναι πάροχος προηγμένου λογισμικού, που βοηθά τις βιομηχανίες και τη ναυτιλία διεθνώς να γίνουν πιο «έξυπνες», να μειώσουν κόστη και να αυξήσουν την ενεργειακή αποδοτικότητα και την παραγωγικότητά τους.
Έχοντας εκκινήσει την πορεία της στο τέλος του 2017 ως τεχνοβλαστός του ΕΚΕΤΑ, με μια τριμελή ομάδα να «τρέχει» για τα ...πάντα, η Pragma IoT έχει φτάσει σήμερα να απασχολεί 70 εργαζομένους (μεταξύ των οποίων πάνω από 30 εξειδικευμένοι επιστήμονες Τεχνητής Νοημοσύνης), να συνεργάζεται σταθερά με παγκόσμιο τεχνολογικό ηγέτη και να έχει εγκαταστήσει την τεχνολογία της σε εργοστάσια ανά τον κόσμο και σε πλοία που διασχίζουν ωκεανούς.
Η εταιρεία, που αντλεί το 40% των εσόδων της από το εξωτερικό, έχει παράλληλα αναπτύξει στρατηγικές συνεργασίες με ηγετικούς ομίλους στην Ελλάδα, ενώ στο επόμενο διάστημα αναμένονται νέες συμφωνίες, που αφορούν την ενσωμάτωση εξειδικευμένων βιομηχανικών LLMs (Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης) σε μεγάλες παραγωγικές μονάδες. Έχοντας εδραιώσει ισχυρή παρουσία στην Ελλάδα, ο στρατηγικός σχεδιασμός της Pragma IoT επικεντρώνεται πλέον στη συστηματική διείσδυση στην ευρωπαϊκή αγορά, με έμφαση στη βαριά βιομηχανία της Κεντρικής Ευρώπης. «Η ορατότητά μας στις αγορές του εξωτερικού δεν ήρθε μέσα από μάρκετινγκ, αλλά μέσα από την απόδειξη αξίας σε έργα υψηλής τεχνολογικής πολυπλοκότητας», λέει ο συνιδρυτής της Pragma IoT, η οποία πρόσφατα τιμήθηκε από τον Σύνδεσμο Βιομηχανιών (ΣΒΕ) με το βραβείο «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΞΙΑ 2025», ούσα η πρώτη spinoff που λαμβάνει αυτή τη διάκριση.
«Το 2030 θα θέλαμε η Pragma IoT να έχει καθιερωθεί ως παγκόσμιο σημείο αναφοράς στα βιομηχανικά LLMs. Οραματιζόμαστε ένα βιομηχανικό περιβάλλον, όπου (...)η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) δεν λειτουργεί ως "μαύρο κουτί", αλλά ως αξιόπιστος συνεργάτης στη λήψη αποφάσεων (...)Θέλουμε το όνομα "Pragma IoT" να είναι διεθνώς συνώνυμο της βιομηχανικής ευφυΐας που παράγει πραγματικό αποτέλεσμα. Όχι απλώς μιας τεχνολογίας αιχμής, αλλά μιας πλατφόρμας που ενσωματώνεται στην καθημερινή λειτουργία της βιομηχανίας και καθορίζει το πώς θα λειτουργεί η παραγωγή την επόμενη δεκαετία», επισημαίνει, γνωστοποιώντας ότι το πελατολόγιο της εταιρείας περιλαμβάνει σήμερα περισσότερες από 25 ηγετικές εταιρείες, στους τομείς της βιομηχανίας, της ενέργειας και της ναυτιλίας, αλλά και δημόσιους φορείς για λύσεις έξυπνων πόλεων. Στην ελληνική αγορά, η εταιρεία έχει αναπτύξει συνεργασίες στρατηγικής σημασίας, με ομίλους όπως οι ΤΙΤΑΝ, Motor Oil, Kleemann, Laskaridis Shipping, ΔΕΗ, Sunlight και Raycap. Επιπλέον, συνεργάζεται στενά με εταιρείες όπως οι Unisystems, Nova, Dotsoft και OTS για την υλοποίηση σύνθετων έργων ψηφιακού μετασχηματισμού.
Ουσιαστικά, η Pragma IoT αναπτύσσει μια δυναμική, protocol-agnostic πλατφόρμα Ίντερνετ των Πραγμάτων (ΙοΤ), που καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο ζωής των δεδομένων, από τη συλλογή και την ασφαλή αποθήκευση, έως την ανάλυση, την οπτικοποίηση και τη μετατροπή τους σε επιχειρησιακή γνώση. Παράλληλα, η εταιρεία εξαλείφει τα εμπόδια συνδεσιμότητας, ενοποιώντας συστήματα και βάσεις δεδομένων σε μια ενιαία ψηφιακή υποδομή. Τα βασικά προϊόντα στο χαρτοφυλάκιό της είναι δύο: η «Pragma Operations Suite», μια πλατφόρμα που ενοποιεί επιχειρησιακές διαδικασίες και προσφέρει real-time παρακολούθηση κρίσιμων δεικτών και το «Pragma AI Nucleus», που ενορχηστρώνει την εξαγωγή γνώσης και την εκτέλεση αυτόνομων ροών εργασίας μέσω εξειδικευμένων βιομηχανικών γλωσσικών μοντέλων, επιτρέποντας σύνθετη λήψη αποφάσεων.
Όταν η αλλαγή νοοτροπίας αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση
Πώς αποφασίστηκε η ίδρυση της Pragma IoT και ποια ήταν η κύρια δυσκολία που αντιμετώπισαν οι ιδρυτές της spin-off μέχρι σήμερα; Κατά τον Λάμπρο Μακρή, η απόφαση για την ίδρυση της Pragma IoT στο τέλος του 2017 δεν ήταν αποτέλεσμα στιγμιαίας έμπνευσης, αλλά φυσική και ώριμη κατάληξη μιας υπερεικοσαετούς ερευνητικής διαδρομής. «Οι ιδρυτές προερχόμαστε από τη Πολυτεχνική Σχολή του ΑΠΘ και το ΕΚΕΤΑ/ΙΠΤΗΛ, όπου αποκτήσαμε βαθιά τεχνογνωσία σε τεχνολογίες αιχμής. Καθοριστικό ρόλο στη φιλοσοφία μας έπαιξε ο αείμνηστος δάσκαλός μας, Μιχαήλ Γεράσιμος Στρίντζης, που μας ενέπνευσε να αντιμετωπίζουμε την έρευνα όχι ως αυτοσκοπό, αλλά ως εργαλείο επίλυσης ουσιαστικών προβλημάτων» διηγείται.
Η απόφαση για τη δημιουργία spinoff, λέει, ωρίμασε τη στιγμή που οι ιδρυτές της συνειδητοποίησαν ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός στους τομείς της ενέργειας και της βιομηχανίας δεν μπορούσε πλέον να βασίζεται μόνο σε αποσπασματικές λύσεις, αλλά υπήρχε ξεκάθαρη ανάγκη για μια ολοκληρωμένη, πλατφόρμα ΙοΤ με ΤΝ, ικανή να μετατρέπει τον τεράστιο όγκο δεδομένων σε αξιόπιστη και αξιοποιήσιμη επιχειρηματική ευφυΐα. «Εκεί είδαμε ξεκάθαρα ότι η τεχνογνωσία μας μπορούσε να αποτελέσει τη γέφυρα που θα μετέφερε την καινοτομία από το εργαστήριο στην πραγματική παραγωγή. Η μεγαλύτερη πρόκληση για εμάς -όπως και για κάθε spinoff ερευνητικού κέντρου- ήταν η αλλαγή νοοτροπίας: η μετάβαση από το "άριστο ερευνητικό αποτέλεσμα" στο "βιομηχανικά ώριμο προϊόν", που λειτουργεί απρόσκοπτα 24/7 και καλύπτει κρίσιμες επιχειρησιακές ανάγκες», εκτιμά.
Εξοικονόμηση εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ ετησίως
Όταν ζητάμε από τον Λάμπρο Μακρή να παραθέσει μερικά παραδείγματα για τον πρακτικό αντίκτυπο της τεχνολογίας της Pragma IoT, επιλέγει δύο. Το πρώτο αφορά τη «Raycap», παγκόσμιο ηγέτη στα συστήματα προστασίας από υπερτάσεις με εργοστάσια σε Ευρώπη και Αμερική, όπου η εταιρεία υλοποίησε μια ολοκληρωμένη λύση IoT για την παρακολούθηση κρίσιμων βιομηχανικών δεικτών, όπως ο OEE (σ.σ. Συνολική Αποδοτικότητα Εξοπλισμού), με απευθείας διασύνδεση με το ERP (Σύστημα Σχεδιασμού Επιχειρησιακών Πόρων) του εργοστασίου. Το αποτέλεσμα ήταν αύξηση του OEE κατά 5%, καλύτερος προγραμματισμός της παραγωγής και ουσιαστική μείωση των απορριμμάτων. Το δεύτερο εφαρμόστηκε στην GLN, εταιρεία παραγωγής πλαστικών εξαρτημάτων υψηλής ακρίβειας για την αυτοκινητοβιομηχανία, με μονάδες σε Πορτογαλία και Μεξικό. Εκεί εφαρμόστηκαν προηγμένοι αλγόριθμοι βαθιάς μάθησης για πρόβλεψη βλαβών και βελτιστοποίηση διεργασιών. Η λύση της Pragma οδήγησε σε βελτίωση του downtime (σ.σ. «νεκρού» χρόνου) κατά 9,1%, που αντιστοιχεί σε 92,5 ώρες επιπλέον καθαρού χρόνου λειτουργίας, καθώς και σε εξοικονόμηση 27,65 κιλών πρώτης ύλης ανά παρτίδα. Η συνολική αύξηση της αποδοτικότητας της παραγωγής έφτασε το 4%, με επαναλαμβανόμενο οικονομικό όφελος.
«Για κάποιον εκτός βιομηχανίας, τέτοιες μονοψήφιες βελτιώσεις μπορεί να φαίνονται περιορισμένες. Στην πραγματικότητα, όμως, σε γραμμές παραγωγής αυτού του μεγέθους, μεταφράζονται σε εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ ετήσιας εξοικονόμησης. Και πρόκειται για διαρκές, επαναλαμβανόμενο όφελος», εξηγεί.
Το «physical AI», το «Edge AI», τα κινεζικά προϊόντα και η ευκαιρία για την ελληνική βιομηχανία
Η χρήση του embedded AI ή physical AI γίνεται ολοένα συχνότερη στη βιομηχανία, ταυτόχρονα όμως τα κινεζικά προϊόντα γίνονται δελεαστικότερα για λόγους κόστους. Πώς βλέπει ο Λάμπρος Μακρής να εξελίσσεται η ενσωμάτωση της ΤΝ και του ΙοΤ στην ευρωπαϊκή και ελληνική βιομηχανία στην επόμενη πενταετία; «Η ενσωμάτωση ΤΝ στα φυσικά συστήματα -το λεγόμενο Physical ή Embedded AI- είναι ήδη η νέα βιομηχανική πραγματικότητα. Είναι γεγονός ότι τα κινεζικά προϊόντα εμφανίζονται ιδιαίτερα ελκυστικά ως προς το αρχικό κόστος. Ωστόσο, στη βαριά βιομηχανία το χαμηλό CAPEX (σ.σ.κεφαλαιουχικές δαπάνες) συχνά κρύβει υψηλό μακροπρόθεσμο ρίσκο. Οι ευρωπαϊκές και ελληνικές επιχειρήσεις δεν αναζητούν απλώς "λειτουργικές" λύσεις, αλλά εμπιστοσύνη, ασφάλεια και πλήρη έλεγχο των δεδομένων τους. Ένα κλειστό "μαύρο κουτί" που διοχετεύει κρίσιμα βιομηχανικά δεδομένα σε άγνωστα cloud περιβάλλοντα αποτελεί ρίσκο που οι σοβαροί παραγωγικοί οργανισμοί δεν είναι διατεθειμένοι ν' αναλάβουν» απαντά.
Διατυπώνει δε την εκτίμηση ότι στην επόμενη πενταετία θα σημειωθεί οριστική μετατόπιση από το κεντρικό cloud προς το Edge AI (σ.σ. τοπική επεξεργασία δεδομένων ΤΝ απευθείας στη συσκευή, χωρίς σύνδεση σε cloud). Η νοημοσύνη θα "τρέχει" ολοένα περισσότερο πάνω στην ίδια τη μηχανή ή εντός του εργοστασίου, επιτρέποντας ταχύτερες αποφάσεις, μικρότερη εξάρτηση από συνδεσιμότητα και -κυρίως- κυριαρχία στα δεδομένα. Στην Pragma IoT επενδύουμε συνειδητά στο Privacy-by-Design (ιδιωτικότητα από το στάδιο του σχεδιασμού): εκπαιδεύουμε και εκτελούμε μοντέλα on-premise (στις εγκαταστάσεις) και στο edge, διασφαλίζοντας ότι η βιομηχανική τεχνογνωσία παραμένει περιουσία της ίδιας της επιχείρησης. Αυτό, άλλωστε, αποτελεί και το θεμελιώδες συγκριτικό πλεονέκτημα της Ευρώπης: η ανάπτυξη "έξυπνης" τεχνολογίας που συμμορφώνεται με αυστηρά πρότυπα ασφάλειας, κανονιστικής συμμόρφωσης και προστασίας δεδομένων», σημειώνει.
Η ελληνική βιομηχανία, ειδικότερα, τονίζει, έχει μια μοναδική ευκαιρία μπροστά της: «Λόγω μεγέθους και ευελιξίας, μπορεί να υιοθετήσει αυτές τις τεχνολογίες ταχύτερα από ευρωπαϊκούς κολοσσούς. «Μέσω πλατφορμών όπως η δική μας, είναι εφικτό να αναβαθμιστεί υφιστάμενος legacy (παλαιού τύπου) εξοπλισμός σε “έξυπνο”, χωρίς δαπανηρές αντικαταστάσεις μηχανημάτων. Με άλλα λόγια, η ΤΝ δίνει νέα ζωή στις υπάρχουσες βιομηχανικές υποδομές» τονίζει, ενώ ερωτηθείς για τον «σκληρό» ανθρώπινο πυρήνα της Pragma απαντά: «Ο επιστημονικός πυρήνας της εταιρείας παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένος με τις ερευνητικές μας ρίζες. Αποτελείται από τους ιδρυτές μας, τους Δημήτριο Τζοβάρα, Κωνσταντίνο Βότη, Δημοσθένη Ιωαννίδη, Αναστάσιο Δρόσου, Κωνσταντίνο Κιτσικούδη, Σταύρο Παπαδόπουλο, Αθανάσιο Τσακίρη και εμένα. Μαζί διασφαλίζουμε ότι το DNA του ΕΚΕΤΑ/ΙΠΤΗΛ μεταφράζεται καθημερινά σε βιομηχανική καινοτομία».
«Μην κυνηγάς τη χρηματοδότηση»
«Αν ερχόταν σήμερα ένας ιδρυτής/ιδρύτρια startup/spinoff σε εμένα για συμβουλή, θα του/της έλεγα: "Μην κυνηγάς τη χρηματοδότηση· κυνήγα την έμπρακτη απόδειξη αξίας". Η εξωτερική χρηματοδότηση είναι καύσιμο, όχι η μηχανή. Αν δεν έχεις αποδείξει ότι το προϊόν σου λύνει ένα υπαρκτό, κρίσιμο πρόβλημα και ότι οι πελάτες είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν γι’ αυτό, τότε η χρηματοδότηση απλώς παρατείνει την αβεβαιότητα, δεν τη λύνει (...) Η συμβουλή μου είναι ξεκάθαρη: αναζήτησε εξωτερική χρηματοδότηση όταν έχεις product-market fit και καθαρό πλάνο ανάπτυξης. Τότε η επένδυση λειτουργεί πολλαπλασιαστικά. Σε κάθε άλλο στάδιο, ο κίνδυνος είναι να γίνεις εξαρτημένος από το κεφάλαιο, αντί να χτίζεις πραγματική αξία», καταλήγει.
