Με εφαλτήριο το πρόβλημα της πλαστικής σακούλας, η κατανάλωση της οποίας στην Ελλάδα με βάση οδηγία της Ε.Ε. πρέπει να μειωθεί κατά 80% ως το 2019 και 90% ως το 2025. το ΙΕΛΚΑ αποφάσισε να υλοποιήσει την πρωτοβουλία «Νοιαζόμαστε σήμερα – Ζούμε καλύτερα αύριο» με την υποστήριξη των 4 μεγάλων αλυσίδων σουπερμάρκετ (ΑΒ Βασιλόπουλος, Μασούτης, My Market, Σκλαβενίτης). Πρόκειται για μία προσπάθεια ανοιχτή και προς άλλες αλυσίδες σουπερμάρκετ. Η προσπάθεια για την επίλυση του προβλήματος με την πλαστική σακούλα είναι μόνο το πρώτο βήμα. Στόχος είναι ο συντονισμός των κοινωφελών ενεργειών των αλυσίδων σουπερμάρκετ και η ενεργοποίηση των καταναλωτών να δημιουργήσουν ένα καλύτερο μέλλον. Το πρώτο βήμα είναι η ενημέρωση του καταναλωτή και γι’ αυτό τον λόγο από τις 20/6 σε πάνω από 1.500 καταστήματα σε όλη την Ελλάδα θα υπάρχει ειδική αφίσα
Στη συνέχεια στο πλαίσιο της ίδιας ενέργειας θα ακολουθήσουν: Διάθεση σχετικών φυλλαδίων με τα βασικά μεγέθη του προβλήματος (infographic), δημιουργία και προώθηση ειδικού site, ενημέρωση μέσω των social media και των έντυπων φυλλαδίων και αξιοποίηση των ΜΜΕ (ράδιο, τηλεόραση κλπ). Το διάστημα Ιούλιος-Άυγουστος προγραμματίζονται καθαρισμοί ακτών από κοινού με τις αλυσίδες σουπερμάρκετ ενώ το φθινόπωρο προγραμματίζονται δράσεις ενημέρωσης σε σχολεία, κοινές δράσεις με την τοπική αυτοδιοίκηση και άλλους σχετικούς φορείς και προωθητικές ενέργειες σε επαναχρησιμοποιούμενες σακούλες και σακούλες απορριμμάτων.
Αξίζει να σημειωθεί πως εκτιμάται ότι συνολικά οι πλαστικές σακούλες για το σύνολο του λιανεμπορίου (οργανωμένο λιανεμπόριο, μικρή λιανική και την εστίαση) ανά έτος στη χώρα ξεπερνούν 4,5 δισεκατομμύρια. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι στην Ελλάδα αντιστοιχούν περίπου 400 σακούλες ανά κάτοικο ανά έτος το 2016, αυξημένες από την μέτρηση του ΙΕΛΚΑ του 2015 η οποία ανέφερε 363 σακούλες ανά κάτοικο ανά έτος με την Ελλάδα να βρίσκεται στην 1η θέση σε κατανάλωση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η έρευνα του ΙΕΛΚΑ
Αναλυτικότερα, το ΙΕΛΚΑ πραγματοποίησε μελέτη τόσο σε καταναλωτές, όσο και με συνεντεύξεις στελεχών προκειμένου να καταγράψει τα βασικά μεγέθη του προβλήματος. Η σχετική έρευνα καταναλωτών του ΙΕΛΚΑ που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2017 σε δείγμα 530 άτομα από όλη τη χώρα είναι αποκαλυπτική για το μέγεθος του προβλήματος. Συγκεκριμένα:
- Ο Έλληνας παίρνει κατά Μ.Ο. 3,9 σακούλες ανά επίσκεψη στο Σουπερμάρκετ. Αυτός ο αριθμός αντιστοιχεί σε περίπου 270 πλαστικές σακούλες κατά κεφαλήν μόνο από το σουπερμάρκετ ή 2,9 δισ. σακούλες ανά έτος συνολικά στη χώρα ανά έτος.
Τα αντίστοιχα στοιχεία από τις αγορές πλαστικής σακούλας που συγκεντρώθηκαν μέσω συνεντεύξεων αναφέρουν τουλάχιστον 2,7 δισ. σακούλες από τα σουπερμάρκετ.
- Εκτιμάται ότι συνολικά οι πλαστικές σακούλες για το σύνολο του λιανεμπορίου (οργανωμένο λιανεμπόριο, μικρή λιανική και την εστίαση) ανά έτος στη χώρα ξεπερνούν 4,5 δισεκατομμύρια. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι στην Ελλάδα αντιστοιχούν περίπου 400 σακούλες ανά κάτοικο ανά έτος το 2016, αυξημένες από την μέτρηση του ΙΕΛΚΑ του 2015 η οποία ανέφερε 363 σακούλες ανά κάτοικο ανά έτος. Η μέτρηση αυτή είναι κατά 50% μεγαλύτερη από την δημοσιευμένη εκτίμηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του 2010 (Πηγή Eunomia), στις 242 σακούλες ανά κάτοικο, η οποία τότε κατέτασσε την Ελλάδα στην 4η θέση ανάμεσα στις 19 χώρες με διαθέσιμα στοιχεία. Σημειώνεται ότι ακόμα και η συντηρητική η εκτίμηση για 363 σακούλες φέρνει την Ελλάδα στην 1η θέση σε κατανάλωση, υπερδιπλάσια από τον Ευρωπαϊκό Μέσο Όρο των 175 τεμαχίων.
- Το 21% του κοινού δηλώνει ότι παίρνει περισσότερες σακούλες από όσες χρειάζεται για τις αγορές του και με δεδομένο ότι η βασική χρήση για το 81% του κοινού είναι ο κάδος απορριμμάτων φαίνεται ότι υπάρχει σαφώς περιθώριο μείωσης.
- Αντίθετα, οι επαναχρησιμοποιούμενες σακούλες (π.χ. υφασμάτινες) είναι ελάχιστες. Οι πωλήσεις υπολογίζονται με βάση την έρευνα του ΙΕΛΚΑ σε 400.000-500.000 ανά έτος, δηλαδή περίπου 0.05 σακούλες ανά κάτοικο, όταν π.χ. η Δανία η οποία είναι από τις πιο προχωρημένες χώρες στη μείωση της πλαστικής σακούλας έχει 75 επαναχρησιμοποιούμενες σακούλες ανά κάτοικο, ενώ ο μέσος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι 23.
- 2 στους 3 καταναλωτές δηλώνουν ότι κατέχουν κάποιου είδους επαναχρησιμοποιούμενη τσάντα αλλά μόλις το 8% την χρησιμοποιεί συστηματικά (πάντα) και το 23% επαρκώς (συχνά) . Ο βασικός λόγος φαίνεται ότι είναι ότι δεν έχουν ενεργοποιηθεί επαρκώς τα αντανακλαστικά τους καθώς 1 στους 2 δηλώνει ότι δεν τις χρησιμοποιεί επειδή δεν το θυμάται.
- Παράλληλα το 91% του κοινού συμφωνεί ότι οι σακούλες πρέπει να μειωθούν, ενώ μάλιστα το 64% θεωρεί ότι πρέπει να απαγορευτεί η διάθεση τους .
Το μέγεθος του προβλήματος γίνεται περισσότερο εμφανές όταν συγκρίνεται η σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα με την υποχρέωση της χώρας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Συγκεκριμένα η Ευρωπαϊκή Οδηγία αναφέρει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν μέτρα «που εξασφαλίζουν ότι το ετήσιο επίπεδο κατανάλωσης δεν θα υπερβαίνει τις 90 λεπτές πλαστικές σακούλες μεταφοράς κατά κεφαλήν το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και τις 40 λεπτές πλαστικές σακούλες μεταφοράς κατά κεφαλήν το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2025». Προκειμένου να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, θα πρέπει η κατανάλωση στην Ελλάδα να μειωθεί κατά 80% ως το 2019 και 90% ως το 2025.
