Της Δήμητρας Μανιφάβα
Το χάσμα που χωρίζει την Ελλάδα με την υπόλοιπη Ευρώπη δεν είναι μόνο οικονομικό. Η ύφεση που έχει συμπληρώσει επτά χρόνια στην ελληνική οικονομία έχει προκαλέσει μια τεράστια διαφοροποίηση και στις καταναλωτικές ανάγκες και κατ' επέκταση και στις καταναλωτικές συνήθειες που έχουν οι Έλληνες πολίτες με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Πρωταρχική ανησυχία των Ελλήνων είναι το εάν θα έχουν δουλειά και την επόμενη ημέρα, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη και δη στις ανεπτυγμένες χώρες εάν την ώρα που θα πηγαίνουν στη δουλειά με το μετρό θα εκραγεί κάποια βόμβα.
Αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία της Nielsen για τον δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης σε Ελλάδα και Ευρώπη, έτσι όπως διαμορφώθηκε κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2016. Καταρχάς ο δείκτης στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στις μόλις 53 μονάδες, ενώ ο μέσος δείκτης στην Ευρώπη ανήλθε στις 81 μονάδες.
Η μεγαλύτερη ανησυχία για τους Έλληνες πολίτες για το επόμενο εξάμηνο (ουσιαστικά για το πρώτο εξάμηνο του 2017) είναι η εργασιακή ασφάλεια, το εάν δηλαδή θα έχουν δουλειά. Την απάντηση έδωσε το 49% των ερωτώμενων, ενώ στην Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 19%. Η δεύτερη μεγαλύτερη ανησυχία για τους Έλληνες πολίτες είναι η οικονομία και πώς αυτή θα εξελιχθεί. Την απάντηση αυτή έδωσε το 34%, ενώ στην Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό είναι 21%.
Τα χρέη και πώς αυτά θα αποπληρωθούν αποτελούν μεγάλη ανησυχία για έναν στους πέντε πολίτες στην Ελλάδα, ενώ η αντίστοιχη αναλογία στην Ευρώπη είναι πολύ χαμηλότερη, σχεδόν ένας στους δέκα (11%). Πολύ περισσότερο λόγω της συρρίκνωσης του διαθέσιμου εισοδήματος και της υποβάθμισης της ποιότητας των δημοσίων αγαθών ανησυχούν οι Έλληνες πολίτες για την εκπαίδευση και την ευμάρεια των παιδιών τους (12% ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρώπη είναι 9%).
Για θέματα τρομοκρατίας ανησυχεί μόλις το 9% των Ελλήνων πολιτών, ενώ στην Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό είναι 21%. Παρά το γεγονός, μάλιστα, ότι η Ελλάδα είναι αυτή που στη γειτονιά της υπάρχουν πολιτικές και πολεμικές συγκρούσεις, οι Έλληνες ανησυχούν σε μικρότερο ποσοστό από το μέσο ευρωπαϊκό όρο για το ενδεχόμενο εκδήλωσης πολέμου (9% έναντι 11%).
Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι διαφορές στις καταναλωτικές συνήθειες. Καταρχάς, ένας στους τρεις Έλληνες (34%) δηλώνει ότι δεν του περισσεύουν χρήματα μετά την κάλυψη των απολύτως βασικών αναγκών του, ενώ το αντίστοιχο μέσο ποσοστό στην Ευρώπη είναι 19%. Ακόμη όμως και αν περισσέψουν κάποια χρήματα, τα περισσότερα νοικοκυριά (28%) τα δίνουν για την αποπληρωμή οφειλών. Το μέσο ποσοστό στην Ευρώπη είναι 22%.
Από την άλλη οι Έλληνες σε πολύ μικρότερο ποσοστό σε σύγκριση με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους διαθέτουν τα χρήματα που τους περισσεύουν για απλή ευχαρίστηση ή έστω για αποταμίευση. Καινούργια ρούχα αγοράζει το 23% έναντι 34% στην Ευρώπη (εξ ου και τα χιλιάδες “λουκέτα” στο λιανεμπόριο στην Ελλάδα), ενώ για διακοπές δίνουν τα χρήματα που περισσεύουν μόλις το 19% των ερωτώμενων, έναντι 33% στην Ευρώπη. Αποταμίευση κάνει μόνο το 23% όσων τους έχουν περισσέψει χρήματα (έναντι 36% στην Ευρώπη). Πιο κοντά στον μέσο ευρωπαϊκό όρο, πάντως, βρίσκονται οι καταναλωτές σε ό,τι αφορά την διασκέδαση εκτός σπιτιού. Το 23% των Ελλήνων δίνουν αυτά τα λίγα χρήματα που τους περισσεύουν για να διασκεδάσουν έξω έναντι 26% των Ευρωπαίων.
Πώς καταφέρνουν έστω και υπό δύσκολες συνθήκες να εξοικονομούν κάποια χρήματα τα νοικοκυριά στην Ελλάδα; Το 72% δηλώνει ότι έχει στραφεί σε φθηνότερα προϊόντα, αγοράζει δηλαδή από το σούπερ μάρκετ πολλά προϊόντα σε προσφορά ή προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρώπη είναι 48%. Το 66% δηλώνει ότι έχει μειώσει τα έξοδα για διασκέδαση εκτός σπιτιού, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρώπη είναι 49%, το 60% δηλώνει ότι αγοράζει λιγότερα ρούχα (53% στην Ευρώπη), το 58% έχει μειώσει τα έξοδα για παραγγελία φαγητού από έξω (37% στην Ευρώπη), το 44% δηλώνει ότι έχει καθυστερήσει την αναβάθμιση των συσκευών τεχνολογίας, δηλαδή δεν έχει αγοράσει πιο εξελιγμένο μοντέλο (35% στην Ευρώπη), ενώ τέλος το 44% έχει περικόψει τις δαπάνες για διακοπές ή ακόμη και για μικρές εξορμήσεις (το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρώπη είναι 38%).
