Τα αποτελέσματα δειγματοληπτικής έρευνας που πραγματοποιήθηκε για 5η συνεχή χρονιά από τη Διεύθυνση Οικονομικών – Κλαδικών Μελετών της ICAP Group για τη «Γυναικεία Επιχειρηματικότητα», με εστίαση στη Γυναίκα-Ανώτατο Στέλεχος, παρουσιάστηκαν για το 2016, αναφέροντας σφαή αύξηση της γυναικείας δράσης στο επιχειρείν στη χρονιά που μας πέρασε.
Η έρευνα έγινε με σκοπό τη διερεύνηση των βασικών χαρακτηριστικών που διακρίνουν τις γυναίκες επιχειρηματίες/ ανώτατα στελέχη, τα οποία τις οδήγησαν στην κορυφή της ιεραρχίας, την αποτύπωση των κινήτρων που οδήγησε τις γυναίκες να ασχοληθούν με την επιχειρηματικότητα και την καριέρα σε ανώτατο επίπεδο, καθώς και τους παράγοντες που συνέβαλλαν στην επαγγελματική τους καταξίωση. Επίσης έγινε καταγραφή των προβλημάτων και εμποδίων που αντιμετώπισαν κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους ανέλιξης και εντοπισμός των χαρακτηριστικών που υπερτερούν οι γυναίκες ανώτατα στελέχη σε σχέση με τους άνδρες συναδέλφους τους, από την οπτική των γυναικών.
Ταυτότητα της έρευνας
Πραγματοποιήθηκε από 25 Οκτωβρίου-28 Νοεμβρίου 2016 με δομημένο ερωτηματολόγιο με ερωτήσεις: i) μιας μόνο απάντησης ii) πολλαπλών απαντήσεων και iii) ιεράρχησης των απαντήσεων κατά σημαντικότητα με βάση συγκεκριμένη κλίμακα. Στις ερωτήσεις απάντησαν οι Γυναίκες Επιχειρηματίες ή/και Ανώτατα Στελέχη των εταιρειών του δείγματος. Το ερωτηματολόγιο απεστάλη στις 680 μεγαλύτερες εταιρείες που διευθύνονται από γυναίκες (βάσει κύκλου εργασιών 2014-2015), μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται οι κορυφαίες 500 που αναφέρονται στην παρούσα έκδοση. Το δείγμα που εξετάστηκε αφορά 82 επιχειρήσεις (12,1% του πληθυσμού της έρευνας) από διάφορους κλάδους της ελληνικής οικονομίας (βιομηχανία, εμπόριο, υπηρεσίες), που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.
10 ώρες καθημερινά στο γραφείο...
H πρώτη ερώτηση στην οποία κλήθηκαν να απαντήσουν οι γυναίκες ανώτατα στελέχη αφορούσε πόσες ώρες απασχολούνται κατά μέσο όρο ημερησίως στην εταιρεία τους. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι η μεγάλη πλειοψηφία εργάζεται πέραν του καθιερωμένου οχτάωρου ωραρίου, ενώ το 50% παραμένουν στο γραφείο τους παραπάνω από 10 ώρες. Χαρακτηριστικό είναι ότι μόλις το 6% εργάζεται λιγότερες από 8 ώρες.
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω ευρήματα δεν προκαλεί εντύπωση ότι η επιμονή /εργατικότητα κατέλαβε τα 2/3 των απαντήσεων στην ερώτηση που αφορά τα κυριότερα χαρακτηριστικά που διακρίνουν τις γυναίκες ανώτατα στελέχη. Μεγάλο ποσοστό απαντήσεων κατέλαβε και η ηθική (53%), γεγονός το οποίο δείχνει ότι οι γυναίκες-ηγέτες λειτουργούν με ακεραιότητα και πιστεύουν στις προσωπικές τους αξίες, οι οποίες τις οδηγούνε στη λήψη των επιχειρηματικών τους αποφάσεων. Σημαντικό επίσης είναι και το χαρακτηριστικό της δημιουργικότητας, αφού 4 στις 10 θεωρούν ότι αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του χαρακτήρα τους. Επιπλέον, οι γυναίκες στην κορυφή της εταιρικής διακυβέρνησης είναι επικοινωνιακές (36%) και έχουν την ικανότητα να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τυχόν κρίσεις στον εργασιακό τους χώρο.
Ηθικές και όχι οικονομικές οι απολαβές
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, η προσωπική ανάπτυξη αποτελεί τη σημαντικότερη ανταμοιβή για τις γυναίκες. Σχεδόν 3 στις 4 επέλεξαν τη συγκεκριμένη απάντηση, ενώ πιο χαμηλά, αλλά με μεγάλο ποσοστό (58%) ακολούθησε η καταξίωση και η αναγνώριση. Επίσης, η δυνατότητα καινοτομίας (42%) που τους παρέχει η υψηλή διοικητική τους θέση αποτελεί σημαντικό, επίσης, κίνητρο για μια επιτυχημένη καριέρα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι μόλις το 16% των ερωτηθεισών επέλεξαν τις οικονομικές απολαβές, εύρημα που εν μέρει καταρρίπτει το στερεότυπο ότι οι οικονομικές απολαβές αποτελούν το μεγαλύτερο κίνητρο για μια επιτυχημένη καριέρα.
Η ισχυρή επιθυμία για επιτυχία και πραγματοποίηση καριέρας αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα που συνέβαλε στην επαγγελματική καταξίωση των γυναικών ανώτατων στελεχών σύμφωνα με το 82% του δείγματος. Περίπου αντίστοιχο αριθμό απαντήσεων έλαβαν τόσο η αξιοποίηση ευκαιριών (81%), όσο και οι ηγετικές ικανότητες (80%), που ως φαίνεται διαδραμάτισαν καταλυτικό ρόλο στην επαγγελματική τους ανέλιξη. Δεν εκπλήσσει και το γεγονός ότι πολύ υψηλά ποσοστά έλαβαν η υποστήριξη από το οικογενειακό περιβάλλον (77%), όπως και το μορφωτικό επίπεδο (73%).
"Εμπόδιο" η οικογένεια στην καριέρα
Εντούτοις, ο δρόμος προς την κορυφή της επαγγελματικής ιεραρχίας δεν υπήρξε εύκολος. Παραπάνω από τις μισές γυναίκες (54%) απάντησαν ότι οι οικογενειακές υποχρεώσεις τους αποτέλεσαν εμπόδιο στην καριέρα τους (διάγραμμα 5). Παρόλο που το παραπάνω εύρημα ήταν αναμενόμενο, ένα αρκετά σημαντικό ποσοστό (46%) αντιμετώπισε προκαταλήψεις λόγω φύλου. Επίσης, σε πολλές περιπτώσεις, οι γυναίκες είχαν να αντιμετωπίσουν μια εταιρική κουλτούρα που δεν συνέβαλλε στην επαγγελματική τους ανέλιξη (45%). Είναι προφανές ότι πολλοί εργοδότες πιστεύουν ακόμη ότι οι γυναίκες δεν μπορούν να αφιερώσουν στην εργασία τους το χρόνο και την ενέργεια που απαιτείται στον ίδιο βαθμό με τους άνδρες, εξαιτίας των οικογενειακών τους υποχρεώσεων. Συνοψίζοντας, συμπεραίνεται ότι δεν παρέχονται στις γυναίκες οι ίδιες ευκαιρίες με τους άνδρες.
Πιο αποδοτικές αλλά λιγότερο τολμηρές οι γυναίκες επιχειρηματίες
Σε ποιους τομείς, όμως, θεωρούν ότι υπερτερούν ή υστερούν οι γυναίκες ανώτατα στελέχη έναντι των ανδρών; Παραπάνω από 8 στις 10 ερωτηθείσες θεωρούν ότι οι γυναίκες κατανοούν καλύτερα τους συναδέλφους τους (81%). Οι γυναίκες-ηγέτες έχουν αφθονία συναισθηματικής νοημοσύνης. Έχουν αυτογνωσία και είναι σε αρμονία με τα συναισθήματά τους, καθώς και τα συναισθήματα των άλλων. Οι επικοινωνιακές τους δεξιότητες (73%) είναι υψηλότερες από τους άνδρες (διάγραμμα 6), γεγονός το οποίο σημαίνει ότι είναι και καλές ακροάτριες. Επίσης, το 70% πιστεύει ότι η γυναίκα ανώτατο στέλεχος έχει αυξημένη διορατικότητα και το 58% ότι η δημιουργικότητα είναι ένας τομέας στον οποίο υπερτερούν οι γυναίκες. Εντούτοις, η πλειοψηφία των ερωτηθεισών γυναικών θεωρεί ότι οι γυναίκες είναι πιο διστακτικές στο να αναλαμβάνουν ρίσκα (μόλις 10% δήλωσε ότι υπερτερούν), ενώ φαίνεται ότι είναι και λιγότερο φιλόδοξες (13%) και ανταγωνιστικές (16%). Επίσης, φαίνεται να έχουν και μειωμένη αυτοπεποίθηση για τις ικανότητές τους σε σχέση με τους άνδρες (19%).
Επαγγελματικά γεύμα αντί social media
Τέλος, όσον αφορά την επαγγελματική τους δικτύωση οι γυναίκες ανώτατα στελέχη απάντησαν ότι χρησιμοποιούν κυρίως επαγγελματικά γεύματα (46%), καθώς και κοινωνικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Εντύπωση προκαλεί ότι λιγότερες από 1 στις 3 (28%) χρησιμοποιεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Δημογραφικά Στοιχεία
Η πλειοψηφία των γυναικών του δείγματος ανήκει στην ηλικιακή ομάδα 40-49 έτη (37%), ενώ ακολουθούν οι ηλικίες 50 έως 59 με 34% (διάγραμμα 8). Σημαντικό ποσοστό καταλαμβάνει και η ηλικιακή ομάδα 30 έως 39 (23%). Επίσης, το 77% του δείγματος έχει σύζυγο, ενώ το 73% έχουν και παιδιά.
Σχετικά με το επίπεδο εκπαίδευσης, οι περισσότερες γυναίκες (42%) έχουν αποκτήσει πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ το 34% του δείγματος κατέχει και μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (διάγραμμα 9).
Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι το 68% των γυναικών που συμμετείχαν στην έρευνα, πέραν από τη διευθυντική/διοικητική θέση που κατέχουν στην εταιρεία τους, συνδέονται και μετοχικά με αυτήν (ελέγχουν δηλαδή κάποιο ποσοστό μετοχών).
Περαιτέρω, με βάση το προσωπικό των εταιρειών και σύμφωνα με τα πρότυπα που ακολουθούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, παρατηρείται ότι η πλειοψηφία των επιχειρήσεων που διευθύνονται ή/και ελέγχονται από γυναίκες είναι μικρού μεγέθους (Small και Micro). Ειδικότερα, το 70% των εταιρειών του δείγματος απασχολούν λιγότερα από 50 άτομα (διάγραμμα 10). Οι μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις (με προσωπικό μεταξύ 50-249 ατόμων) αποτελούν το 25% των εταιρειών, ενώ οι μεγάλου μεγέθους (με προσωπικό >250 ατόμων) το 5%,
