Στο πλαίσιο του συνεδρίου «Η Ελλάδα Μετά IX: Εθνικό Σχέδιο Δράσης υπό συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας», που διοργανώνει ο Κύκλος Ιδεών σε συνεργασία με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, Executive Chairman της METLEN, συζήτησε με τον Αθανάσιο Έλλις, Διευθυντή της αγγλικής έκδοσης της εφημερίδας «Η Καθημερινή», για τις γεωπολιτικές και ενεργειακές εξελίξεις, τις κρίσιμες πρώτες ύλες και σπάνιες γαίες, την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε σχέση με τις προκλήσεις της πράσινης μετάβασης.
Ο κ. Μυτιληναίος σημείωσε ότι η σημερινή συγκυρία χαρακτηρίζεται από την απόλυτη κυριαρχία των γεωπολιτικών εξελίξεων έναντι των οικονομικών δεδομένων, όπου «τα γεωπολιτικά υπερισχύουν των πάντων», αναφερόμενος μάλιστα στη ρήση του Ηράκλειτου «Πατήρ πάντων πόλεμος». Με αφορμή την πρόσφατη επίσκεψη του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλτ Τραμπ, στην Κίνα, τόνισε ότι, παρά το θετικό διπλωματικό κλίμα και την παραδοσιακή κινεζική φιλοξενία, στο υπόβαθρο κυριαρχούσαν οι ανταγωνισμοί μεταξύ διαφορετικών μοντέλων οπλικών συστημάτων, ενώ η επίσκεψη, εκτός από ορισμένες επιχειρηματικές συμφωνίες, δεν παρήγαγε ουσιαστικά αποτελέσματα σε κρίσιμα διεθνή θέματα, όπως το Ιράν ή η Ουκρανία.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις σπάνιες γαίες και στις κρίσιμες πρώτες ύλες, καθοριστικές για την εξέλιξη της προηγμένης τεχνολογίας αλλά και της αμυντικής βιομηχανίας. Όπως υπογράμμισε, η Κίνα έχει ακολουθήσει μια μακροχρόνια πολιτική την οποία εφαρμόζει απαρέγκλιτα, έχοντας συγκεντρώσει έως και το 99% της παραγωγής σπάνιων γαιών, γεγονός που της προσδίδει σημαντικό γεωπολιτικό πλεονέκτημα.
Σε αυτήν την κατεύθυνση στάθηκε στη μεγάλη επένδυση της METLEN για παραγωγή γαλλίου στη Βοιωτία, την πρώτη ουσιαστική κίνηση σε αυτόν τον κρίσιμο τομέα, αποτέλεσμα πολυετούς εργασίας της εταιρείας, η οποία υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εθνικούς πόρους. Ο κ. Μυτιληναίος υπογράμμισε ότι η εταιρεία έχει επιτύχει παραγωγικό κόστος χαμηλότερο ακόμη και από το κινεζικό. «Δεν φοβόμαστε καθόλου να ανοίξουν τα σύνορα», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η παραγωγή θα κορυφωθεί το 2028 και ότι ήδη διαμορφώνεται ισχυρή ζήτηση από ΗΠΑ, Ευρώπη, Ιαπωνία και Νότια Κορέα.
Δεδομένου ότι το γάλλιο αποτελεί έναν κρίσιμο κρίκο με γεωπολιτική σημασία, το οποίο μεταφράζεται σε ανάγκη για μεγαλύτερη αυτονομία σε τομείς, όπως η άμυνα, η πραγματικότητα δείχνει ότι η Ευρώπη σημειώνει μεγάλες καθυστερήσεις στον τομέα αυτόν. Παρά τις εξαγγελίες για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, η πρόοδος στην υλοποίηση της στρατηγικής των κρίσιμων πρώτων υλών στην ΕΕ είναι ελάχιστη, γεγονός που οδηγεί στο ερώτημα αν τελικά η Ευρώπη θα κατορθώσει να αναπτύξει μια πραγματικά ανταγωνιστική παραγωγή έναντι της Κίνας ή άλλων χωρών.
Παράλληλα, ο κ. Μυτιληναίος πρόσθεσε ότι μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία η Ευρώπη αναγκάστηκε να «ξυπνήσει», καθώς επί δεκαετίες στηριζόταν στην ενεργειακή ομπρέλα της Ρωσίας και στην αμερικανική αμυντική προστασία. Αναφερόμενος στη διακοπή της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία, τόνισε ότι η Ευρώπη θα επιτύχει ενεργειακή ανεξαρτησία, αλλά με υψηλό οικονομικό κόστος για τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία, τονίζοντας ότι η επιδίωξη της ενεργειακής ασφάλειας οδήγησε σε στρεβλές επιδοτήσεις πράσινων τεχνολογιών χωρίς να αποδώσει τα αναμενόμενα.
Σύμφωνα με τον κ. Μυτιληναίο, η ακριβή ενέργεια υπονομεύει ευθέως την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. «Η ακριβή ενέργεια “τρώει” τα σωθικά της κοινωνίας», ανέφερε χαρακτηριστικά. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι τα αποτελέσματα ως προς την πράσινη μετάβαση διαφέρουν ανά περιοχή, επισημαίνοντας την περίπτωση της Ισπανίας ως παράδειγμα επιτυχούς ενεργειακού μοντέλου, λόγω συνδυασμού ΑΠΕ, πυρηνικής ενέργειας και περιορισμένης διασύνδεσης με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Για την Ελλάδα σημείωσε ότι η μεγάλη ανάπτυξη φωτοβολταϊκών έχει οδηγήσει τη χώρα σε εξαγωγές ενέργειας τις μεσημβρινές ώρες, αλλά με μηδενικές τιμές, προειδοποιώντας ότι αυτό μπορεί να δημιουργήσει μια νέα γενιά «κόκκινων» δανείων στον ενεργειακό τομέα.
Κλείνοντας, ο κ. Μυτιληναίος στάθηκε στους κινδύνους ενδεχόμενης πολιτικής αστάθειας και της τοξικότητας που περιορίζει τη δυνατότητα συνεννόησης. Έδωσε παράλληλα έμφαση στο ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε σταυροδρόμι γεωπολιτικών αναταράξεων, το οποίο από την επιχειρηματική γωνία των πραγμάτων ανάγει σε νούμερο ένα το θέμα της κυβερνητικής σταθερότητας και την ανάγκη για σωστή και επωφελή διακυβερνησιμότητα.
