Από τους 434 επισκέψιμους αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία στη χώρα μας, μόνο οι 151 είναι προσβάσιμοι ή μερικώς προσβάσιμοι για τα άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένους και γενικότερα για επισκέπτες με ιδιαίτερα γνωρίσματα, όπως ανέφερε σε χαιρετισμό της η υπουργός Πολιτισμού Λύδια Κονιόρδου, σε πρόσφατη ημερίδα διαλόγου, με θέμα «Προσβασιμότητα στους αρχαιολογικούς χώρους». Η κυρία Κονιόρδου απέδωσε το πρόβλημα στο ότι τα έργα στους αρχαιολογικούς χώρους δημιουργήθηκαν στο παρελθόν, γι αυτό και η πρόσβαση δεν είναι πάντοτε εφικτή σε άτομα με μειωμένη κινητική ικανότητα. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, η δυνατότητα πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία είναι προαπαιτούμενη προκειμένου τα μουσεία και τα πολιτιστικά κτήρια να αδειοδοτηθούν.
Η εκδήλωση οργανώθηκε στο πλαίσιο της εκστρατείας FREE MOBILITY, που υλοποιεί σε όλη τη χώρα ο εθελοντικός οργανισμός για το αστικό περιβάλλον ECOCITY και συμμετείχαν πολλοί εμπειρογνώμονες.
Οι εργασίες της ημερίδας συνοψίζονται στα ακόλουθα συμπεράσματα:
· Η προσβασιμότητα, ως ζητούμενο, αφορά σε ένα ευρύ σύνολο παραγόντων και συνθηκών προσέγγισης των αρχαιολογικών χώρων.
· Η μέριμνα για την προσβασιμότητα στους αρχαιολογικούς χώρους θα συμβάλει στην τοπική ανάπτυξη, μέσω του ειδικού τουρισμού που απευθύνεται σε πληθυσμό 50 εκατομμυρίων με αναπηρία στην Ευρώπη.
· Οι αρχαιολογικοί χώροι αναδεικνύουν διαφορετικές ο καθένας διαστάσεις του προβλήματος προσβασιμότητας, λόγω μορφολογίας του εδάφους και άλλων χαρακτηριστικών. Συνεπώς, απαιτούνται κατά περίπτωση μελέτες και ανάλογες επενδύσεις σε έργα, ενώ εξίσου απαραίτητη κρίνεται η διατήρηση της προσβασιμότητας μετά από βελτιώσεις και αποκατάσταση, με συνεχή φροντίδα.
· Το υπουργείο Πολιτισμού, ως διαχειριστής των θεμάτων πρόσβασης σε αρχαιολογικούς και πολιτιστικούς χώρους, είναι ο καθ’ ύλην αποδέκτης επισήμανσης προβλημάτων και σχετικών με την πρόσβαση εισηγήσεων, θα πρέπει να αναζητεί τις απαντήσεις από θέση ευθύνης στα ζητήματα που εγείρονται για την πρόσβαση στους αρχαιολογικούς χώρους.
· Η συνεργασία υπηρεσιών συναρμοδίων υπουργείων, πολιτιστικών φορέων και οργανισμών για άτομα με αναπηρία για την συγκέντρωση καλών πρακτικών, διαμόρφωση εργαλείων πληροφόρησης και εκπαιδευτικών προγραμμάτων, μέσων εποπτείας, θα είναι σημαντική για τη διάχυση της γνώσης σε άτομα με αναπηρία και την ευρύτερη κοινωνία.
· Βελτιώσεις θα πρέπει να προβλέπονται για όλο το φάσμα των ειδικών αναγκών ατόμων με αναπηρία. Π.χ., θα βοηθήσει σημαντικά η ύπαρξη αντιγράφων για την εμπειρία δια της αφής των ατόμων που αντιμετωπίζουν πρόβλημα όρασης.
· Απαιτείται μέριμνα για δημιουργία υποδομών ξεκούρασης στους αρχαιολογικούς χώρους, καθώς και για τακτικό έλεγχο και καθαρισμό των χώρων από εμπόδια που δυσχεραίνουν την πρόσβαση, ώστε να επιτυγχάνεται η ποιότητα της εμπειρίας στον χώρο. Χρειάζεται να εκλείψουν «οι ατομικοί φραγμοί» και η ψυχολογική αίσθηση ότι ο χώρος δεν είναι φιλόξενος.
· Είναι αναγκαία για τον σχεδιασμό λύσεων προσβασιμότητας η συνεργασία με οργανισμούς και εξειδικευμένα άτομα στις ανάγκες ατόμων με αναπηρία, για συλλογή πληροφοριών και απαιτήσεων που θα συνεκτιμώνται κατά τη μελέτη.
· Είναι κρίσιμες και για την προσβασιμότητα διαδικασίες και συνεργασίες για την καλύτερη οργάνωση της Σχέσης Πολίτη με ή χωρίς αναπηρία με τις τοπικές και κρατικές Αρχές.
· Στη διεκδίκηση των ίσων δικαιωμάτων στην επαφή και γνωριμία με την πολιτιστική κληρονομιά - τους αρχαιολογικούς χώρους ο «Συνήγορο του Πολίτη» μπορεί να αναπτύξει ουσιαστικό διαμεσολαβητικό ρόλο για την προώθηση των θεμάτων.
