Νέα πανελλαδική έρευνα των It’s Just Period, Deon Policy Institute & WHEN με την επιστημονική συνεργασία της MRB Hellas και τη χρηματοδότηση της Lidl Ελλάς και του Mediterranean Women’s Fund, καταγράφει την έκταση του φαινομένου που αφορά τη φτώχεια περιόδου στην Ελλάδα, το στίγμα και τον αντίκτυπο του πόνου εμμήνου ρύσεως στην καθημερινή ζωή.
Η φτώχεια περιόδου δεν αποτελεί ένα μακρινό φαινόμενο που αφορά μόνο περιθωριοποιημένα άτομα και ομάδες. Είναι μια σκληρή πραγματικότητα που επηρεάζει έναν σημαντικό αριθμό γυναικών και κοριτσιών και στην Ελλάδα, όπως καταγράφει, για πρώτη φορά σε πανελλαδικό αντιπροσωπευτικό επίπεδο, νέα έρευνα των οργανώσεων It’s Just Period, Deon Policy Institute και WHEN, με επιστημονικό συνεργάτη την MRB Hellas.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, σε δείγμα 2.000 ατόμων, στο πλαίσιο της πολυετούς έρευνας «Τάσεις» της MRB, και εξετάζει τέσσερις κρίσιμες διαστάσεις του ζητήματος:
- την οικονομική πρόσβαση στα προϊόντα περιόδου,
- το κοινωνικό στίγμα γύρω από την έμμηνο ρύση,
- τις προτιμώμενες πολιτικές παρεμβάσεις και
- τον λειτουργικό αντίκτυπο του πόνου περιόδου.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η φτώχεια περιόδου δεν αφορά μόνο την αδυναμία αγοράς ενός προϊόντος: συνδέεται με την καθημερινότητα, την εκπαίδευση, την εργασία και την κοινωνική συμμετοχή των γυναικών, αλλά και με την αξιοπρέπεια και την ισότητα των φύλων.
Τα βασικά ευρήματα
- 1 στις 8 γυναίκες (12,5%) δηλώνει ότι τους τελευταίους 12 μήνες δεν μπόρεσε τουλάχιστον μία φορά να αγοράσει προϊόντα περιόδου λόγω οικονομικής αδυναμίας.
- Το ποσοστό αυξάνεται σε 19,2% όταν η ερώτηση αφορά άλλη γυναίκα του ίδιου νοικοκυριού.
- 1 στις 10 γυναίκες (10,2%) έχει καταφύγει σε αυτοσχέδια μέσα για τη διαχείριση της περιόδου λόγω οικονομικής αδυναμίας.
- Παράλληλα, 16,6% δηλώνει ότι έχει παραλείψει, έστω και μια φορά τον προηγούμενο χρόνο, την αγορά βασικών αγαθών, όπως τρόφιμα, την πληρωμή λογαριασμών ή ιατρικά έξοδα, προκειμένου να καλύψει ανάγκες που σχετίζονται με την περίοδο.
Η επιβάρυνση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Στις γυναίκες που δηλώνουν πλήρη οικονομική αδυναμία, τα σχετικά ποσοστά σχεδόν διπλασιάζονται, ενώ, σε γεωγραφικό επίπεδο, η Θεσσαλονίκη καταγράφει ιδιαίτερα υψηλή επιβάρυνση, με ποσοστό 28% για την παράλειψη βασικών αγαθών.
Οι δυσκολίες αυτές έχουν επέκταση και στη συμμετοχή στην εκπαίδευση, την εργασία και την κοινωνική ζωή:
- 9,3% έχει χάσει τουλάχιστον μία ημέρα σχολείου ή σπουδών λόγω έλλειψης προϊόντων περιόδου.
- 10,6% έχει χάσει τουλάχιστον μια ημέρα εργασίας.
- 16,9% έχει περιορίσει τη συμμετοχή της σε κοινωνικές δραστηριότητες.
Η φτώχεια περιόδου δεν είναι μόνο οικονομική. Η έρευνα καταγράφει και το κοινωνικό στίγμα που εξακολουθεί να συνοδεύει την έμμηνο ρύση, αλλά και τις επιπτώσεις του πόνου περιόδου στην καθημερινή λειτουργικότητα.
- Σχεδόν 6 στους 10 ανθρώπους (59,7%) θεωρούν ότι οι γυναίκες έχουν νιώσει ντροπή ή ταμπού σχετικά με την περίοδό τους. Ως βασικός παράγοντας αναδεικνύεται η κοινωνία, με ποσοστό 36,3%.
- 49,8% των γυναικών, δηλαδή σχεδόν 1 στις 2, δηλώνει ότι ο πόνος εμμήνου ρύσεως έχει επηρεάσει τη λειτουργικότητά της τουλάχιστον μία φορά κατά τους τελευταίους 12 μήνες.
Από τα δεδομένα στις λύσεις
Με βάση τα ευρήματα και παγκόσμιες βέλτιστες πρακτικές, η έρευνα καταλήγει σε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο πολιτικών προτάσεων για την αντιμετώπιση της φτώχειας περιόδου στην Ελλάδα.
Προτείνεται:
- Μείωση ή κατάργηση του ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου, τα οποία σήμερα φορολογούνται με τον υψηλότερο συντελεστή 24%. Η μείωση στο 13% ή 6% θα ευθυγράμμιζε την Ελλάδα με ευρωπαϊκές πρακτικές και σχετικές ευρωπαϊκές συστάσεις.
- Πανελλαδική επέκταση και μονιμοποίηση του προγράμματος «Ρισπεκτ στο σώμα σου» στα σχολεία, ώστε η πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου και η ενημέρωση για την έμμηνο ρύση να μην εξαρτώνται από τον τόπο κατοικίας.
- Θέσπιση «Period Voucher» ύψους 130 ευρώ ετησίως για άτομα με έμμηνο ρύση ηλικίας 10–24 ετών σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές.
- Εισαγωγή πλαφόν τιμών για βασικά προϊόντα περιόδου, ανεξάρτητα από το σημείο πώλησης.
- Θεσμοθέτηση έμμισθης άδειας περιόδου για γυναίκες με σοβαρή δυσμηνόρροια, κατόπιν ιατρικής γνωμάτευσης, ακολουθώντας το παράδειγμα της Ισπανίας.
Οι προτάσεις συμπληρώνονται από τη συστηματική παρακολούθηση των τιμών λιανικής και τη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα.
